فریتس هابر؛ دانشمندی میان نجات زندگی و صنعتی‌کردن مرگ

بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  مقدمه تاریخ علم، تاریخ پیشرفت‌های بزرگ انسانی است؛ اما در…

که سیاست نه کوئ، سیاست به درباندې کېږي!

نور محمد غفوري یادونه: دا مقاله د لومړي ځل لپاره د…

 تونل‌های زیرزمینی، دکترین دفاعی یا گسترش زیرساخت‌های پنهان؟

 نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و گسترش شبکه‌های زیرزمینی؛ پیامدهای منطقه‌ای و…

پوهاند محمد بشیر دودیال

د نړېوال او پښتو داستاني ادبیاتو په تړاو له پوهاند…

      اسرار هوش طبیعی یا خالق طبیعت

نوشته : کریم پوپل مورخ ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ مقالهٔ علمی ـ فلسفی…

۵. د سیاسي سیستم د غبرګون او اصلاح بهیر

نور محمد غفوری  (د لومړي څپرکي، سیاسي سیستم- شپږمه برخه) سیاسي سیستم…

انسان؛ در جست‌وجوی خویشتن (4)

تهیه و تدوین : فرشید یاسائی ...عشق و نفرت گاهی به…

د سیاسي سیستم د فعالیت څرنګوالی

نور محمد غفوری (پنځمه برخه) ۴.  د سیاسي سیستم (د سیاسي نظام)…

جهان در آستانهٔ سرنوشت ساز ترین و بی ثباتی بزرگ

 نویسنده: مهرالدین مشید  آیندهٔ انسان در گرو رقابت قدرت‌ها و بحران…

پَسیخانیان؛صدای «اصالت انسان»

علی میرفطروس اَسْتَعِنْ بِنَفْسِكَ الَّذِي لَا إِلٰه إِلَّا هُوَ از خویشتن یاری…

د سیاسي سیستم سرچينې او اداري وړتیا

نور محمد غفوری (د سیاسي سیستم په تیر پسې- څلورمه برخه) ۳.۴.…

!  (   K   ) چگونگی اتخاذ سیاست جنایی…

چکیده : استفاده از مواد مخدر تحت نام تابلیت (k )…

محمد اقبال محمدی

استاد "محمد اقبال محمدی" شاعر، ترانه‌سرا، هایکویست، دبیر بازنشسته و…

افغانستان؛ چهارراه قدرت و معادلات پنهان منطقه‌ای

از جغرافیای راهبردی تا کنترل حرکت، کریدورها و شبکه‌های نفوذ Wahidullah…

افغانستان؛ سرزمین فرصت‌ های ازدست‌ رفته و توطئه‌های پی‌درپی

 نویسنده: مهرالدین مشید از کودتای داوود تا بازگشت طالبان؛ افغانستان در…

سیاسي سیستم– سیاسي فعالان او ډلې

نور محمد غفوری (دریمه برخه) ۳.۳ . سیاسي فعالان او ډلې سیاسي فعالان…

سیاسي، اقتصادي، ټولنیز او کلتوري سیستمونه

نور محمد غفوری د لومړي څپرکی: سیاسي سیستم(دوهمه برخه) ۳.  د سیاسي…

انسان؛ در جست‌وجوی خویشتن (3)

تهیه و تدوین : فرشید یاسائی ...انسان تنها موجودی نیست که…

هرات؛ جغرافیایی که تاریخ را به راهبرد پیوند می‌دهد

وحیدالله نورزی بنیان‌گذار NIDA | افسر ارشد سابق ANP/ANCOP | استراتژیست…

سیاسي، اقتصادي، ټولنیز او کلتوري سیستمونه

نور محمد غفوری ځانګړتیاوې، داخلي جوړښت او د فعالیت څرنګوالی سریزه انسانان په…

«
»

ولسمشر به له خپلې لمنې اور واخلي

په داسې حال کې چې څه موده وړاندې د ارګ سرپرست وياند شاحسين مرتضوي په يو ټلويزيوني بحث کې ژورناليستانو ته د کچالو پلورونکو خطاب وکړ؛ د مرتضوي د يادو څرګندونو پر وړاندې د ژورناليستانو غبرګون لا پای ته رسيدلی نه دی چې يو ځل بيا يې ژورناليست ته د ټليفون پر کرښه د بې عقل خطاب کړی دی. دا په داسې حال کې ده چې تير او اوسنی حکومت د بيان آزادي او د رسنيو پراخ فعاليت خپلې لويې لاسته راوړنې بولي.

مونږ ولسمشر غني ته وايو چې ښاغلی ولسمشره ! ستا مطبوعاتي ټیم ستا د حکومت او ولس تر منځ، ستا او د هېواد د مطبوعاتو تر منځ د ورځې په تېريدو د لوی واټن سبب کرڅېدلی او لا هم دا لړۍ دوام لري. ستا مطبوعاتي ټیم له مرتضوي نیولی تر دوا خان پورې د ارګ ټربيون نشي کېدلی او نشي کولي د حکومت له کارونو نه په روان حساسو شرایطو کې دفاع وکړي. ستاسو سرپرست ویاند دا څووم ځل دی چې له خبريالانو او د رسنيو له کارکوونکو سره د قانون خلاف خبري کوي او غیر انساني، غیر افغاني او غیر قانوني چلند کوي.

