جنگ ایران، محاسبات ترامپ و بازتعریف آسیب‌پذیری در جغرافیای منطقه

وحیدالله نورزی جنگ‌ها را نمی‌توان تنها با شمار حملات، میزان خسارات…

دو یاداشت !

1-- افغانستان و اثرات موقعیت جغرفیایی ان . 2-- چاره اساسی…

تعلق بر انسانیت بجا است !

امین الله مفکر امینی              2026-08-10! بــه هر طرف مینگرم بوی تعلقات…

از قهرمان‌سازی تا نقد تاریخی؛ بازخوانی کارنامه رهبران در شش…

 نویسنده: مهرالدین مشید بزرگ‌نمایی رهبران؛ ناسپاسی به آرزو های مردم افغانستان رخدادهای…

ابونواس اهوازی؛نمایندۀ شادخواری های عصر ساسانی(بخش۲)

علی میرفطروس -« عربِ بادیه نشین را رها کن و او…

پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب

له ښاغلي پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب سره، چې د…

پیام هستی

رسول پویان ز قلب هستی پیامی بـه گوش دل گفتند چه خوش…

افغانستان در آستانه بحران چند لایه؛ ابتکار خروج از جنگ

 نویسنده: مهرالدین مشید چه کسی باید ابتکار خروج از جنگ را…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت دوم: از هویت تا قدرت؛ چگونه یک سازمان خود…

نیهلیسم؛ محصول شکست سیاسی یا فردی؟

Nihilism. آرام بختیاری نیهلیسم یعنی پوچی، انفعال، زوال، بطالت، و فاقد هدف.  نیهلیسم…

گزیده‌ی اشعار شرمین ولی

اشعار کتاب اندوه ارغوانی یک سیب گزیده‌ی اشعار شرمین ولی مترجم: زانا کوردستانی (۱) پاییز…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت اول: مسئله فقط امیر نیست وقتی درباره طالبان صحبت می‌کنیم،…

بعد از ضربه چه می‌ماند؟

افغانستان و منطقه در عصر جنگ‌های فرسایشی Wahidullah Noorzai — Former…

دل دادن و دل بردن!

امین الله مفکر  امینی                2026-25-09 دلـــــدادن ودل بردن ودل بستن نباشد…

ایدئولوژی سایه ای سنگین برفراز اندیشه ها

 نویسنده: مهرالدین مشید              زنجیر های ناپیدای ایدئولوژی  انسان موجودی معناجو است. او…

علم ګل سحر

له ګران علم ګل سحر سره، چې د علم او…

فاصله میان قدرت و اثر

Wahidullah Noorzai — Former Senior ANP/ANCOP Officer | Field Strategist…

چند شعر کوردی با ترجمه 

چوون خەم و پەژارە  وڵاتمی داگیرکرد دەسوری داکوو دڵخۆشیان خەسان. ◇ در این سرزمین  غم حاکم…

نورستان؛ از خاطره یک جنگ تا آغاز یک دوره تاریخ

 نویسنده: مهرالدین مشید آغاز دوباره درگیری‌ها در منطقه کامدیش نورستان، خاطره…

افغانستان میان مهندسی قدرت و بازی امنیتی طالبان و پاکستان

 نویسنده: مهرالدین مشید درگیری طالبان  با مردم؛ فرار از حل بحران…

«
»

گزیده مقالات

جنگ ایران، محاسبات ترامپ و بازتعریف آسیب‌پذیری در جغرافیای منطقه

وحیدالله نورزی جنگ‌ها را نمی‌توان تنها با شمار حملات، میزان خسارات یا برتری تسلیحاتی طرف‌های درگیر ارزیابی کرد. معیار مهم‌تر این است که هر طرف تا چه اندازه می‌تواند پیامدهای اقدامات خود را مدیریت کند و دستاوردهای عملیاتی را به نتایج سیاسی پایدار تبدیل سازد. تحولات پیرامون ایران و تنگه هرمز بار دیگر این مسئله…

بیشتر بخوانید

دو یاداشت !

