گلایه و سخن چندی با خالق یکتا

خداوندا ببخشایم که از دل با تومیخواهم سخن رانم هراسانم که…

(ملات گاندی در مورد امام حسین

باسم تعالى در نخست ورود ماه محرم و عاشوراء حسينى را…

جهان بی روح پدیداری دولت مستبد

دولت محصولی از روابط مشترك المنافع اعضاء جامعه می باشد٬ که…

ضانوردان ناسا یک سال شبیه‌سازی زندگی در مریخ را به…

چهار فضانورد داوطلب ناسا پس از یک سال تحقیق برای…

پاسخی به نیاز های جدید یا پاسخی به مخالفان

نویسنده: مهرالدین مشید آغاز بحث بر سر اینکه قرآن حادث است و…

طالبان، پناهگاه امن تروریسم اسلامی

سیامک بهاری شورای امنیت سازمان ملل: ”افغانستان به پناهگاه امن القاعده و…

  نور خرد

 ازآن آقای دنیا بر سر ما سنگ باریده عدوی جان ما…

عرفان با 3 حوزه شناخت/ ذهن، منطق، غیب

دکتر بیژن باران با سلطه علم در سده 21،…

شکست مارکسیسم و ناپاسخگویی لیبرالیسم و آینده ی ناپیدای بشر

نویسنده: مهرالدین مشید حرکت جهان به سوی ناکجا آباد فروپاشی اتحاد جماهیر…

سوفیسم،- از روشنگری باستان، تا سفسطه گری در ایران.

sophism. آرام بختیاری دو معنی و دو مرحله متضاد سوفیسم یونانی در…

آموزگار خود در عصر دیجیتال و هوش مصنوعی را دریابید!

محمد عالم افتخار اگر عزیزانی از این عنوان و پیام گرفتار…

مردم ما در دو راهۀ  استبداد طالبانی و بی اعتمادی…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان سرزمینی در پرتگاۀ ناکجاآباد تاریخ مردم افغانستان مخالف…

ترجمه‌ی شعرهابی از دریا هورامی

بانو "دریا هورامی" (به کُردی: دەریا هەورامی) شاعر، دوبلور و…

تلویزیون حقوق ناشر یک اندیشه ملی و روشنگری 

نوشته از بصیر دهزاد  تلویزیون حقوق در پنجشنبه آینده،  ۱۱ جولای، …

افراطیت دینی و دین ستیزی دو روی یک سکه ی…

نویسنده: مهرالدین مشید در حاشیه ی بحث های دگر اندیشان افراط گرایی…

د مدني ټولنې په اړه په ساده ژبه څو خبرې

 زموږ په ګران هېواد افغانستان کې دا ډیر کلونه او…

از پا افتادگان دور جمهوریت

در خارج چه میگویند ؟ انهاا طوری سخن میرانند که افغانستان…

آیا طالبان آمده اند ، تا ۳۴ ملیون شهروند افغانستان…

نوشته: دکتر حمیدالله مفید. بزرگترین دشواری که در برابر جهان اسلام…

 چند شعر کوتاه از لیلا_طیبی (صحرا) 

ذهنم، یوزپلنگی تیز پاست آه! بی‌هوده بود، دویدن‌هایم... آی‌ی‌ی        --غزال وحشی، کدام کنام…

بدیده ای مهر بنگرید!

امین الله مفکر امینی                         2024-01-07! بـــه دیده ای مهربنگرید بـــــه…

«
»

د کورنيو جبهو له لوري د سولې پروسې د سبوتاژ هڅې

د څو لسيزو راهيسې په افغانستان کې د آی ايس آی، د پاکستان د پوځ، د ايران او ځينې نورو کړيو له لوري د جنګ ډګر ګرم ساتل شوی دی. که څه هم دلته د وخت هر واکمن ولسمشر په يو نه يو ډول په افغانستان کې د سولې هڅې کړې دي خو پايله يی منفي وه. علت یې دا دی چې آی ایس آی، د پاکستان پوځ، ايران او نورې استخباراتي کړۍ خپلو افغاني او بهرني لاسپوڅو ډلو ته د جګړې د روانې ساتلو لپاره په وجود کې انرژي تقويه کوي. دوی ته د وخت سره سم او په عصري تکنالوجۍ سمبال د جنګ ابزار ورکول کيږي. د دوی مالي او معنوي ملاتړ کيږي. خو کله چې ځينې جګړه مارې ډلې له جګړې لاس اخلي، نو له هغوی څخه هغوی چې ټوپک په ځمکه ږدي او سوله ايز ژوند غواړي نو بيا د همدغو جنګ غوښتونکو هيوادونو لخوا، ځينې وژل کيږي، زنداني کيږي او ترور کيږي چې ښې بيلګې يي په پاکستان کې د طالب مشرانو وژل کيدل، بندي کيدل او ترور کيدل دي. خو ځيني نور يي بيا لکه کباړ شوې وسپنه او پلاستیک ويلې کېږي، او په يو بل شکل ترې ګټه اخيستل کيږي.

