از صنف درس تا پشت فرمان؛ روایت یک نسل

نویسنده: مهرالدین مشید آینه غربت؛ روایت زندگی یک نسل در یک…

جبار صابر

استاد "جبار صابر" (به کُردی: جەبار سابیر) شاعر معاصر کُردزبان…

بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

دستاوردهای خلاق چخوف، نویسنده برجسته رئالیست روسی 

برگردان. رحیم کاکایی پیشگفتار مترجم : رئالیسم بی‌رحمانه‌ی یک راوی غمگین  نویسنده ای…

لحاف مهربان کودکی

ساجده میلاد من به گذشته می اندیشم  من شب ها  در آغوش سبز…

نقش زنان مسلمان در جامعه اسلامی !

مقدمه . بی گمان یکی از مهم ترین مباحث در تبیین…

بدخشان؛ گره کور و پاشنه آشیل حاکمیت طالبان

نویسنده: مهرالدین مشید بدخشان؛ جرقه های بحران و احتمال خیزش تازه…

شیرۀ جان

رسول پویان شیرۀ جان ازدو چشم خون چکانم می چکد لـؤلــؤی لالا…

            و حدت خواهی 

در عاشقی ،  عشق   نمایی   نمیکنم گنج  ی  محبتیم…

«
»

فراخوان بخاطر انفاذ قانون اساسی

بنام خداوند حق و عدالت

بدون پرداختن به چگونگی سقوط سومین نظام جمهوری ، ناقض ارزشهای جمهوریت و زمینه سازی سیطره مجدد طالبان، که با « پروژه » دوحه رقم خورده است و انجمن بار ها ، انرا توضیح داده است ، بر مبنای واقعیت های چهار سال اخیر ، باید گفت که:

افغانستان درین مدت ، افزون بر مصایب و بحرانات قبلی با پیچیده ترین بحرانات سیاسی، حقوقی و انسانی تاریخ معاصرمواجه است.

حل و فصل واقعی هریک ازین بحرانات ، در گرو مهار ساختن:

بحران بزرگ حقوقی و فقدان مشروعیت است .

بدون پرداختن با آن نه تنها امنیت کنونی که فرسخ ها تا صلح دایمی وپایدار فاصله دارد ، دوام نمی یآبد بلکه افغانستان در انزوای بین المللی و با آشوب های جدید مواجه میگردد.

عامل کلیدی ناکامی طالبان در ایجاد “ دولت متعارف » قانون محور وپاسخگو ، ناشی از تداوم همین بحرانات است.

. حاکمان کنونی پیوسته از صلح و سیطره بر کشور صحبت مینمایند

این موضوع شاید در ماه ها و سال اول حاکمیت شان پذیریش داشته است و اما با گذشت چهارسال ( که در بسیاری کشور های جهان یک دوره حکومت داری است ) ، حاکمان کنونی افغانستان باید در قبال:

تبعیض و نقض دوامدار حقوق و ازادی مردم، –

تلاش و تداوم برای سلب حقوق زنان و دختران، –

مسدود بودن مکاتب و کار بروی دختران و زنان، –

فقر گسترده ، بیکاری و مهاجرت مجبوری مستمندان، –

وقوع جرایم ضد بشری و خفقان در جامعه، –

و دها ، مصیبت جانکاه ، دیگر مردم ،پاسخگو باشند.

مردم مظلوم که مصیبت حضور تاجران دین و دکانداران قوم را تجربه کرده اند، با حاکمان مواجه اند که دین و آیین شانرا ، بگروگان گرفته وبه ریش و حجاب خلاصه ساخته اند.

چنین ، “ملاکراسی” طراز استبدادی، شخص محور و تیوکراتیک، که از شریعت «پیراهن حضرت عثمان» و سوته حافظ ساخته اند و ناشی از اندیشه ، ایدیولوژی و تیولوژی “طالبانیزیم” و قرائت خاص بدوی از شریعت اسلام بوده که بشدت افراطی، متحجرانه، مطلق گرا و منبعث ازمدارس دیوبندی طراز پاکستانی است که در تاریخ هزار و چهار صد سال اسلامی افغانستان سابقه نداشته است.

هیهات و صد افسوس

در کشوری که از هزاران سال صحبت از نبرد تاریخی اهورا و نور، علم و دانش بوده است و کلام بزرگان فرهنگ با ذهن و روان مردم عجین بوده است و مردم از هزار سال بدینسو با حدیث پیغمبر یزرگ اسلام، درین شعر حضرت فردوسی آشنا بوده اند که:

چنین گفت پیغمبر راستگو

ز گهواره تا گور دانش بجو

« امیرالمومنین » طالبان و حواریون نزدیک او با تاریخ وطن و جهان بیگانه اند، در غیر آن در سرزمین زادگاه امام بزرگ ابوحنیفه و کشوری که در بیشتر از هزار سال بزرگترین شخصیت سترگ جهان اسلام همانند حضرت سنایی ، حضرت مولانا ، شیخ الرییس ابوعلی سینا ، فارابی ، علی شیر نوایی، پیر روشان، رحمان بابا ،سید جمال الدین افغان و شخصیت های مماثل را داشته و بزرگترین امپراطوران و شاهان علم بردار دین اسلام بوده اند که بخاطر «مسلمان» ساختن « جبری » مسلمان ترین امت اسلامی جهان اسلام ، بار ملامت نمی کشیدند.

