از صنف درس تا پشت فرمان؛ روایت یک نسل

نویسنده: مهرالدین مشید آینه غربت؛ روایت زندگی یک نسل در یک…

جبار صابر

استاد "جبار صابر" (به کُردی: جەبار سابیر) شاعر معاصر کُردزبان…

بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

دستاوردهای خلاق چخوف، نویسنده برجسته رئالیست روسی 

برگردان. رحیم کاکایی پیشگفتار مترجم : رئالیسم بی‌رحمانه‌ی یک راوی غمگین  نویسنده ای…

لحاف مهربان کودکی

ساجده میلاد من به گذشته می اندیشم  من شب ها  در آغوش سبز…

نقش زنان مسلمان در جامعه اسلامی !

مقدمه . بی گمان یکی از مهم ترین مباحث در تبیین…

بدخشان؛ گره کور و پاشنه آشیل حاکمیت طالبان

نویسنده: مهرالدین مشید بدخشان؛ جرقه های بحران و احتمال خیزش تازه…

شیرۀ جان

رسول پویان شیرۀ جان ازدو چشم خون چکانم می چکد لـؤلــؤی لالا…

            و حدت خواهی 

در عاشقی ،  عشق   نمایی   نمیکنم گنج  ی  محبتیم…

«
»

د طالبانو رهبریت لار ورکی ښکاري

لیکنه؛ امین الله حقپال

د وساله والو طالبانو فعالیت چې کله له قندهار پیل شو ښه روان و یوه قومانده او یو رهبریت یې له ورایه ښکارېده.

وروسته تر دې چې پلازمینې کابل ته را نژدې شول ځینې غښتلي او لوستي قوماندانان یې د خارجي کړیو له خوا ووژل شول لکه ملا برجان اخوند او په ځای یې داسې کسان وګمارل شول چې په پایله کې یې ډېرې تېروتنې وکړې لکه د شمالي سیمو د انګورو د باغانو ویستل او یا په خلکو باندې د یوه وخت دوه ځلې یا درې ځلې لمونځونه کول او داسې نور؛ خو امنیت یې بیا بېساری و.

کله چې له دوی څخه د دسمبر 11 له پیښې وروسته امریکا متحده ایالاتو د اسامه بن لادن د نیولو او یا له افغانستان څخه د ویستلو غوښتنه رد کړه؛  نو  هماغه وخت د امریکا له پوځي غبرګون سره مخامخ شول او ډېر ژر یې له سحنې پښې سپکې کړې

د حامد کرزي د واکمنیو په اوایلو کې کله چې وسله والو طالبانو بیا خپل وسله وال فعالیتونه پیل کړل؛ نو بیا هم دوی خپل اکسراً طالب قوماندان لوستي یا له دیني زده کړو برخمن کسان وګمارل چې نسبتاً بیا هم د خلکو په منځ کې ښه وځلېدل؛ ځکه له خلکو څخه یې د عشر غوښتنې او د جهاد په نامه د پیسو راټولول په مرسته خپل اقتصادي اړخ څه نا څه غښتلی کړ.

اوس لکه څرنګه چې معلومېږي دا کار سرچپه شوی؛ نو ځکه له دوی سره د خلکو مرسته کمه شوې او کرکه زیاته ښکاري؛ خو له ویرې خپل غږ نه شي پرته کولای. په اصل کې خلک له روان حالت څخه ستړي شوي او د یوه آرامې او ډامنې فضا غوښتنکي دي.

لکه څرنګه مو چې مخکې ورته اشاره وکړه دوی په مخکې کلونو کې د خلکو له دیني باورونو د جوماتونو له وړیا لوډسپیکرونو ښه کار اخیست. تاند ځوانان به یې له همدې لارې جګړې ته رابلل له خلکو به یې د ذکات او عشر پیسې راټولولې؛ خو اوس چې دوی د دا ډول کړنو او لاسته راوړنه له خنډ او ځنډ سره مخ کړي یو علت یې همدا دی چې لوستي قوماندان او افراد اکثرو له دوی سره خدای په آمانی کړی دی، له دوی سره اوس یوازي پخواني کسان هغه پاته دي کوم چې په ډول نه په ډول یې په دښمني کړکړ کړي دي او د مجبوریت له وجې له دوی سره ولاړ دي.