1– افغانستان و اثرات موقعیت جغرفیایی ان . 2– چاره اساسی و مستدام برای بهره گیری ازین موقعیت. 1– این موقعیت عامل کشیده شدن افغانستان در معادلات جهانی و متطقوی بوده در زمان حاضر بر اهمیت موقعیت جیوپولیتیک ان بیشتر از قرون قبل افزوده است . کشوری با چنین اهمیت جغرافیایی که اینده های رشد…

بیشتر بخوانید

از قهرمان‌سازی تا نقد تاریخی؛ بازخوانی کارنامه رهبران در شش دهه اخیر

 نویسنده: مهرالدین مشید بزرگ‌نمایی رهبران؛ ناسپاسی به آرزو های مردم افغانستان رخدادهای سیاسی و نظامی شش دهه اخیر افغانستان، از کودتا های سنبله ۱۳۵۲ و ثور ۱۳۵۷ تا جنگ‌های داخلی، نخستین دوره حاکمیت طالبان، نظام جمهوری پس از ۲۰۰۱ و بازگشت طالبان در سال ۲۰۲۱، فرصتی تاریخی برای ارزیابی کارنامه جریان‌ها و رهبران سیاسی این…

بیشتر بخوانید

افغانستان در آستانه بحران چند لایه؛ ابتکار خروج از جنگ

 نویسنده: مهرالدین مشید چه کسی باید ابتکار خروج از جنگ را به دست گیرد؟ افغانستان بار دیگر در برابر مرحله‌ای حساس از تاریخ خود قرار گرفته است. تشدید رویارویی میان طالبان و مخالفان مسلح، گسترش ناامنی، بحران اقتصادی و اجتماعی و، در کنار آن، افزایش تنش نظامی میان افغانستان و پاکستان، وضعیت کشور را از…

بیشتر بخوانید

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت دوم: از هویت تا قدرت؛ چگونه یک سازمان خود را بازتولید می‌کند؟ در قسمت نخست این پژوهش، تلاش شد نگاه از شخص «امیر» فراتر برود و به معماری‌ای توجه شود که جایگاه امیر را ممکن، معتبر و قابل استمرار می‌سازد. اما یک پرسش اساسی همچنان باقی می‌ماند: چگونه یک مجموعه از افراد، مدارس، شبکه‌های…

بیشتر بخوانید

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت اول: مسئله فقط امیر نیست وقتی درباره طالبان صحبت می‌کنیم، اغلب نخستین پرسش این است: «امیر طالبان کیست؟» این پرسش مهم است، اما برای فهم ساختار قدرت طالبان کافی نیست. یک سازمان سیاسی ـ نظامی را نمی‌توان فقط از طریق رهبران آن شناخت. برای فهم اینکه یک رهبر چگونه به مرکز قدرت تبدیل می‌شود،…

بیشتر بخوانید

بعد از ضربه چه می‌ماند؟

افغانستان و منطقه در عصر جنگ‌های فرسایشی Wahidullah Noorzai — Former Senior ANP/ANCOP Officer | Field Strategist | Security & Geopolitical Analyst جنگ را معمولاً از لحظه‌ای می‌سنجیم که موشک اصابت می‌کند، یک پایگاه هدف قرار می‌گیرد، یک مسیر بسته می‌شود یا یک زیرساخت از کار می‌افتد. اما میدان سؤال دیگری می‌پرسد: بعد از ضربه…

بیشتر بخوانید

ایدئولوژی سایه ای سنگین برفراز اندیشه ها

 نویسنده: مهرالدین مشید              زنجیر های ناپیدای ایدئولوژی  انسان موجودی معناجو است. او برای فهم جهان پیرامون خود، شناخت جایگاه خویش در جامعه و تفسیر مناسبات قدرت، عدالت، آزادی و نابرابری، به چارچوب‌های فکری نیاز دارد. ایدئولوژی یکی از مهم‌ترین چارچوب‌هایی است که انسان از طریق آن می‌کوشد جهان اجتماعی و سیاسی را فهم و برای…

