طالبان، تی‌تی‌پی و چرخش به سوی هند؛ رمز یک رقابت…

 نویسنده: مهرالدین مشید یکی از پرسش‌های مهم و پیچیده در تحولات…

میدان، فشار و خطای پیروزی: چه زمانی هزینه به قدرت…

Wahidullah Noorzai | Noorzai International Doctrine Academy (NIDA) تز مقاله در منازعات…

سیستم څه ته وایي؟

نور محمد غفوری سریزه سیستم (System) د انسان د ژوند، طبیعت، ټولنې،…

آیا زمان همگرایی نیروهای سیاسی افغانستان فرا نرسیده است؟

 نویسنده: مهرالدین مشید از راست و چپ تا طالبان؛ ضرورت توافق…

آته ایسم؛ ضرورت انقلاب و روشنگری است؟

Atheism: خدا ناوری  آرام بختیاری 2600 سال بحث و جدل خونین؛ آته…

ابونواس اهوازی؛نمایندۀ شادخواریهای عصر ساسانی

(بخش۳)،علی میرفطروس -«من فرزندِ جامم؛ از آن شیر می‌نوشم  و تا روز رستاخیز،…

شرحی بر شعر اخلاق و تمدن

شرحی بر شعر اخلاق و تمدن

زورا سورونبایوا  شاعر، نویسنده و نمایشنامه‌نویس قرقیزی شوروی

برگردان. رحیم کاکایی زورا سورونبایوا  نخستین نویسنده زن در قیرقیزستان شوروی،…

افغانستان؛ وقتی دخالت خارجی سرنوشت یک انقلاب را تغییر داد

https://www.youtube.com/watch?v=cX5Rlj8weaA از ورود شوروی تا فاجعه نجیب‌الله؛ چه بر سر افغانستان…

خاطرات امین الله مفکر

خاطرات اینجانت امین الله مفکر امینی شاعر و نویسنده درچـــاربــــــخش مختصرا…

افغانستان در دوراهی تاریخ؛ تداوم بحران یا گذار به حاکمیت…

 نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان امروز در نقطه‌ای حساس از تاریخ معاصر…

بی تفاوتی جهان در برابر تروریزم جهادی در افغانستان!

القاعده و طالبان دو رویی یک سکه اند! جهان در برابر…

اخلاق و تمدن

رسول پویان مگـر جـزیـرۀ اپـسـتـیـن دام شـیـطان بود که مرگ ارزش واخلاق…

مشروعیت‌زدایی قومی طالبان؛ خلع سلاح قومی این گروه

 نویسنده: مهرالدین مشید یکی از مهم‌ترین موانع در مسیر حل بحران…

آن کارسون، برنده نوبل ادبیات ۲۰۲۶؛ از ادبیات کلاسیک تا…

      بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  آکادمی سوئد روز پنج‌شنبه ۸ اکتبر ۲۰۲۶، جایزه نوبل…

رمانتیسم؛ عطر شانل آیدا، یا سیگار اشنو شهلا ؟

Romantik . آرام بختیاری رمانتیک، مکتبی چند وجهی؛ خردگریز، اتوپیستی، هومانیستی. رمانتیک واژه…

رساله‌ای در باب تخیل (3)

« آزادی و هراس انسان از خلوت خویش » تهیه و…

جنگ ایران، محاسبات ترامپ و بازتعریف آسیب‌پذیری در جغرافیای منطقه

وحیدالله نورزی جنگ‌ها را نمی‌توان تنها با شمار حملات، میزان خسارات…

دو یاداشت !

1-- افغانستان و اثرات موقعیت جغرفیایی ان . 2-- چاره اساسی…

تعلق بر انسانیت بجا است !

امین الله مفکر امینی              2026-08-10! بــه هر طرف مینگرم بوی تعلقات…

«
»

تحول

لیکونکۍ : دکتور طاوس وردک تورنتو کانا ډآ اومه د جولای ۲۰۱۶ کال

تحول – تغیر – بدلون تقریبا مترادفی کلیمی دی خو تحول نسبت دغو دوو نورو ته ( تغیر او بدلون سره ) فرق لری ، تغیر ، تبدیل موضیع – نقل مکان از یک جای به جای دیګر – او بذلون قواری ته تغیر ورکول – رنګ بدلول – یو ملکیت دچاسره د بدلولو وغیره معنی لری خو مهمه خبره د ( تحول خبره ده ) تحول یعنې ګذار یا جهش دیوه موقفه یا یوه حالته یوه نوی او مترقی حالت او دخلکو دخوښې او ترقۍ او پرمخ تګ په خاطر استعمالیژي ، تحول د انسانانو په ژوند کی د کیفی او بنیادی لحاظه او همدارنګه د کمیت له پلوه هم یوه مترقی او پرمخ تللی حرکت ته ویل کیژي ، د جان کیري دستوری او فرمایشی او خود ساخته او خود بافته نظام جوړول په افغانستان کې فقط د بحران دمخ نیوي په خاطر د اتلافی حکومت د پیل سبب شو چې په هیڅ وجه ورته تحول نشو ویلای ، نور هیڅ ډول مترقی او پرمخ تلونکۍ سیاست نه لری او نه باید خلک ورنه ارزو ولری ځکه یو شۍ چې خام وی او هغه پخولو ته رسول مختلفی دوری او زمان ته چی باید طۍ شي ضرورت لري ، لکه یو طفل چې د موره بیدون له معینی مودی نه یعنی په ۶ یا ۷ میاتو کی پیدا شی نو باید د اکسیجن په مخصوص ماشین کی وساتل شی او هره ورځ باید دکتوران او نرسان ورته خاصه توجه ولری ، له بده مرغه چې د ملی وحشت یعنی اتلافی حکومت چې د دوو فیل دکتورانو له خوانه تشکیل شو د هره لحاظه خام وو ، دواړو ( ع او غ ) کاری او د دولتی تجربو خاوندان نه وو او د دلکارنګی هغه مشهور کتاب چی (( هو ټو وین فریند ایند فریندشیپ ایند فُلورنسي )) نه وو لوستۍ ، مخصوصا دبل عبدالله چې یو ناول یا یو تاریخی اثر ېې نه وو ویل او نه ېې دی زده ، دیوه نوی ماډل حکومت له پاره چې په افغانستان کې باید تهداب ګذاری شوۍ وۍ باید دغه لاندې پرنسیپونه او نورمونه په نظر کی نیول شویاو عملی شوي وۍ :::

