نگاهی کوتاه به تاریخچه شکل گیری “مجموعه مشترک ” پژوهش هایی در باره کرانه های دریای کاسپین”
طیار یزدان پناه لموکی
در سال های 2012 تا 2014 چند تن از دانشمندان دانشگاه دولتی مسکو و دپارتمان زبان های ایرانی آکادمی علوم روسیه جهت تحقیق درباره زبان های کرانه جنوبی دریای کاسپین به این منطقه سفر کردند( گیلان ، مازندران ، سمنان و گلستان ) با دیدن کتاب ” فرهنگ مثل های مازندرانی با برابر نهاده های ادبیات تمثیلی ایران ” ام در دانشگاه دولتی مازندران ، به خانه مان آمدند . آنان معتقد بودند :” زبان مازندرانی شاخه ای از زبان ایرانی ست ” اینجانب نظریه فوق را رد کردم ودر پاسخ گفتم :” زبان مازندرانی ( بخوان کاسپیانی )مانند دیگر زبان های اقوام پیش آریایی ، پس از سیطره آنان بر فلات ایران ، جذب زبان های ایرانی شد نه شاخه ای از آن باشد ” پس از آن شرحی در باره شکل گیری فرآیند جامعه انسانی طی هزاره ها و حضور قوم کاسی ها در اواخر هزاره پنجم پیش از میلاد ، به عنوان قوم برتردر کرانه جنوبی دریای کاسپین ، و گستره نفوذ آنان از کنار سیحون و جیحون ( هزاره سوم پیش از میلاد ) تا جنوب غربی آسیا … ( اواخر هزاره سوم تا نیمه دوم هزاره دوم پیش از میلاد ) سخن گفتم . آنان پس از سه نشست ، پیشنهاد کردند که در این باره سخنرانی در دانشگاه دولتی مسکو” لاماناسوف ” داشته باشم ، پذیرفتم از تاریخ16 تا 26 اردیبهشت 1394 با دعوت نامه رسمی (تاریخ 9/ آوریل 2015 ) دانشگاه دولتی مسکو ” لاماناسوف ” ، جهت سخنرانی ، مهمان آن دانشگاه شدم . در روز های پایانی این سفر ، پس از سخنرانی دردانشگاه و دپارتمان زبان های ایرانی آکادمی علوم روسیه ، از ریاست فرهنگستان در خواست کردم :” 1- کرسی مازندران شناسی در دپارتمان زبان های ایرانی آکادمی علوم روسیه ودانشگاه دولتی مسکو پایه گذاری شود 2- مجموعه مشترکی داشته باشیم 3- دانشمندان و اندیشمندان طرفین به مراکزپژوهشگاهی و دانشگاهی ، جهت همکاری های علمی – پژوهشی به صورت مهمان ، در آمد و شد باشند. در خواستم نخست از جانب دکتر اسماعیل پور که از طرف وزرات علوم برای تدریس ادبیات و زبان های ایران باستان به مدت دوسال آن جا تشریف داشتند مورد حمایت قرار گرفت که تاثیر تعیین کننده ای داشت . ریاست فرهنگستان و دیگر دانشمندان با فروتنی مورد های مطرح شده ما را پذیرفتند با این افزوده که آنان خواهان اعزام دانشجو از جانب ما شدند . سوغات سفر پژوهشی ما ، نیک بود . برخی رسانه های منطقه وکشوری و برون مرزی به آن واکنش مثبت نشان دادند جناب دکتر اسماعیل پور پس از باز گشت از روسیه نشستی در دانشگاه شهید بهشتی ترتیب دادند اساتید چند دانشگاه استقبال کردند در آن نشست اینجانب به عنوان سرپرست محموعه مشترک ” پژوهش هایی در باره کرانه های دریای کاسپین ” انتخاب شدم . جلد یک ، تنها به کرانه جنوبی دریای کاسپین اختصاص