افغانستان در آستانه بحران چند لایه؛ ابتکار خروج از جنگ

 نویسنده: مهرالدین مشید چه کسی باید ابتکار خروج از جنگ را…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت دوم: از هویت تا قدرت؛ چگونه یک سازمان خود…

نیهلیسم؛ محصول شکست سیاسی یا فردی؟

Nihilism. آرام بختیاری نیهلیسم یعنی پوچی، انفعال، زوال، بطالت، و فاقد هدف.  نیهلیسم…

گزیده‌ی اشعار شرمین ولی

اشعار کتاب اندوه ارغوانی یک سیب گزیده‌ی اشعار شرمین ولی مترجم: زانا کوردستانی (۱) پاییز…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت اول: مسئله فقط امیر نیست وقتی درباره طالبان صحبت می‌کنیم،…

بعد از ضربه چه می‌ماند؟

افغانستان و منطقه در عصر جنگ‌های فرسایشی Wahidullah Noorzai — Former…

دل دادن و دل بردن!

امین الله مفکر  امینی                2026-25-09 دلـــــدادن ودل بردن ودل بستن نباشد…

ایدئولوژی سایه ای سنگین برفراز اندیشه ها

 نویسنده: مهرالدین مشید              زنجیر های ناپیدای ایدئولوژی  انسان موجودی معناجو است. او…

علم ګل سحر

له ګران علم ګل سحر سره، چې د علم او…

فاصله میان قدرت و اثر

Wahidullah Noorzai — Former Senior ANP/ANCOP Officer | Field Strategist…

چند شعر کوردی با ترجمه 

چوون خەم و پەژارە  وڵاتمی داگیرکرد دەسوری داکوو دڵخۆشیان خەسان. ◇ در این سرزمین  غم حاکم…

نورستان؛ از خاطره یک جنگ تا آغاز یک دوره تاریخ

 نویسنده: مهرالدین مشید آغاز دوباره درگیری‌ها در منطقه کامدیش نورستان، خاطره…

افغانستان میان مهندسی قدرت و بازی امنیتی طالبان و پاکستان

 نویسنده: مهرالدین مشید درگیری طالبان  با مردم؛ فرار از حل بحران…

اتهامات جرایم جنگی توسط بریتانیا

طرح دوسیه ۹۷ ملیونی اتهامات جرایم جنگی توسط بریتانیا شامل…

ابو نواس اهوازی؛ نمایندۀ شادخواری های عصر ساسانی

(بخش 1)، علی میرفطروس ۳۱٫ شهریور ۲۵۸۵ شاهنشاهی هم باده، گوارا وُ هم…

نگاهی هنری و زیبایی‌شناختی

به آثار آیبک (موسی تاش‌محمدوف)  نویسنده بزرگ ازبکستان دوران شوروی برگردان. رحیم…

افغانستان؛ وقتی دخالت خارجی سرنوشت یک انقلاب را تغییر داد؛…

https://www.youtube.com/watch?v=cX5Rlj8weaA از ورود شوروی تا فاجعه نجیب‌الله؛ چه بر سر افغانستان…

دیوانگان نفت و ثروت

رسول پویان از خواب بخیز که دشمنان بیدار اند غافل منشین که…

میان مبارزه طبقاتی- و هنر عشق ورزیدن

Erich Fromm (1900- 1980 ). آرام بختیاری اریش فروم؛ التقاط مکاتب جهت…

  تاریخ در آینهٔ نویسنده؛ از حقیقتِ روایت تا روایتِ حقیقت

 نویسنده: مهرالدین مشید باور بر این بوده است که نویسندگان داستان‌ها…

«
»

شعر،ادب و عرفان

نان آوران کوچک

   ساجده میلاد در ازدحام جاده در شب ها  کودکی پرسه می‌زند هر جا  همه در میز ها نشسته خوشند  کودکی دل شکسته ی تنها  از یکی پول نان میخواهد  از یکی آب سرد می جوید  همه کس بی خیال اند از او  کودک است ،کودکانه می گوید  کودک است ،مادر مریض دارد  پدری که ،دست…

بیشتر بخوانید

روناک آلتون

خانم “روناک آلتون” (به کُردی: ڕوناک ئاڵتوون)، شاعر و نویسنده‌ی کُرد زبان، ساکن سلیمانیه است. ┄┅═✧❁❁✧═┅┄ (۱) پیش از سنگ شدن، من چشمه بودم –  دریغ که تو زبان آب را نمی‌فهمیدی! (۲) جلوی خانه‌ی ما درخت سیبی  و جلوی خانه‌ی آن‌ها،  بوته‌ای گل نسرین… مگر مرزهای بهشت، همین اندازه نیست؟! (۳) در بهاران، سفید…

