مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

دستاوردهای خلاق چخوف، نویسنده برجسته رئالیست روسی 

برگردان. رحیم کاکایی پیشگفتار مترجم : رئالیسم بی‌رحمانه‌ی یک راوی غمگین  نویسنده ای…

لحاف مهربان کودکی

ساجده میلاد من به گذشته می اندیشم  من شب ها  در آغوش سبز…

نقش زنان مسلمان در جامعه اسلامی !

مقدمه . بی گمان یکی از مهم ترین مباحث در تبیین…

بدخشان؛ گره کور و پاشنه آشیل حاکمیت طالبان

نویسنده: مهرالدین مشید بدخشان؛ جرقه های بحران و احتمال خیزش تازه…

شیرۀ جان

رسول پویان شیرۀ جان ازدو چشم خون چکانم می چکد لـؤلــؤی لالا…

            و حدت خواهی 

در عاشقی ،  عشق   نمایی   نمیکنم گنج  ی  محبتیم…

فیلسوفان یهودی تبار؛ آته ایسم ناتمام،سوسیالیسم احساسی

Hermann Cohen (1842- 1918 ) آرام بختیاری هرمان کوهن؛ میان کانت و…

حماسه هایی که به بهای خیانت نخبگان به سوگواره تبدیل…

نویسنده: مهرالدین مشید روایت تراژدی ملتی که بهای جاه‌طلبی نخبگان را…

د دموکراسۍ د ناکامو تجربو انتقادي ارزونه

نور محمد غفوری سریزه  د تحمیلي جمهوریت او تقلبی دموکراسۍ تجربې موږ ته…

حکمت چیست؟

برهان الدین « سعیدی» حکمت دنیا فـزاید ظن و شک ــ …

این خون کسی ریخته یا می سرخ است یا توت…

نویسنده: جمشید کوهستانی    نظامی سابق فرستنده: محمد عثمان نجیب  ##########################نوتبرعلاوه شعر حضرت سعدی لکه…

افغانستان در تنگنای بن بست؛ انحصار طالبان و پراکنده گی…

نویسنده: مهرالدین مشید روایت یک بن بست تاریخی؛ قدرت یک دست…

«
»

مشارکت درنقض حاکمیت

عبدالاحمد فیض

برپایه اصول ومعیارهای حقوق بین الملل ، یک ساختارسیاسی زمانی شخصیت حقوق بین المللی بنام دولت را کسب مینماید که دریک جغرافیای معین ودارای جمعیت انسانی ازاعمال قدرت سیاسی برخورداربوده وقادرگردد تاحاکمیت خود را درآن قلمرو تمثیل نماید . تمثیل حاکمیت یا اعمال قدرت سیاسی دولت متضمن استقلال سیاسی دولت بوده وعنصرنهایت مهم یعنی آزادی ملی درآن تجلی مییابد . مفهوم حقوقی وسیاسی حاکمیت دولت دربرگیرنده امورداخلی وخارجی دولت است که ازورای عملکرد مستقلانه دولت درساحات فوق وعاری ازمداخله ونفوذ خارجی متبارزمی میگردد.

بایست اذعان داشت که علی الرغم اهمیت استثنائی حق حاکمیت ملی دولتها درنظام بین الملل وتاکید حقوق بین المللی مبنی برخدشه ناپذی حق حاکمیت دولتهای مستقل ، فقط موارد ویژه حقوقی وجود دارد که ازمرزهای مستحکم حق حاکمیت دولت عبورنموده وبه مداخله جامعه جهانی ازمجرای سازمانهای با اعتبارجهانی منجمله سازمان ملل متحد وجاهت میبخشد واین مواردی است که یکدولت با استفاده سؤازحق حاکمیت ، موازین قبول شده حقوق بین المللی را بزیان امنیت جمعی ویا حقوق بشری نقض نماید.

حاکمت دولت درعرصه داخلی مشمول اعمال نا محدود قدرت سیاسی دولت درتمام ساحات تحت حاکمیت اعم قلمرو زمینی وحریم فضائی میگردد که تبعیت ازعنصرخارجی درزمینه های فوق بدون ابهامی به فقدان حاکمیت ملی واستقلال سیاسی منتج میگردد. فلهذا باتوجه به توضیخ مؤجزحقوقی فوق آیا کنترول حریم فضائی افغانستان توسط دوستان خارجی کابل آنهم نه درراستای امنیت فضائی کشوربلکه درجلوگیری ازورود شخصیتهای سیاسی داخلی ویا ممانعت ازپروازهای شدیدأ دفاعی ناقض حق حاکمیت ملی نیست ؟