یافت . از جلد دوم دامنه کار را گسترده کردیم به نحوی که محدوده ارضی آن از کنار دیوار چین تا قفقاز ،آذربایجان ،ایران ، افغانستان و شمال هندوستان که بیش از ده کشور می باشد ، پوشش دادیم . شورای علمی قدرتمند و وزینی شکل گرفت . موضوع های مورد پژوهش این مجموعه در باره :”تاریخ اقوام ، تاریخ زبان ، تاریخ فرهنگ و تاریخ هنر آنان ، همراه با باستان شناسی متمرکزشد که به لحاظ زمانی از دوره کهن تا فروپاشی امپراتوری ساسانیان رادر بر دارد به انضمام تک نگاری های درباره برجستگان رشته های مذکوراز کشورهای منطقه ، که به لحاظ نمونه کاری بدیع به نظر می رسد گفتنی ست ،علاوه بر مراسم رونمایی هایی که در استان ومرکز کشورایران – تهران بر گزارمی گردید ، مراسم تجلیلی نیز از اینجانب به پاس انتشار نهمین جلد ، که دردسامبرسال 2024 درنخستین کنگره زبان شناسی اوراسیا در مسکواز جانب دانشگاه دولتی لاماناسوف و دپارتمان زبان های ایرانی آکادمی علوم روسیه برگزارشد که می توان آن را نقطه عطف این مجموعه به حساب آورد. که به نظرمی رسد مراسم ارزنده وکم نظیری بود . دیگر آن که کارنامه کوشش دهساله این مجموعه پژوهشی با احتساب جلد دهم ( که سه جلدی ست ) همراه با نمایه ی کل مجموعه ، 12 جلد می شود که قریب به 9000 صفحه و 700 مقاله است نکته قابل ذکر آن که هزینه انتشار این مجموعه تا 9 جلد را شخصا پرداخت کردم . منتها جلد دهم به علت شروع جنگ تجاوزکارانه نظام میلیتاریسم مافیایی حاکم بر امریکا و بازوی منطقه اش اسراییل ، موجب گرانی گسترده در ایران گردید ، بدین خاطر چاپ کاغذی جلد دهم تاکنون مقدور نشد . در این باره پیامی برای دانشمند محترم پروفسور النا .ک . مالچانووا ایمیل کردم به نظر می رسد به لحاظ تاریخی جا داشت ضمیمه این تاریخچه گردد بنا بر این به آن افزودم.
طیار یزدان پناه لموکی سر پرست دانشنامه :” پژوهش هایی در باره کرانه های دریای کاسپین ” 23 مرداد 1405 مطابق با 14 اوت 2026
نامه به باتوی ارجمند پروفسور النای ک. مالچانووا.
دانشمند ارجمند بانو پروفسور النای بزرگ با سلام و عرض ادب
مگه چی شد که تماس ها را قطع فرمودید ؟!!! ، ما که از روز نخست آشنایی تا پایان انتشار اینترنتی جلد دهم دانشنامه ۹۰۰۰ صفحه ای ” پژوهش های … کاسپین حد اقل در اوراسیا کارنامه ارزنده ای داشتیم ، متاسفانه ایران مورد جنگ تجاوز کارانه ” ترکیبی ” از طرف جریان الیگارشی نظامی فاشیستی حاکم بر آمریکا و بازوی منطقه ایش اسراییل و دیگر کاسه گردان های آنان که معروف به کاسبان جنگند ، قرار گرفت ، به نحوی که یک گرانی گسترده ای بر مردم سرزمین مان تحمیل گردید تا آن جا که امکان چاپ جلد دهم به تاخیر افتاد منتها قطعا منتشر خواهد شد جای نگرانی نیست حتا اگر لازم شد کتاب را در آسیای مرکزی چاپ کنم ، این کار را خواهم کرد.
با نهایت امتنان دوستدار : طیار یزدان پناه لموکی
