نور محمد غفوری سریزه  د تحمیلي جمهوریت او تقلبی دموکراسۍ تجربې موږ ته دا وښوده چې یوازې د دموکراسۍ شعارونه، تش په نامه انتخابات، پارلمان او ظاهري سیاسي جوړښتونه نه‌شي کولای یو ملت د ثبات، عدالت او پرمختګ پر لور رهبري کړي. هغه نظامونه چې د ولس له ارادې، سیاسي شعور او ملي واقعیتونو څخه جلا وي، که…

برهان الدین « سعیدی» حکمت دنیا فـزاید ظن و شک ــ  حکمت  دینی پـرد فـوق فلک مولانا جلال الدین محمد « بلخی » حکمت:  در ادبیات « علم،  دانش،  خـرد ، فرزانگی ،  پند،  اندرز ، حلم ،  بردباری،  راستی، درستی و کلام  موافق حق »  را گویند.  مترادف‌ حکمت: «  دانایی ، خردمندی،  ذکاوت…

 این مقاله نخستین‌بار در اوایل ماه می سال ۲۰۱۷ میلادی، در رسانه‌های اجتماعی و شماری از مطبوعات چاپی داخل کشور منتشر گردیده بود. اکنون، با گذشت چندین سال و با توجه به تداوم بحران‌های سیاسی، اجتماعی و ارزشی در جامعۀ ما، نگارنده لازم دانست تا متن آن را با اندکی تصحیح، ویرایش و تکمیل، بار دیگر در…

تا : نشريه «شريعت  » و تعصب کور ملا کراسی طالبانی  مصداق حال ما کلام شاعر است که :  ترقیات عالم روبه بالاست  ما از بالا به پایین می ترقیم از شمس النهار ، بنیاد گزاری مطبوعات مدرن  ، آغاز تجدد و مدرنیته در نیمه دوم قرن (۱۹ م ) تا :  رادیو شریعت  ، طالبانیزیم  و مردود خواندن تجدد  ،  در اخیر ربع اول قرن (۲۱ م )   در نیمه دوم قرن ( ۱۹ م ) علامه سید جمال الدین و در اخیر ربع اول قرن (۲۱ م) هیبت اله آخوند طرازدیوبندی  اوایل قرن (۲۰ م ) نهضت مشروطیت و سر باختن سالار آن مولانا محمد سرور واصف قندهاری در راهآزادی و با این پیام وخشورانه تاریخی :  ترک جان و ترک مال و ترک سر  در ره مشروطه اول منزل است  در اواخر ربع اول قرن ( ۲۱ م ) برقراری امارت اسلامی ( اسارت اسلامی ) قندهار  در اوایل قرن ( ۲۰ م ) سراج الاخبار و مولوی عبدالروف “ خاکی ”  در اخیر ربع اول (۲۱ م ) شیخ عبدالحکیم « بحر العلوم » اکوره ختک پاکستان  صد سال قبل :  قانون اساسی ، قانون مطبوعات ، نهضت امانی و محمود طرزی ، داوی ، محمد ولی خان دروازی ، لودین،  غبار ، نذیهی   و در تداوم آن محمودی ، مولانا خسته ، سید اسماعیل بلخی ، انیس و …  در ربع اخیر قرن ۲۱ م ) و در روز مطبوعات :  فتوای قتل مخالفان در خارج توسط نطاق سابق شبکه حقانی  با این مرور ارتجالی و نه ارتجاعی ، کلام شاعر  که در شروع تذکار بافت ، مصداق حال و روز گار ما است . مقصر کی است ؟  پاسخ عام و شعار زده ما این است که :  اجنبی و از انگلیس ، تا روس ، امریکا و پاکستان و …  اما :  جواب شعوری و نقادانه این است که :  خود ما و من مقصرم !  شاید این دلیل ساده پشتوانه استدلال ما شود که :  هیچگاهی و در تمام دوره ها در دفاع از ارزش‌ها و بویژه ارزش متعالی آزادی ، حق بیان و مطبوعات آزادپیگیر و استوار نبوده ایم .  به همین خاطر در روز جهانی جهانی مطبوعات حرف و سخن محکم  برای تبجیل ازین روز نداریم . به هر حال :  باید پاسدار و مدافع مطبوعات آزاد باشیم که وجدان جامعه متمدن و رکن چهارم قدرت است .  افغانستان در شرق  و اسيا در رديف محدود كشور هاى قرار دارد كه سابقه داشتن مطبوعات ان تا يك ونيم ميرسد . سوم ماه مى  روز جهانى ازادى مطبوعات است و افغانستان زیر سیطره طالبان  بسرعت دراه تهدید وتحدید ازادی مطبوعات سیر مینماید و حسب گذارش منتشره :   افغانستان زیر سیطره طالبان و در حدود پنجسال  اخیر بسرعت دراه تهدید و تحدید ازادی مطبوعاتسیر مینماید و حسب گذارش منتشره  ،  افغانستان در رتبه (۱۷۵ از ۱۸۰ ) کشور، در  در قعر جدول آزادیمطبوعات قرار دارند، که سیر نزولی و سقوط  هولناک…