اوس عام خلک په دې پوي شوي دي چې د همدې د عشر او ذکات په نامه چې کومې پیسې یادو وسله والو ته ورکوي د همدې کلي او یا سیمو خلکو له پاره چې کوم پلونه جوړ شوي همدا وسله وال ورانوي، د همدې سیمې د خلکو د بجو د تعلیم او تربیې مخه پرې نیسي یا ښوونځي د پردیو په اشاره سوځوي او یا د همدې کلیوالو بچيو ته موټر سایکل او مخابرې پرې رانیسي او جګړې ته یې تشویقوي او د تعلیم او پرمختګ له خواږه نعمته یې بې برخې کوي.

همدا نمک حرام بیا خپل کلیوال او هېواد وال په دې غولوي چې یو دینی علم دی او بل دنیایي.

دیني علم فرض دی او دا بل خو هسې خوشې وخت ضایع کول دي او بس.

خو خبره دا ده چې دا وسپنه چې خدای پاک یې غرونه پیدا کړي دا یې یوازي د کفارو او یا یهدانو په خاطر پیدا کړي نه داسې نه ده دا ټولو دپاره پیدا کړي دي چې لوتکې او یا د سورلي وسلې پرې جوړې کړي او یا جګړې وسلې او مهمات ترې جوړ کړي آیا دا ساینسي علیم سره کېږي که تش په دنیايي علم سره. دا سره زر یې یوازي د کفارو دپاره پیدا کړي او که د ټولو دپاره چې د برق په تارو کې ترې کار واخلي او یا هم د مېرمنو د زیب او ذینت په خاطر ذوب شي او ډېرې نورې ګټې ترې واخیستل شي دا ټول عصري علم ته اړتیا ده.  دا فولاد، یاقوت او مرجان یې چې پیدا کړي د څه په خاطر دي؟ آیا د یادو یهودو او یا کفار په خاطر دي که د ټولو دپاره آیا موږ مسلمانان یې یوازي د آخرت په خاطر پیدا کړي؟ موږ باید ښوونکي یا ښوونکې، ډاکټر یا ډاکټره ونه لرو؛ ځکه دا دنیایی علم دی که په ښځه، خور او مور مو نر معاینه وکړي دا به څنګه وي. بې ادبي دې ډېره معاف وي که نر پرې لاس ووهي یا یې معاینه کړي دا غیرت شو! په داسې حال کې چې اسلام د غیرت دین دی او نه اسلامي اساسات دې ډول کارونو ته اجازه نه ورکوي چې ستا په خور، مور او ښځه بل نارینه لاس ووهي او یې معاینه کړي او یا دې. د سینو د سرطان درملنه او معاینه وکړي؛ نو خدایه صبر او له دې بې منطقه اولار ورکی مخلوق مو یا خلاص کړې او یا ته په خپله هدایت ورته وکړه!

دوی که رهبریت درلودای داسې به نه وای دوی به خپلې تېروتنې نه تکرارولې؛ نو له دوی څخه رهبریت او قومانداني او واکسالاري پاته دي؛ دوی د افغان ولسمشر بې قیده او شرطه د سولې وړاندې او خبرې ونه منلې؛ خو د سره کافر یا شورويانو خبره یې وار دمخه ومنله دا په دې معنی ده چې دوی لار ورکي دي او د رهبریت یا لارښونې طریقه یې ړنګه ښکاري.

دوی باید هغه څه وکړي چې په هغه خدای پاک، د هغه رسول صلي الله علیه وسلم او خلک پرې خوشاله کېږي؛ نه د دوی بادار.

دوی باید سوله خوښوونکي وي؛ ځکه اسلام سوله خوښوونکی دین دی. نه شر پسند او خدایه موږ ټولو ته هدایت وکړې. امین.