پارادوکس انرژی در افغانستان: زغال‌سنگ یا آب؟

​تحلیلی بر گذار از سوخت‌های فسیلی به توسعه پایدار ​ ​افغانستان در…

افتضاح اپستین و فروپاشی وجدان بشریت در سرمایه‌داری پسین

نویسنده: مهرالدین مشید در دهه‌های اخیر، مطالعات انتقادی قدرت و جرم…

«او با تلخی، بیهوده‌گویی و خودپسندی را تمسخر می‌کرد…»

 به مناسبت دویستمین سالگرد تولد م. ای. سالتیکوف- شچدرین برگردان: رحیم…

مرگ ارزش و اخلاق

رسول پویان مگـر جـزیـرۀ اپـسـتـیـن دام شـیطان بود که مرگ ارزش واخلاق…

از دوری ی میهن سوزم!

امین الله مفکر امینی     2026-01-02! چنان از دوری ی میهن سوزم بجان…

        یک نـامـه به تاریخ؛ و یک نـخوانـدنی ترین!

با هدیه سلام ها و احترامات قلبی و وجدانی؛ این…

افغانستان؛ از کانون تروریسم فراملی تا عرصه‌ی مانورهای ژئوپلیتیک قدرت‌های…

 نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در دو دهه‌ی اخیر به یکی از…

گلهای خشم کلان شهرهای بورژوایی

Baudelaire, Charles (1821-1867) آرام بختیاری شعر نو بودلر میان: نیما، هدایت، و…

                                            واقعیت چیست

واقعیت با نظریات مختلف و دید گاه ها ی متنوع…

هزیان تب آلود!

شدت تب تروریسم که بیش از نیم قرن استبلشمنت پاکستان…

 افغانستان قربانی سیاست‌های امنیتی منطقه‌ای است، نه متهم دائمی

نور محمد غفوری در سوسیال میدیا خواندم که وزارت دفاع طالبان…

وحدت نیروهای ملی دموکراتیک ومترقی

وحدت بمثابه واقعیت انکار ناپذیری ضرورت تاریخی در برابر استعمار…

عدالت اجتماعی

نوشتهء نذیر ظفر‎عدالت روزی پیـــــدا میشه آخر‎سفاکان ترد و رســـوا…

خودتحقیری و خودتخریبی؛ تبیین فلسفی مفهومی

۱. خودتحقیری (Self-Denigration) در معنای فلسفی، خودتحقیری حالتی است که در…

سرمایه‌داری لیبرال و واکنش سوسیال‌دموکراسی

نور محمد غفوری تقابل، اصلاح یا همزیستی انتقادی؟ مقدمه سرمایه‌داری لیبرال به‌عنوان نظام…

             تشدید تنش تهران و واشنگتن؛ پس‌لرزه‌های منطقه‌ای آن

نویسنده: مهرالدین مشید سرنوشت دیکتاتوری‌های دینی؛ آزمون بقا برای اخوندیسم و…

دربارۀ «اصولنامۀ جزایی محاکم» اداره طالبان

اعلامیۀ انجمن سراسری حقوق؜دانان افغانستان بنام خداوند حق و عدالت انجمن سراسری…

هر که را مشکلی است!

امین الله مفکر امینی          2026-30-01 ! هر که را مشکلی باشد ناچار…

آ.و. لوناچارسکی

برگردان. رحیم کاکایی و.گ. بلینسکی پیشگفتار مترجم درباره ویساریون بلینسکی نویسنده، منتقد…

برهنه گویی و عریان سالاری؛ سیاستِ بی‌پرده و حاکمیتِ بی‌نقاب

نویسنده: مهرالدین مشید تحلیلی از زوال مشروعیت و فروپاشی پوشش های…

«
»

خدايي که امتيازي جهاد؛ دوی پر چا احسان کوي؟

د سلواغې ۲۶ مه له افغانستانه د شوروي سور لښکر د وتلو ورځ ده. له ننه پوره ۲۸ کاله وړاندې د پخواني شوروي اتحاد ځواكونو، چې د ۱۳۵۸ كال د مرغومې په شپږمه پر افغانستان يرغل وكړ بالاخره د ۱۳۶۷ كال د سلواغې په ۲۶ نېټې يې خپله ماته ومنله او له افغانستان څخه ووتل. دا ورځ په افغانستان کې کال په کال د ملي ورځې په نوم لمانځل کيږي. دا هغه ورځ ده چې په کې د سور لښکر امپراطوري ړنګه شوه. دا ورځ پر باطل د حق د بري ورځ ده. خو په دغې ورځ که له يوې خوا تاريخي وياړ عزت ترلاسه کړ؛ اما ډير څه مو له لاسه هم ورکړل. دا ورځ د افغانستان له بربادۍ څخه د خلاصون او د پرمختګ په نوم نشو يادولی.