بیشتر بخوانید

فاصله میان قدرت و اثر

Wahidullah Noorzai — Former Senior ANP/ANCOP Officer | Field Strategist | Security & Strategic Affairs Analyst چرا فناوری، جغرافیا و سازگاری راهبردی تعیین می‌کنند که قدرت واقعاً چه اثری می‌تواند ایجاد کند فناوری می‌تواند برد قدرت را افزایش دهد، اما به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که قدرت بتواند به نتیجه تبدیل شود. این تفاوت، یکی از مسائل…

بیشتر بخوانید

نورستان؛ از خاطره یک جنگ تا آغاز یک دوره تاریخ

 نویسنده: مهرالدین مشید آغاز دوباره درگیری‌ها در منطقه کامدیش نورستان، خاطره روزهایی را در ذهنم زنده کرد که افغانستان در آستانه ورود به یکی از طولانی‌ترین و پیچیده‌ترین دوره‌های جنگ تاریخ معاصر خود قرار داشت. سال‌هایی که هنوز ارتش شوروی به‌صورت گسترده وارد افغانستان نشده بود، اما رژیم جمهوری دموکراتیک افغانستان با پشتوانه سیاسی، نظامی…

بیشتر بخوانید

افغانستان میان مهندسی قدرت و بازی امنیتی طالبان و پاکستان

 نویسنده: مهرالدین مشید درگیری طالبان  با مردم؛ فرار از حل بحران افغانستان طالبان از روزی که  قدرت سیاسی افغانستان را در اختیار گرفتند، با یک مسئله اساسی روبه‌رو بوده‌اند؛ آن اینکه چگونه حکومتی را که از مسیر انتخابات و یک توافق سیاسی ملی به وجود نیامده است، به یک نظم سیاسی پایدار تبدیل کنند؟ پاسخ…

بیشتر بخوانید

اتهامات جرایم جنگی توسط بریتانیا

طرح دوسیه ۹۷ ملیونی اتهامات جرایم جنگی توسط بریتانیا شامل قضایای افغانستان فقط یک فریب و گریز از بررسی عدلی و قضائی است نوشته از بصیر دهزاد حکومت انگلستان هفته قبل اعلام نمود که به ۹۷ ملیون سند دست یافته است که مرتبط به احتمال رتکاب جرایم جنگی و جرایم ضد انسان و انسانیت میباشند…

بیشتر بخوانید

  تاریخ در آینهٔ نویسنده؛ از حقیقتِ روایت تا روایتِ حقیقت

 نویسنده: مهرالدین مشید باور بر این بوده است که نویسندگان داستان‌ها و رمان‌ها، بیش از هر چیز، حالات درونی، خواست‌ها، آرزوها و تمایلات خویش را در آثارشان بازتاب می‌دهند؛ اما اگر نوشته‌های گوناگون فکری، تاریخی، اعتقادی و فرهنگی نیز با دقت خوانده شوند، درمی‌یابیم که این تأثیرگذاری تنها به ادبیات داستانی محدود نمی‌شود؛ بلکه بسیاری…

بیشتر بخوانید

وقتی بحران دیگر در مرز متوقف نمی‌ماند

Wahidullah Noorzai | NIDA Former Senior ANCOP/ANP Officer | Field-Based Strategic & Security Analyst در میدان، یک اشتباه را خیلی زود می‌توان دید؛ اما پیامد آن همیشه همان‌قدر زود دیده نمی‌شود. گاهی یک درگیری از یک نقطه شروع می‌شود؛ در یک قریه، در یک دره، در امتداد یک جاده یا در نزدیکی یک مرز. در…

بیشتر بخوانید

از فارسی‌ستیزی استعمار بریتانوی در هند تا دگرگونی نام‌های فارسی در افغانستان؛ روایتی از یک گسست تاریخی

سلیمان کبیر نوری دوست ای ویدیویی برایم فرستاد که از جهات گوناگون شایسته تأمل بود. انگیزه اصلی من برای آن‌که این ویدیو را با دقت بیشتری ببینم، به مجموعه‌ای از تصاویری بازمی‌گردد که یکی از اعضای خانواده، پس از سفر به کابل، برایم فرستاده بود. در این تصاویر، تغییر نام برخی کوچه‌ها و معابر شهری…

بیشتر بخوانید