بیشتر بخوانید

چند شعر کوتاه از زانا کوردستانی

گاهی اتفاقی ستاره‌ای  در دفترم چشم باز می‌کند ولی، من هنوز به آفتاب نقش بسته  بر جلد دفترم دلخوشم… (۲) همه‌ی چراغ‌ها را به شب بده!  تو کفایت می‌کنی،  این خانه را… (۳) غمگین‌ترین کنج جهان شد، وقتی که تو ترکش کردی… خانه‌! (۴) نگاهم کن! حتا کاکتوس‌ها هم  به آفتاب محتاج‌اند… (۵) وقتی که…

بیشتر بخوانید

پدر سالار

ما زنان سر زمین های جنگ  زنان جهان سوم  جهان پدر سالار وقتی نوشتیم  زنی بعد از سقط کودکش  مجبور بود به مزرعه برود و کار کند وقتی از فروش زنها در بدل پول گفتیم  در مقابل قیمت های گذاف یا اندک ، وقتی از دخترانی  گفتیم  که در برابر آدم کشتن برادر یا پدرش …

بیشتر بخوانید

میراث سکاها، هویت ایرانی و مسئله تورانیان در شاهنامه 

– دکتر بیژن باران شاهنامه، خاطره حماسی سکاهای ایران، جغرافیای اسطوره‌ای آن و حس در حال تکامل پادشاهی و هویت آن را حفظ می‌کند. توران در این حماسه، نمایانگر سکاهای ایرانی‌زبان است، نه ترک‌ها، و تفسیرهای سیاسی مدرن نمی‌توانند شواهد زبانی، ژنتیکی و باستان‌شناسی را نادیده بگیرند. نیز به چگونگی مفهوم‌سازی حماسه از فر (شکوه…

بیشتر بخوانید

شور و حال عشق 

رسول پویان  عشق دردام سیاست مرغ بسمل می شود  پـرپـر احسـاس دل بندِ سـلاسـل می شود  تا ز چنگِ بازی ی صیاد مـرغ دل پـرید  عشوه از بهر فریب دل، مشکل می شود  داغ آتـشـناک دل پاکـیـزه گـردانــد درون  خـدعۀ جادوگـران هـربار باطل می شود  غـمزه و ناز و ادا با سـیرتِ مهـر و وفـا  زینت چشم خماروروی خوشکل می شود  درجنون عشق ومستی میشود دل شادمان  چون دغا بیند ز بدمستان، عاقـل می شود  دل همان رند نظربازاست کزروزنخست  دم بـه دم با ناوک مـژگان مقابل می شود  یکنفس بی شوروحال عشق هرگزدل مباد  آنکه با دل های پاک وساده مایل می شود  غنچه های باغ دل صدبار…

بیشتر بخوانید

فلسفه سیاسی فردوسی و روانشناسی ترس در شاهنامه

دکتر بیژن باران نتیجه‌گیری. شاهنامه فردوسی چیزی بیش از یک حماسه ملی است؛ این یک راهنمای فلسفی و روانشناختی برای زندگی در میان ترس، استبداد و تغییر است. او با تبدیل ناامیدی سیاسی به استقامت شاعرانه، هویت اخلاقی و فرهنگی ایران را حفظ کرد. هیولاهای او استعاره‌هایی برای ظلم و اضطراب هستند؛ قهرمانان او مظهر…

بیشتر بخوانید

دو کنیز در سحرگاه فلسفه یونان

Greece Philosophie.2800j. آرام بختیاری فلسفه یونان؛ افسانه و عرفان، منطق و برهان. در حدود سه هزار سال پیش؛ درآن قرون فرهنگسازی و تراژدی گرایی، دو داستان طنز و رمانتیک مینیمالیستی از یونان باستان نقل و ثبت شده: در داستان نخست: دختری بعد از شنا در سواحل دریای گرم مدیترانه قصد شانه کردن موهایش را دارد؛…

