(ملات گاندی در مورد امام حسین

باسم تعالى در نخست ورود ماه محرم و عاشوراء حسينى را…

جهان بی روح پدیداری دولت مستبد

دولت محصولی از روابط مشترك المنافع اعضاء جامعه می باشد٬ که…

ضانوردان ناسا یک سال شبیه‌سازی زندگی در مریخ را به…

چهار فضانورد داوطلب ناسا پس از یک سال تحقیق برای…

پاسخی به نیاز های جدید یا پاسخی به مخالفان

نویسنده: مهرالدین مشید آغاز بحث بر سر اینکه قرآن حادث است و…

طالبان، پناهگاه امن تروریسم اسلامی

سیامک بهاری شورای امنیت سازمان ملل: ”افغانستان به پناهگاه امن القاعده و…

  نور خرد

 ازآن آقای دنیا بر سر ما سنگ باریده عدوی جان ما…

عرفان با 3 حوزه شناخت/ ذهن، منطق، غیب

دکتر بیژن باران با سلطه علم در سده 21،…

شکست مارکسیسم و ناپاسخگویی لیبرالیسم و آینده ی ناپیدای بشر

نویسنده: مهرالدین مشید حرکت جهان به سوی ناکجا آباد فروپاشی اتحاد جماهیر…

سوفیسم،- از روشنگری باستان، تا سفسطه گری در ایران.

sophism. آرام بختیاری دو معنی و دو مرحله متضاد سوفیسم یونانی در…

آموزگار خود در عصر دیجیتال و هوش مصنوعی را دریابید!

محمد عالم افتخار اگر عزیزانی از این عنوان و پیام گرفتار…

مردم ما در دو راهۀ  استبداد طالبانی و بی اعتمادی…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان سرزمینی در پرتگاۀ ناکجاآباد تاریخ مردم افغانستان مخالف…

ترجمه‌ی شعرهابی از دریا هورامی

بانو "دریا هورامی" (به کُردی: دەریا هەورامی) شاعر، دوبلور و…

تلویزیون حقوق ناشر یک اندیشه ملی و روشنگری 

نوشته از بصیر دهزاد  تلویزیون حقوق در پنجشنبه آینده،  ۱۱ جولای، …

افراطیت دینی و دین ستیزی دو روی یک سکه ی…

نویسنده: مهرالدین مشید در حاشیه ی بحث های دگر اندیشان افراط گرایی…

د مدني ټولنې په اړه په ساده ژبه څو خبرې

 زموږ په ګران هېواد افغانستان کې دا ډیر کلونه او…

از پا افتادگان دور جمهوریت

در خارج چه میگویند ؟ انهاا طوری سخن میرانند که افغانستان…

آیا طالبان آمده اند ، تا ۳۴ ملیون شهروند افغانستان…

نوشته: دکتر حمیدالله مفید. بزرگترین دشواری که در برابر جهان اسلام…

 چند شعر کوتاه از لیلا_طیبی (صحرا) 

ذهنم، یوزپلنگی تیز پاست آه! بی‌هوده بود، دویدن‌هایم... آی‌ی‌ی        --غزال وحشی، کدام کنام…

بدیده ای مهر بنگرید!

امین الله مفکر امینی                         2024-01-07! بـــه دیده ای مهربنگرید بـــــه…

تشکیل امارت در آنسوی دیورند و تشدید تنش ها میان…

نویسنده: مهرالدین مشید بازی های جدید استخباراتی و احتمال وقوع رخداد…

«
»

د ګډ حکومت د يو نيم کال کارنامه؛ په اداري فساد کې يو قدم وړاندې تګ

له څو لسيزو راهيسې په افغانستان کې د نورو لويو ننګونو ترڅنګ، یوه بله غټه ستونزه چې دولت ورسره مخ دی؛ اداري فساد دی. دغه پديده باعث شوې چې د دولت او ولس ترمینځ واټن پیدا شي، په نړۍ کې يي د افغانانو بد انځور نړيوالو ته وړاندې کړی، افغانستان خپل نړيوال مرستندوی هيوادونه له لاسه ورکړل او يا هم پرې بې باوره شول، که ژور فکر وکړو په ټولیزه توګه ویلی شو چې اداري فساد د افغان حکومتونو پر لمن هغه ستر ، تور داغ دی، چې نړۍ ته يی د افغانانو ډیر بد انځور وړاندې کړی دی. ټول افغان ولس شاهد دی چې تيرو  حکومتونو او اوسني ګډ حکومت په ښکاره د ا دارې فساد پر وړاندې مبارزه پیل کړی او پدې برخه کې بیلابیلې ادارې جوړې شوي ، خو تراوسه یې هیڅ کومه د پام وړ لاسته راوړنه نه ده لرلې.