۱ – دهیواد دوګړو اجتماعی ساختار او جوړښت مطالعه .

۲ – د هیواد اقتصادی جوړښت ، او دخلکو ورځني مشکلاتو ته خاصه توجه  .

۳ – د خلکو تعلیمی او تحصیلی کچه لوړول .

۴ – د مذهب او دین نفوذ او تاثیرات په خلکو او اسلامی فرایض څنګه باید ادا شي .

۵ – فقر ، مریضی ، بیکوري ،  بیکاری ، د چارواکو بیتفاوتی نسبت دغو مشکلاتو ته .

۶ – د زورواکانو ، توپک مارو او جهادی وسله والو شتون او په خلکو خپله اراده تحمیلول .

۷ – خلع سلاح عام وتام دهیواد په ګوټ ،ګوټ کي لازمی او ضروری وه .

۸ – د کادرونو عادلانه تعینات او تقرر د لیاقت – تحصیل – پاکۍ – سابقه دارۍ او تجربو په اساس ونه شول .

۹ – دډیر ضعیف او وروسته پاتي کلتور او فرهنګ شتون ته توجه ونه شوه .

۱۰ – دیموکراسی او دهغو را منځ ته کول باید دخلکو د هضم او تحمل په اندازه او خوښه عملی شوې وۍ چې و نه شوه .

۱۱- دولتی ساختار د تنظیمو – اسلامی احزابو په مصلحتی – ففټي ، ففټي ، قومی ، مذهبی ،سمتی او لسانی اصولو بنا شوو چې ډیر خطرناک وو او دی .

۱۲ – داخلي منابعو او دهغو متوازن تولید او استخراج ته نه تنها چې توجه ونه شوه بلکه دستوری او د مصلحت له رویه په زورواکانو او تفنګ سالارانو تقسیم او ورته تر ننه په غیر قانونی او غیرعلمی ډول استفاده کیژي او استخراجیژي او پیسې د شخصی داړه مارانو جیبو ته لویژي .

۱۳ – قضایی سیستم او حقوقی اداری د زورمندانو په اختیار کی ولویدی او تر ننه د اداری فساد او رشوت مخه ونه نیول شوه .

۱۴ – د شهید دکتور نجیب الله د وخت مدرن او ملی وسله وال پوځ د مجاهدینو او جهادی قوماندانانو له خوانه په غرب ، پاکستان او ایران وپلورل شوو او یوه جنایت کار او خاین چپاولګر ته جزا ور نه کړله شوه .

۱۵ – خارجی سیاست – تعینات او مقررۍ دیوه سره د پاکستان د ( آی اس آی ) په امر او فرمان تر ننه عملی او اجرا کیژي .

۱۶ – پارالمان مشروعیت نه لری او د پارلمان ۹۵٪ غړي د (پاکستان – ایران – عربو او غرب ) مزدوران او د رشوت او چور ټآکو ګان دی یوه هم وطن پرست په دغو فیصدی کی نشته .

۱۷ –  روحانیون – ملان او طالبان دیوه سره د پاکستان – ایران – عربانو او غرب مزدوران او رشوت خوران دی یو هم د وطن په قصه کې نه دی ، هر څه چې ورته د غربیانو او جاوسوسی سازمانو له خوانه ویل کیژي هغه عملی کوی ، خلک لکه پسونه ددوی دخبرو پرته بل کار نه شي کولای ، دری ملیونه ددغو خلکو له لاسه هیرویینی او چرسیان شول .

وطندارانو او دتحول طرفدارانو فقط یوه لاره شته او هغه داده چې یو ملي او سرتاسري قیام ته تیار شۍ او دغه مزدور – ناولۍ – فرمایشی د وحشت ملی حکومت را وپرځوۍ او د تحول له پاره اوس زه وینم چې ستر جنرال محمد رفیع را میدان ته شوۍ او ټول خلک ورته صادقانه مبارزه وکړۍ او پریږدۍ چې د شهید دکتور نجیب ا لله لاره تعقیب او وطن او وطنداران په سمه لاره هدایت او د نوی ژوند پیغام در ته را وړي ، وروری او ملی وحدت تامین کړی ، دشومنان وځپي او د پاکستان سره جدی موضوعات مطرح کړي او یو همه شمول فراخ بنسټه حکومت جوړ کړي . امین .