اوس يو ځل بيا د افغان حکومت له لوري د سولې په ټپه دريدلې خبرې ګرمې شوې دي. نه يوازې افغان لوری بلکه دا ځل په دې معامله کې د پاکستان تر څنګ امريکا او چين هم ښکېل دي. افغان حکومت پاکستان ته تر دې وړاندې هم، درې لسیزې باج ورکړی، او په يو نه يو ډول په يو طرفه امتيازاتو هم نازول شوی دی خو پاکستان يي په مقابل کې افغان حکومت په تشو ژمنو غولولی او له نړيوالو یي هم امتیاز ترلاسه کړی دی.

دلته د حامد کرزي له حکومت وروسته د اشرف غني او عبدالله تر منځ د ګډ حکومت په رامنځته کيدو سره د غني د ډیرو هڅو او منډو ترړو په نتیجه کې پاکستان دې ته حاضر شو چې د افغان طالبانو په مشرۍ څو کسان د افغان حکومت د استازو سره د میز پر سر د سولې د خبرو لپاره کینوي.لومړی پړاو ترسره شو خو دويم پړاو د ملا عمر د مرګ له اعلان وروسته تر ننه په ټپه دريدلی دی. دلته اساسي ستونزه يوازې دا نه ده چې ځينې بهرنۍ کړۍ د سولې د دويم پړاو پر وړاندې خنډونه جوړوي بلکه ځينې کورنۍ کړۍ هم شته چې په جنګ کې خپلې موخې، ګټې او خپل سياسي ژوند ويني او نه غواړي چې له طالب سره سوله وشي.

دلته ځينې جبهې دي چې نه غواړي د طالبانو سره سوله وشي ځکه د دوی ګټو او اهدافو ته طالبان ډیر لوی خطر دی او دوی هیڅکله دې خطر منلو ته تیارې ندي. دغه کړۍ په دې فکر کې دي که سوله وشي نو طالبان به هم د افغانستان د حکومت په چوکاټ کې راداخل شي. او طالبان هغه څوک دي چې د هرڅه نه مخکې غواړي د ځينو جبهو سره حساب وکړي. طالبان ځکه له دغو جبهو سره عقده لري چې ددوی نظام يي د بهرنيانو په مرسته له پښو وغورځاوه.

دا څرګنده خبره ده چې د افغانستان په شان د يو جنګ ځپلي هيواد سوله دوه کورني او بهرني اړخونه لري. د افغانستان په څېر هيواد کې سوله بايد لومړی له کورني اړخ سره وشي ځکه همدا کورنی اړخ دی چې د بهرني اړخ لپاره د ملا د تير حيثيت لري. که چيري کورنی اړخ له پامه وغورځولی شي او له بهرني اړخ سره خبرې کيږي نو دا به بيا يوه موقتي او نمايشي سوله وي چې ډير ژر به خپل ماهيت له لاسه ورکړي.

که افغان دولت غواړي چې افغان ولس د يوې رښتونې، سرتاسري او دايمي سولې څښتن شي نو باید لومړی د سولې پر وړاندې کورني خنډونه له منځه يوسي او بيا په بهرني اړخ کار وکړي. د دې تر څنګ افغان دولت بايد د سولې عالي شورا په اوسني جوړښت ، ميکانيزم او ستراتيژۍ کې هم تغيرات راولي. ځکه اوسنۍ د سولې په نوم هسې د معاشاتو يا ځينو ته څوکۍ ورکړې په خاطر جوړه شوې شورا هيڅ ډول موثريت نه درلود او نه به يي ولري ځکه د دې شورا مکانيزم له پيله سم نه وو. همداراز سوله د نورو په سوال او هيله لرلو نه شي راتلی. سوله هغه وخت شونې ده چې ريښتونی افغاني رنګ ولري او له افغاني ادرسونو يي په اړه خبرې وشي.

لیکنه : خوشحال آصفي