ځکه جهاد اصلاً د حق يوه سپیڅلې کلمه ده چې د الله جل جلاله د رضا په خاطر ، د هغه د دین د دفاع لپاره ؛ له کفري دښمن څخه د خپل هیواد او ولس د ساتنې په خاطر جنګيدلو او په هر ډول شرایطو کې د حق وینا کولو ته ويل کيږي. په دې معنا چې جهاد د هر شخصي، ګوندي، سمتي او قومي امتیاز لپاره جنګيدلو ته نه ويل کيږی. که یو څوک د شخصي ګټو، خپل شهرت، سیاسي امتیاز، او یا بل کوم هدف لپاره جنګیږي ، د هغه جنک او هلو ځلو ته جهاد نشو ویلای، هغې ته يواځې يواځې امتيازي او د ځان غوښتنې هڅې ويل کيږي. متاسفانه دلته دجهاد ټيکه دارانو د ولس جهاد هير کړی او يواځې خپل ځانونه اصلي مجاهدین او د امتیاز څښتنان بولي. دوی د دغې سپيڅلې اسلامي وجيبې احسان پر ولس او حکومت اچوي او واک او اختیار د ځان خپل روا حق ګڼي.

له دغې ورځې وروسته ولس ته څه ورکړل شول؟

په دې هيڅوک سترګې نشي پټولی چې د ۱۳۶۷ کال د سلواغې په ۲۶ مه په په ډيرو سختو شرايطو کې ټول افغانان، پښتون ، تاجک، ازبک ، هزاره، ترکمن ، بلوچ، پشه یي ، نورستاني، ایماق، عرب، قرغیز، قزلباش، ګوجر ، براهوي او د دې هيواد د هر ځای او هر قوم اوسیدونکي، د خپلې خاورې او ناموس څخه د دفاع او خپلواکۍ لپاره له ټوپک او کوتک سره سنګر ته لاړل او د هیواد د ژغورلو لپاره یې یو بل ته لاسونه سره ورکړل. ولس په ګډه د خپلې خاورې او ناموس دفاع وکړه ، او په یوه خوله او يو موټي يې د خپلواکۍ بيرغ اوچت کړ.

خو له دغې سترې بريا او وياړ وروسته مو ولس ډير دروند قيمت پرې کړ، له دغې ورځې وروسته د افغانستان د بربادۍ يوه بله ډبره کيښودل شوه. له دغې نېټې وروسته ځينې د جهاد په نوم مست ښاغلي د ولس تر څنګ په خپلو منځونو کې د يو و بل په مريو وغوريدل. له دغې ورځې وروسته د مجاهدينو تر منځ خپلمنځي شخړې شروع شوې چې په نتيجه کې يې په ميلونو شهيدان مو ورکړل، په همدې اندازه ولس مو معلولان او يتيمان شول، په ميلونونو هيوادوال مو په پاکستان، ايران او نورو هيوادونو کې کډوال شول، هيواد مو کنډ و کپر شو، ملي شتمنۍ لوټ شوې، پوځي تجهيزات او تاريخي وياړونه مو پر پاکستان او ايران وپلورل شول. د افغانستان د پوځ الوتکې او ټانکونه د کباړ په شکل په پاکستان وپلورل شول.

خو پوهيږئ ثمره يې چا واخيستله؟

د دغې ورځې ثمره يواځې څو په واک مينو رهبرانو ترلاسه کړه چې له هماغه ورځې تر ننه يې د خپل جهاد احسان پر ولس کړی دی او له حکومته يې هم د جهاد او مقاومت په نوم امتياز ترلاسه کړی دی. د ولس له جهاده يواځې څو په ځان مينو رهبرانو ګټه ترلاسه کړه چې د هيواد په بيلابيلو ولايتونو کې يې جنتي ماڼۍ ځانونو ته جوړې کړې. اوس هم داسې جهادي رهبران شته چې په لسګونو جريبونو ځمکې يې غصب کړي دي، په سلګونو شخصي مليشې لري او د لسګونو مافيايې ډلو سره اړيکې لري. دا سمه ده چې جهاد مو وکړ او د خپل زور او مقاومت په پايله کې مو شوروي سور لښکر مات کړ، خو آيا دا جهاد يواځې رهبرانو کړی، آيا همدوی څو تنو په يواځې ځان د روس لښکر مات کړ، آيا په دغې سترې حماسې کې ولس برخه نه درلوده، په دغې حماسې کې مو ولس شهيدان ورنه کړل، ولس مو خپل د زړه ټوټې د لاسه ورنه کړې؟ البته چې جهاد ولس کړی او ستره قرباني هم ولس ورکړې ده. نو اوس د مهربانۍ له مخې جهادي رهبران خپل جهاد پر ولس نه خرڅوي او ولس دې نور په انحصار کې نه نيسي. پريږدئ چې ستاسې د جهاد بدله خدای درکړي نه دا ولس او حکومت.

لیکنه : خوشحال آصفي