آرام بختیاری تئوری شناخت جناب کاسیرر؛ متافیزیکی و لیبرالی است.   ارنست کاسیرر(1945-1874.م)، فیلسوف آلمانی، نماینده اصلی کانت گرایی نوین در نظریه شناخت، مورخ فلسفه، و مدعی سیستماتیک بودن فلسفی، خود را ادامه دهنده راه کانت، لایبنیتس، و هگل میدانست. او تاریخ فلسفه را تاریخ نظریه شناخت میدانست و میگفت فلسفه زمانی قابل فهم است که…

Hobbes , Thomas (1588-1679) آرام بختیاری هابس؛ فیلسوف سیاسی سلطنت مطلقه.  توماس هابس(1679-1588.م)، فیلسوف و سیاستمدار انگلیسی، نماینده یک نوع ماتریالیسم مکانیکی رادیکال، مبلغ حکومت مطلقه سلطنتی، مدافع ماتریالیسم در جنبش روشنگری انقلاب بورژوایی در 4 قرن پیش، به سیستماتیک نمودن فلسفه فرانس باکون پرداخت. او یکی از مهمترین نظریه پردازان علم و سیاست در…

«جستاری در خودبزرگ‌ بینی و بازی‌های پنهان برتری» تهیه و تدوین : فرشید یاسائی پیشگفتار: در جهانی که انسان بیش از هر زمان دیگری به دانش، اطلاعات و ابزارهای قدرت دسترسی دارد، پرسش از «خود» و جایگاه آن در میان دیگران، به مسئله‌ای اساسی بدل شده است. این رساله تلاشی است برای واکاوی یکی از…

چرا این واژه‌ی صفت را به جای نام اصلی کار می‌برند؟ اشتباه کاربردی یا کاربرد عامیانه‌ی عسکری پرسش و پاسخی پیرامون تعریف واژه‌ی کاربردی بالیستک در سامانه‌های پرتا‌بگر نظامی درودها استادِ هوش‌مندِ ما! در فضای جنگی جهان از گذشته‌ی نه چندان دور، اصطلاح راکت‌های بالیستیکی خیلی مروج و پرکار بردست. خیلی‌ها فکر می‌کنند که بالیستیک…

john locke (1632- 1704) آرام بختیاری جان لاک ؛ آغاز تئوری تقسیم قوا و سلطنت پارلمانی. جان لاک انگلیسی (1704-1632.م)، فیلسوف سیاسی، نماینده مهم تجربه گرایی، در 4 قرن پیش لیبرالیسم، فردگرایی، و تولرانس را نمایندگی میکرد. او غیر از تئوری و فلسفه سیاسی، اقتصاد دان، روانشناس، و پداگوگ نیز بشمار می آید، و ایدئولوژی…

 « از عشق تا خشونت ؛ سفربه درون انسان » تهیه و تدوین : فرشید یاسائی پیشگفتار: انسان از آغازِ آگاهی خویش تا امروز در میانهٔ دو نیرو زیسته است، نیرویی که او را به سوی ساختن، پیوند دادن و معنا بخشیدن می‌کشاند و نیرویی که او را به سوی گسست، ویرانی و فروپاشی سوق…

هغه فرانسوی فیلسوف، اختراع کونکی، ریاضی پوه، فزیک پوه، الهیات پوه او تکړه لیکوال وو، چې د جون میاشتې په (۱۹) مه، پر (۱۶۲۳)زېږدیز کال د فرانسې د پاریس په ښار کې د «کلرمونت» په سیمه کې زیږیدلی دی. په شپاړس کلنۍ کې یې د تصویري هندسې یوه قضیه وموندله او کشف کړه، چې وروسته…

دی د پنځلسمې پېړۍ یو فرانسوي فیلسوف، ریاضی پوه، فزیک پوه او ساینس پوه وو، چې د مارچ میاشتې په (۳۱)مه، پر (۱۵۹۶) زېږدیز کال د فرانسې د «تورن» ایالت د «لاهه» په ښارګوټي کې زیږیدلی دی. ډکارت د عصري فلسفې یو له بنسټ ایښودونکی بلل کیږي. ډکارت د خپلو اندونو او افکار له لارې…

 تقابل کثرت‌گرایی و واقعیت طبقاتی درحالی‌که نظریه‌پردازان کثرت‌گرا (پلورالیست)، جامعه را مجموعه‌ای از گروه‌های ذی‌نفعِ متنوع و مستقل می‌بینند، کارل مارکس با نگاهی ریشه‌ای، جامعه را به دو قطب اصلی تقسیم می‌کند: کارگر و سرمایه‌دار. از این منظر، تضاد اصلی و بنیادین در هر جامعه، تضاد طبقاتی است. تمامی تفاوت‌های دیگر اعم از مذهبی، قومی…

postmodernism. آرام بختیاری  پست مدرنیسم؛ نه آتش به اختیار، و نه حیدر حیدر، است ! اصطلاح پسامدرن به معنی “بعد از زمان حال”، جریانی است غیرروشن و متضاد، دارای چند معنی در جوامع گوناگون که ازسال 1950 میلادی وارد فضای روشنفکری اروپا شد. محل تولد آن امریکا و فرانسه بود. این مکتب مدعی تنوع، تکثر،…

نوشته : دکتر حمیدالله مفید در این پسین روز ها  برخی  اندیشمندان و بزرگان  فرهنگ و تاریخ در جستار های شان نگاشته اند که آیا واژه های آریه ، آریا ، آریانا و آرین یک واژه واقعی است یا ساخته و بافته شرق شناسان  و ناسیونالیست های ایرانی و ارایانای افغانستانی می باشد ؟ به…