کله ورته کچالو فروشان وايې او کله هم خبریالانو ته د بې عقل خطاب کوي. آن تر دې چې په رسمي غونډه کې په ارګ کې ستا پر وړاندې د جمهوري اسلامي افغانستان پر ځای، جمهوري اسلامي ایران وویل، ستا سرپرست ویاند مرتضوي له دري ژبې پرته نور نه په پښتو پوهيږي او نه هم د انګليسي له الف و با څخه خبر دی. ته خبر نه يې او ستا سرپرست ویاند مرتضوي د مطبوعاتو په نړیواله ورځ د ژورناليستانو په نوم خپلو شخصي ملګرو او انډیوالانو ته همدا ستا په لاس مډالونه ورکړل. په داسې حال کې چې رښتيني او مسلکي خبریالان او ژورنالیستان له دغه پروګرام څخه خبر شوي هم نه ول. ستا دغه سرپرست ویاند اصلآ له رسنیو او خبریالانو سره سم چلند نه کوي او یوازې د ارګ له امکاناتو په استفادې خپل ملګري او انډيوالان پالي او بس. ستا دغه سرپرست ویاند نه د ژبې فصاحت او نه بلاغت هغه چې  یو ویاند یې باید ولري؛ نلري آن کنفرانس ته د خبرو پر مهال په خپلو خبرو کې بنديږي. نو دا چې په خپلو خبرو، کردارو او سلوکو کې اصلاح نشي راوستلای نو د حکومت له کارونو به څنګه په سمه ټوګه دفاع وکړي.

را به شو ستا د سرپرست ویاند مرستیال ښاغلي دوا خان مینه پال ته. زه په دې نه پوهيږم چې دا دوا خان مینه پال تاسو ته چا در پیژندلی او څه وړتیا لري، په څو ژبو باندې لیکل او لوستل کولای شي؟  آیا ماسټري لري که دکتورا؟ په کومه ملي او نړيوالې رسنۍ کې کاري تجربه لري؟ اصلاً د دې مسلک او شغل څه دی؟  ستا د سرپرست ویاند ښاغلی مینه پال یوازي له پښتو پرته نور په هیڅ ژبه په مسلکي او اکاډمیکه بڼه لیکل او لوستل نشي کولی او نه هم د رسنیزو کارونو د پام وړ تجربه لري. زه حيران دېته يم چې دا دې څنګه او د کوم معيار له مخې مرستيال وياند ټاکلی دی؟ دی خو په هیڅ صورت د وياندۍ په معيارونو لکه ( اخلاقي جرات ، په څو ژبو لیکل او لوستل ، د ماسټرۍ يا دکتورا درلودل ، کافي رسنیزه کاري تجربه، د افغانستان له اساسي قانونه نیولی تر یو عادی قانون پورې معلومات درلودل، له رسنيو سره ښې اړيکې درلودل ) چې يو ویاند يې بايد ولري؛ برابر نه دی.

رابه شو ستا مطبوعاتي سلاکارانو ته. زه شخصاً لس کاله کيږي چې د افغانستان په رسنیو کې کار کوم او په سلګونه لیکنې په دري او پښتو ژبو لرم او لا مې هم دغه لړۍ روانه ساتلې چې له ډيری ټولو هغو کسانو سره چې په مطبوعاتو کې سپيڅلی رسالت سر ته رسوي؛ زه يې پيژنم. اما تر اوسه زه په دې نه پوهيږم چي ستا مطبوعاتي سلاکاران څوک دي؟ څه کوي؟ څه وړتیا لري او ستاسو او په ټوله کې د نظام د بقا لپاره د حکومت له کارونو د دفاع لپاره ، له رسنیو او خبریالانو سره د اړيکو ښه کولو لپاره له حکومت او په ځانګړي توګه له ارګ سره او بالاخره د روانې جګړې د مهارولو لپاره کوم کوټلي ګامونه پورته کړي دي؟ څه یې کړي دي؟

زه خو چې ګورم او ووینم اصلآ هیڅ هم ندي شوي او ورځ پر ورځ وضعیت د خرابیدو په لور روان دی. په دې برخه کې ستا پر دغه نوي ګومارل شوي مرستیال ویاند ښاغلي نجیب الله آزاد باندې به اوس قضاوت نکوو. ځګه تازه په کار ګومارل شوی دی. د دې وړتیآ او مهارتونه به وروسته معلوم شي. اما د يو ځوان په توګه وړانديز تاسو ته دا دی چې ښاغلی ولسمشره خدای ته وګوره او په کار پوه او مسلکي کسان، نا پیلي کسان، هغه کسان چې د خولې او د قلم د نوک نه یې اور باديږي؛ په کار وګوماره. دا قومي او مذهبي وېش نور بند کړه. يو اهل هنود راوله خو چې لږ تر لږه د هيواد په رسمي پښتو او دري ژبو او يوه نړيواله ژبه باندې لیکل او لوستل وکولاې شي. هيله ده نور د قوم، سمت او مذهب پر اساس نه بلکې د وړتيا، پوهې، تجربې او تعهد معيار له مخې ټاکنې وکړئ.

لیکنه : خوشحال آصفي