اوس په تازه کې د روڼتيا نړيوال سازمان «ټرانسپرنسي انټرنېشنل» وايي چې په ۲۰۱۵ زيږديز کال کې افغانستان د نړۍ دوهم هغه هېواد دی چې په نظام کې يې زيات فساد شتون درلود. د نړيوالۍ روڼتيا دغه سازمان چې مرکز يې په المان کې دی، په يوه تازه راپور کې يې ویل شوي دي چې شمالي کوريا، افغانستان او سوماليا د نړۍ د ۱۶۷ هېوادونو په کتار کې تر ټولو فاسد دولتونه دي. په راپور کې راغلي دي چې، په افغانستان کې دميلياردونو ډالرو د لګښت سره سره بيا هم د افغانستان په دولتي ادارو کې پراخ فساد شتون لري. دا لومړی ځل نه دی چې افغانستان په دغه سيالۍ کې په اعلی درجه کې راځي بلکه افغانستان له څو کلونو راهيسې ددغه سازمان د راپور پر بنسټ د فاسدو دولتونو په سر کې ځای لري. تر دې وړاندې هم په ۲۰۱۴ زيږديز کال کې افغانستان د نړۍ د ۱۷۵ هېوادونو په کتار کې درييم فاسد دولت ګڼل شوی و، همدغه راز په ۲۰۱۳ زيږديز کال کې افغانستان د نړۍ د ۱۷۷ هېوادونو په نوملړ کې د دوهم فاسد دولت مقام خپل کړی و.

اوس پوښتنه دا ده چې ، څوک په فساد کې ښکیل دي ، او څوک یې باید مخه ونیسی ؟ ایا دا په ریښنتیا دومره ستونزمن کار دی چې په تيرو څوارلسو کلونو کې د نړيوالې ټولنې له پرله پسې مرستې سره سره هم افغان حکومت د دغې بلا مخه نشی نیولی؟

د اوسني ګډ حکومت دواړو شريکانو (غني او عبدالله) د ټاکنيزو کمپاينونو پر مهال؛ د فساد سره مبارزه خپل لومړيتوب يادولو او پر وړاندې يي د جدي مبارزې يادونه کوله خو له بده مرغه کله چې واک همدوی دواړو ته په لاس ورغی نو حالات بلکل بدل شول او نه يوازې دا چې د دواړو ښاغلو د فساد ضد شعارونه؛ تش شعارونه پاتې شول بلکه اداري فساد نورې هم ريښې وکړې او دا دی د نوي حکومت په يو نيم کال موده کې افغانستان دومره پرمختګ وکړ چې له څلورم مقامه؛ دويم مقام ته راورسيد.

دا سمه ده چې په تير حکومت هم د فساد اړوند تورونه موجود و خو هغه مهال يی تر ډيره د پړې ګوته بهرنيانو ته نيول کيده، د نوي حکومت په رامنځته کيدو د بهرنيانو شتون هم د پخوا په پرتله څو برابره کم شوی دی نو بايد فساد هم کم شوی وای. خو داسې ونشو بلکه څو قدمه هم په اداري فساد کې وړاندې ولاړو. د ګډ حکومت په منځته راتګ په افغانستان کې فساد دود شوی او ډيری کسان په دې باور دي چې د رشوت په ورکولو سره په دولتي ادارو کې د دوي کارونه ترسره کيداي شي.د شنونکو په باور د معافيت د کلتور پراختيا په هيواد کې د اداري فساد د زياتوالي اصلي لامل بلل کيږي او د ولسمشر او اجرايه رياست تر منځ ناسالم رقابتونو؛ له جزا څخه د معافيت کلتور ته پراختيا ورکړې ده.

اداری فساد د ټولو ستونزو مور ده اوتر ټولو اړینه ده چې ټغر يي له هیواده ټول شي. د دغې پديدې د ټغر د ټولو لپاره په کار ده چې په لوړه کچه په حکومتولۍ کې بدلونونه رامنځته شي په دې معنا چې ولسمشر او اجرايه رييس دې دغه خپل اوسني مفسد ټیمونه له ځانه لرې کړي ، ځانونه دې په ملت پورې وتړي ، مجازات او مکافات دې وټاکي، اصلاحات دې له ارګه پیل کړي او د حکومت تر روستي او لری پرتې ادارې په پورې دې وغځوي. ولسمشر دې د نورو د عبرت او پند لپاره څو تنو مسفدو لوړ پوړو چارواکو ته دهیواد د نافذه قوانینو سره سمه سزا ورکړي، ادارې بايد له مفسدو کسانو پاکې کړي، پوه، وړ او پاک کسان دې په دندو وګماري نو په خپله به د اداري فساد لمن ټوله شي.

لیکنه : خوشحال آصفي