از صنف درس تا پشت فرمان؛ روایت یک نسل

نویسنده: مهرالدین مشید آینه غربت؛ روایت زندگی یک نسل در یک…

جبار صابر

استاد "جبار صابر" (به کُردی: جەبار سابیر) شاعر معاصر کُردزبان…

بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

دستاوردهای خلاق چخوف، نویسنده برجسته رئالیست روسی 

برگردان. رحیم کاکایی پیشگفتار مترجم : رئالیسم بی‌رحمانه‌ی یک راوی غمگین  نویسنده ای…

لحاف مهربان کودکی

ساجده میلاد من به گذشته می اندیشم  من شب ها  در آغوش سبز…

نقش زنان مسلمان در جامعه اسلامی !

مقدمه . بی گمان یکی از مهم ترین مباحث در تبیین…

بدخشان؛ گره کور و پاشنه آشیل حاکمیت طالبان

نویسنده: مهرالدین مشید بدخشان؛ جرقه های بحران و احتمال خیزش تازه…

شیرۀ جان

رسول پویان شیرۀ جان ازدو چشم خون چکانم می چکد لـؤلــؤی لالا…

            و حدت خواهی 

در عاشقی ،  عشق   نمایی   نمیکنم گنج  ی  محبتیم…

«
»

زوریدلواو ویرجنو هیواد وا لوته د پام وړڅوټکې

دبشریت په تاریخ کې دانسانانو لوی قاتل اووژونکی جنګیزمغول دی چې اصلي نوم یې تموجین دپولاداوکلک په مانا اودواکمنی په مهال جنګیزخان دی چې دشاه جهان اولوی خان په مانادی.
دغه خونړي انسان دخپلې واکمنی په ظالمانه پړاو کې دځمکې دکرې ټول ټال ۱۱ یوولس سلنه بشریت له منځه یووړدښځینه اونارینه سرونوڅخه د لوړوکله منارونوپه جوړولوکې یې ساری نه درلود او په دې ډول یې دترهې اوویرې په خپرولوسره دښارونواوبشري مدنیتونوپه چورلټ نړولوکې داسیا،افریقا اواروپا ترلویو وچو پوري وحشیانه یرغلونه تر سره کړهغه دخپلې زوکړې په ټاټوبي په یوه نامالوم مرګ ومړاودهغه دقبر دپاسه په زرګونو،زرګونوآسونوتګ راتګ وکړڅو مړیستون یې مالوم نه شي اوهغه دآسونوپه پښوکې داسې اوارشو چې تر نـنه پورې یې اصلي قبر ورک دی.
له هغه کابو اته پیړۍ وروسته نړیوال بشریت داروپا دوونړیوالوجګړوله کبله ستر ټپونه وخوړل یوازې په دویمه نړیواله جګړه کې د دیرشو ښکیلو هیوادونوڅلویښت میلیونه جنګیالي په جګړه بوخت او ټول ټال ۷۰ میلیونه انسانان په بې رحمی ووژل شول ځواکمن اومتمدن جرمني دړې وړې اودخپل نفوس ۱۳ سلنه یې په جګړو کې دلاسه ورکړه ادولف هټلر دویجاړجرمني اوپه جګړه کې دناکامۍ له کبله ځان وژنه وکړه سترالمان په لویدیځ اوختیځ وویشل شواودهټلر له مړیني ۹ورځې وروسته جرمني د۱۹۴۵میلادي کال دمۍ په میاشت کې تسلیم اودویمه نړیواله جګره چې د۱۹۳۹ کال دسپټمبر په لومړۍ نیټه پیل شوي پای ته ورسیده.
المان خپل مادي اومعنوي سترځواک له لاسه ورکړخودجرمن ژمن اوهوډمن ملت دخپل ویجاړهیواد جوړولوته دامریکا دماسټر پلان اومیلیاردي مرستو په برکت دادی په ۲۱ پیړۍ کې آلمان داروپا یوپیاوړۍ،پرمخ تللی،مدرن ځواکمن هیواد بلل کیږي.
همدارازپه دویمه نړیواله جګړه کې دالمان ملګروهیوادونوایټالیا،ترکیې اوجاپان ته سترزیانونه ،ورانې ویجاړې واوښتې په ناګاساکي اوهیروشیما اټومي بمباردجاپان پوځي قوت مات اوپه نړیواله سطحه یې خپلې مستعمرې اواقتصادي پوتانسیل له لاسه ورکړخودادی جاپان،ایټالیا ترکیه اود دوی نور ملګري هیوادونه په اوسنۍ نړۍ کې مطرح اوځواکمن هیوادونه شمیرلی شي.
خبره رالنډوم هغه داچې دا هیودونه دخپلو ولسونواوولسپا لومشرانوپه سالم تدبیر اوپاک وجدان جوړشوي دي د دویمي نړیوالې جګړې په پرتله په لسګونو،لسګونوځلې زیاتې میلیاردي مرستې اونغد چغد ډالرونه اوپونډونه،درهم اوریالونه سرازیر شوي خوله بده مرغه بې وجدانه،بې ایمانه،بې ضمیره پردی پالوواکمنوخپلې خیټې پرې وپړسولې چور،غلا اوولوټل شوي جنګ ځپلۍ ولس هیر اولادربدرخاورې په سراوبې وزله ویرجن شود دوښمنوهیوادونودسبوتاژ اوورانیوپه څنګ کې د ګوتو په شمارغله اوحرفوي لوټماران چې دپردیو په زور دواک په ګدۍ کلونه،کلونه ناست دي په نړیاوله سطحه مولټي بیلیونران شول اودوطن دجوړیدواوپرمختګ اقتصادي ویني یې لکه ژورې وزبیښلې اودخپلوفرعوني خزانوپه زورخرمستۍ اوبدماشی کوي .ترڅوچې افغان سره وروڼه ولسونه دملي ورورګلویزټینګ پیوستون په مټ دا لوټ شوي منقول اوغیرمنقول پانګې اوشتمنۍ د دغو غلواوخاینولوټمارانوله خیټو راونه باسي دا دشرغوبل لوبه اوملي بې وزلي به روانه وي .
د دغوغلوپه پانګوبه په ټول هیواد کې یو وګړی هم بې وزله اوبې وزګاره پاتې نه شي.اوکله چې افغان ولس په خیټه موړاوپه کاربوخت شودپرمختګ په لور به روان ،سرتاسري سوکالي اوخوشالي به رامنځته شي اولیکنه دچنګیز دجګړه یېزې تجربې په خبره رانغاړم اوهغه وایې:
چې خوشاله ولسونه هیڅکله هم جګړه نه کوي.
اکبري
۴/۷/۲۰۱۷