بیشتر بخوانید

جنگی حاجی

آقای “جنگی حاجی” (به کُردی: جەنگی حاجی) با نام کامل “جنگی حاجی جبار” (به کُردی: جەنگی حاجی جەبار)، شاعر کُرد زبان است.وی زاده‌ی ۱۰ مه ۱۹۶۹ میلادی، در اربیل است. ┄┅═✧❁❁✧═┅┄ (۱)[برای حلبچه]حلبچهتنهای تنهاست،تنهای تنها،همیشه تنهاست!از سال ۱۹۸۸ تاکنون تنهاست.تنها می‌گریدتنها می‌میردو در تنهایی بی‌پایانش اشک‌هایش را پاک می‌کند.و تنهای تنها به دروغ‌های بی‌پایان ما گوش می‌دهد.…تنهای تنها،با غم…

بیشتر بخوانید

عالم تنهایی 

رسول پویان  آزاد و ســرافـــرازم در عـالـم تـنهـایی  عشق و دل بیدار است تا محرم تنهایی  آوارگی و هجـران دل را بکـنـد بـریان  می جویـم علاجـم را از مرهم تـنهـایی  صد ملک سلیمان را درزیرنگین گیرم  اسـرار جـهـان بـیـنـم در خـاتـم تنهـایی  درگوشۀ دل پنهان بس گنج گران دارم  دنیای پـر از معـنی درک و تـم تنهایی  محبوب خـودِ خـویشم فـارغ ز تشویشم  عـقـل و خـرد انـدیـشـم در پیهم تنهایی  درجامعۀ رنگین بی رنگ وریا شد دل  از خود شده ام سرشار با همدم تنهایی  آیینۀ اسـکـندر بشـکـسـته در آن منگـر  دادم بـه دســت دل جـام جــم تـنــهـایی  بس راگ و مقاماتست در پردۀ سازدل  پر آتش و سوزِ نای زیـر و بـم تنهایی …

بیشتر بخوانید

هرمشکل حل گردد

امین الله مفکرامینی           2025-10-11! نازم آن قامت رسـا که نگردد خـــــــم زاِدبــــار همــتـــــــی والا  نازم که نداردغــــــم ز اِدبـــار که هر مشکل حل گردد بآسانی با عقل و خــرد فکری واهـی  نباشـد حل مشـکل ای نیکو مـرد که هر مشکل را رهی عـلاج  باشـد  علم وهنر که علم وهنـــــر دٌری روشانِی ظلمانست بــدهر آنکه رسیـــد و رسد بمعرا ج میباشـد…

بیشتر بخوانید

بیایید هموطن!

امین الله مفکر امینی       2025-12-10! بیــــا هموطن با هم یکی گردیم تا کــی جدایــــــی وطن برباد،ما برباد،وهم برباد مٌلکـــی خدایــــــی زانفاقِ ما اسیرکردند ما را چنان شرق وهمــغرب خودآشیانه کردند بکاشانه،ما رابیرون هــم زدرب برغلامـــی ماشد استفــاده ازنیرنگِ ِمذهـب ودیـن هم استفاده کردند زافکاری واهــــی ورسم وآییـن گهی ســیا آمـــد وگهی هم آی اس آی بنام…

بیشتر بخوانید

صرصر ظلم 

از فروغ حسن تو ماه فلک شرمنده شد  مهر لطفت هر طرف تابید، جان رخشنده شد سوی من آمد به ناز آن ماهروی پاگریز  چهره ام‌ بشگفت از شادی ، لبم درخنده شد در وزیدن صر‌صر ظلم است عمری در وطن  هر درخت باغ از این باد از جا کنده شد  سرو از خجلت ز…

بیشتر بخوانید

پاییز 

باد خزان وزید چمن بی نقاب شد  از برگ زرد صحن چمن چون خصاب شد بلبل چنان به گوشه غم ناله سر نمود  آمد به باغ جای قناری کلاغ پیر  دل های دوستان قناری کباب شد  گل ها که بود زینت زیب باغ و چمن دریغ در زیر پا فتاده آخر خراب شد  قمری که…

بیشتر بخوانید

آکو الیاسی

استاد “آکو الیاسی” (به کُردی: ئاکۆ ئەلیاسی) شاعر معاصر کُرد، ساکن سوئیس است. ─━⊰═•••❃❀❃•••═⊱━─ (۱) حسرت تو رودخانه‌ای‌ست  خروشان و طویل  که چون گردابی ژرف صبر و تحملم را  فرو می‌کشد. (۲) شعله‌‌های آتش میان تنور سینه‌ام را  فقط با باران بوسه‌ی لب‌هایت  خاموشی می‌پذیرد. (۳) من با کلمه به کلمه‌ی شعر برای تنت  پیراهنی…

بیشتر بخوانید