مبرهن است که نیروهای غرب ازبدوحضورتمام عیارنظامی وسیاسی درافغانستان برزمین وفضای کشورتسلط داشته وحریم فضائی افغانستان را زیرنظردارند ومدعی خواهند بود که کنترول فضای افغانستان به هدف تأمین امنیت این کشوربربنیاد توافقاتی دوجانبه امنیتی وقطعنامه های ملل متحد مشروعیت مییابد اما ممانعت ازنشست طیاره حامل معاون رئیس جمهوروتعقیب آن درتناقض به تمام هنجارهای جهانی ، ونافی مفاد توافقات دوجانبه خارجیها با کابل بوده که نه تنها این اقدام اهانت آشکاربه افغانستان ومردم آن پنداشته میشود بل نقض صریح وخشن حق حاکیت یک کشوراست که خود را آزاد میخواند. مسلم است که دخالت نیروهای خارجی حمایت قاطع درممانعت ازنشست طیاره حامل جنرال دوستم درمیدان هوائی شهرمزاردرتفاهم به کابل صورت گرفته است واین خود، جزء مشارکت دولت درنقض حاکمیت خودی درتبانی به نظامیان خارجی مفهوم دیگری نخواهد داشت ،هکذا رد دخالت درین موضوع توسط نماینده ذیصلاح ناتودرکابل خود بیانگرآن است که کلیه اقدامات وتمهیدات درین قضیه ازقبل سازمان یافته ونمایندگی نیروهای خروجی درکابل بوضوح میدانند که عملکردهای ازین گونه با ماهیت حقوقی حضورتفنگداران خارجی ومسوولیت شان درکشوردرتقابل قرارداشته است.

مسلم است که دستگاه قدرت درکابل تلاش دارد که به بهانه اتهامات حقوقی وجزائی وارده برجنرال دوستم درمشوره با مستشاران خارجی ، ماهیت حقوقی ادعای وارده برجنرال موصوف را کرکترسیاسی بخشیده وبه هدف حذف وی ازکاربرد همه ابزارها، یعنی تجرید سیاسی ومحاکمه بهره خواهند جست ، اما ارک بایست بخوبی درک نماید که هرگونه ادعا اعم ازحقوقی وجزائی برمعاون رئیس جمهور، محتوای حقوقی داشته که دستیابی براه حل ورسیدگی عادلانه بدان مستلزم کاربرد میکانیزمهای معین حقوقی است که درماده (۶۹) قانون اساسی تسجیل گردیده وتعقیب این مقام دولتی درنهاد های عدلی وقضائی عادی ممکن نخواهد بود. هکذا مساعی ارک دربه انزوا قراردادن سیاسی جنرال که ازجایگاه مردمی ونفوذ قدرتمند برخورداراست با راه اندازی سروصداهای سازمان یافته تبلیغاتی وبا دخا لت دادن محافل خارجی درین موضوع جزتشدید بحران کشورپیامدی دیگری نخواهد داشت. هکذا موازی با این همه اقدامات هدفمندانه ، دامنه حملات مسلحانه مخالفان مسلح درروزهای پسین درولایات ومناطقی گستره بی سابقه کسب نموده است که برخاستگاه اصلی وسنتی جنرال دوستم پنداشته شده وتلاشهای مرموزی وجود دارد که میخواهد دوستم را درمقرفرماندهی وی بوسیله گروه های مزدوردرتگنای سیاسی ونظامی قراردهند ،لذامقرفرماندهی نظامی خارجی مستقردرشمال مجاب گردیده است تا ازهمکاری های دفاعی ، اعزام چرخبالهای جنگی وغیره درولایات چون سرپل ، فاریات که درمعرض حملات پیهم دشمن قراردارد خود داری ورزند چنانچه متکی به ادعای صورت گرفته رئیس شورای ولایتی فاریاب که درشبکه های اجتماعی بازتاب وسیعی داشت، نیروهای خارجی درزون شمال که کنترول فضای شمال کشوررا بدوش دارند ازاعزام چرخبال غرض نجات جان بیست نفرازنیروهای مردمی که درکوهستانات ولایت فاریاب درمحاصره دشمن قرارداشت ممانعت نموده اند که درنتیجه این افراد بدست دشمن به قتل رسیدند. به باوراین قلم تداوم سیاستهای ازینگونه دروضعیت حساس ودرحال استحاله امنیتی ونظامی کشورنه تنها پیام آوررنجها ومصائب جدید بسود دشمنان وطن بوده بلکه جلب حمایت خارجی درحذف ویا تجرید رقبای سیاسی ازآدرس حکومت مشارکت درنقض حاکمیت ملی خودی پنداشته که عواقب ناگواری درپی خواهد داشت.