حاصل موعظهّ خواجه عبدالله « انصاری » که به عبادت و معرفت و نظر به عواقب تعلق دارد
مولانا داکتر محمد سعید « سعید افغاني »
« بخش اول »
موعظه ای از شیخ الاسلام خواجه عبدالله « انصاری » که به عبادت و معرفت و نظر در عواقب امور ارتباط دارد، ذیلآ از نظرتان می گذرد :
به راستی که عبادت حق است و عبادات بدون معرفت مطلقآ عبث است .
پس برتو لازم است که اولآ معرفت خدا را حاصل کنی ، انگاه طاعتش از جان و دل کنی .
درویش « قاتع ، معتقد و مقر » به وحدانیت وی باش .
به جز از رضای او ؛ از هر مرادی قطع کن .
هرگاه چیزی را بخواهی ؛ از خداوند بخواه .
اگر خودت را خواهی ، به عاقبت امر خود متوجه باشی ؛ زیرا اصل کار ، نظر به عاقبت است و بدون که مرتبه فقر ، دولتی است پایدار .
از کسی که از خدا نمی ترسد و از کسی که بدون مشورت به کاری اقدام می نماید ، بترس .
پوشاننده عیوب باش ، نه جست و جو کننده عیوب .
هرگاه خوبیهای مردم را به زبان نمی آوری ، عیوبشان نیز به زبان نیاور .
انگاه خواجه عبدالله « انصاری » در این موعظت ، کلمات رمزی بلندی را بیان داشته است :
ــ تشنه باش و منوش : « یعنی در دوستی خداوند تشنه باش و چیزی را که تو را از یاد او غافل کند ، منوش » .
ــ برهنه باش و مپوش : « یعنی از مکر و ریا عریان باش و لباس دروغ و ریا را برتن مکن ».
ــ آرد را در بازار مفروش : « یعنی مانند تاجران که ما یحتاج زندگی مردم را به فروش می رسانند، و ازبهار زندگی آنان بهره جویی می کنند مباش ، بلکه در کارهایت برای خدا خالص باش ».
اگر از درویشان هستی ، پس چرا جبر می کنی ؟
اگر ارزش خود را شناخته ای ، پس چرا تکبر می کنی؟
اگر مستی ، در مستی خود را خالص کن .
اگر خود را شناخته ای ، خود را ویران کن .
بیدار باش ؛ تا صحبت دنیا طلبان برتو تاثیر نکند و همدم درویشان باش .
به راستی که فقر و یژگی اهل تجرید است ، و تجرید وظیفه ارباب توحید است ، حالا آن که بالاتر از توحید مقامی نیست .
توحید بدون معرفت صحیح نیست و اهل معرفت همان درویشان اند .
آنان معنای توحید را فهمیده اند ، زیرا آنان وقتی حق را شناختند ، از غیر آن بریدند .
پس کسی که حق را یافت ، علایق قلب دل از غیر آن برتافت و بر صحبت خلق نشتافت .
خواجه عبدالله « انصاری » در آخرین این موعظه کوشیده است که روابط مردم را با حق تقویت نماید و آنان را به صحبت صالحین متوجه سازد .
***
مولانا داکتر محمد سعید « سعید افغاني »
کتاب شیخ الاسلام خواجه عبدالله « انصاری ـ هروی »
سال ۱۹۶۶ م ــ پوهنتون الازهر ـ مصر
ترجمه دری : عزیز الله علی زاده « مالستانی »
سلسله نشر موعظهّ خواجه عبدالله « انصاری » ادامه دارد .
تهیه و ترتیب کننده : برهان الدین « سعیدی»