بدینرو:

انجمن سراسری حقوقدانان افغانستان ، با درک مسئولیت در قبال سرنوشت افغانستان و مردم مظلوم آن که

تراژیدی خونبار نیم قرن اخیر شان معلول و محصول مداخله و تجاوز خارجی است.

و قبل از آنکه ، وطن مشترک و این کشتی آسیب دیده و معروض به دسایس دشمنان تاریخی آن ، در امواج طوفانزای بازیهای پیچیده ناشی از رقابت های قدرت های رقیب منطقوی و بین المللی ، غرق گردد،

به نیرو های سیاسی ، نهاد های اجتماعی ، فرهنگی و تمام کسانیکه در نیم قرن اخیر و در هر ضلع از اضلاع پر رنج ، شطرنج افغانستان قرارداشته اند:

هشدار و هوشدار

میدهد ، که بخاطر نجات افغانستان ، بیندیشیم و راه فلاح و رستگاری را برمبنای منافع و مصالح علیای ملی ، مشخص سازیم.

بی نیاز از اثبات است که:

مسایل و مصایب افغانستان راه حل نظامی ندارد و مردم مظلوم که نیم قرن جنگ تحمیلی را متحمل گردیده و قربانی داده اند ، دیگر تحمل خشونت ، براندازی نظامی و لشکر کشی اجانب را ندارند.

بدینرو

انجمن بدون هر نوع نسخه پردازی ، با مراجعه به کتاب خونبار افغانستان ، بمثابه یک مخالف مدنی حکومت دیفکتوی طالبان ، با تشخیص دقیق مرض جانکاه “ مادر وطن ” ، تجویز آتی را مطرح مینماید

– استمرار قوانین

– استقرار حاکمیت قانون

– انفاذ قانون اساسی

تا بحران حقوقی مهار گردد و راه برای حل بحران مشروعیت باز شود.

مشروعیت حقوقی فقط و فقط با اعمال حق حاکمیت ملی که بطور انحصاری و مطابق ، دین و آیین افغانستان و تمام ارزشهای قبول شده جهانی به مردم تعلق دارد.

این تجویز با ارزشهای دین مبین اسلام و میثاقها و کنوانسیونهای بین الملی که افغانستان به آن الحاق و ملزم برعایت آن می باشد ، مطابقت دارد.

قانون اساسی، پل ارتباط افغانستان با جامعه جهانی و سازمانهای بینالمللی است و وسیله خارج ساختن کشور از انزوای بین المللی می باشد.

قانون اساسی راه را بطرف نظام قانونمند ، عدالت گستر در کشور کثیر القوامی افغانستان ، باز مینماید.

شایان ذکر است که مطمع نظر انجمن ، قانون اساسی مدرن و در تداوم با میراث بزرگ پدران معنوی ما ، مشروطه خواهان و شاه امان اله فقید است که در بیشتر از صد سال اخیر و همیشه و در شش بار قبلی هیچگاه با ارزشهای دین مبین اسلام مبائنت نداشته است و ارکان ثلاثه قدرت را تفکیک و حضور مردم را در قدرت و اداره دولتی، از محل و تا مرکز، تامین نماید.

انجمن با کمال احترام از همه

پاسداران حاکمیت قانون ، حقوق و ازادی مردم ، ترقی ، تنور و عدالت میخواهد که

در یک «حی علی الفلاح تاریخی» به «حبل المتین» چنگ بزنیم و در جدل جاری و تاریخی ، مشروعه و مشروطه

بخاطر حاکمیت قانون و انفاذ قانون اساسی ، با وفاق منورانه و ملی ، صدای رسای مردم آزاده و نظام خود باشیم.

بیاد داشته باشیم که:

حق داده نمی شود ، حق گرفته می شود و مردمی مستحق حقوق و آزادی اند ، که خواستار آن باشند و برای آن مبارزه نمایند.

انجمن بخاطر نیل به این مامول ، نهضت مدنی سراسری ( غیر متشکل ) را پیشنهاد مینماید.

تلویزیون حقوق افتخار دارد که زمینه انجام بحث ها و مناظره های همجانبه ، را در این راستا مساعد سازد.

با حرمت

هیات اجراییه انجمن

میر عبدالواحد سادات رئیس انجمن