زایش دانایی, تفسیریک اثرهنری بی نظیر
اين كارت تبريك را موزه ي زنان بن به مناسبت کریسمس بیرون داده است. روي كارت نوشته شده است:
اگردرآنزمان در ارشليم سه زن دانا وجودداشت،همه چيزمنوال ديگری پيداميكرد.
اين زنها اولآ درس را مي پرسيدند. به موقع به مقصدميرسيدند.
يوسف راميفرستادندعرق فروشي سركوچه.
كمك ميكردند زائو بچه رابه دنيابياورد. طويله راتميزميكردند.
سوپ درست ميكردند.پمپرز ميآوردند و صلح روي زمين برقرارميشد.
• دانایی اساس کار است.
• دانستن راه شرط رسیدن به مقصد است.
• دخالت حسی انتزاعی ناآگاهانه رابه چیزدیگری مشغول کرد.
• غذاوبهداشت و آسایش و پیشگیری زمینه های زایش یعنی روند زندگی،راحتی،آرامش وصلح درزمین است.
یک اثرهنری بی نظیر باترکیبی ساده ازخط و تصویر پر ازسیمبل ها،اشارات وکنایه های هجوگونه.
سبک هنری اثر دوبعدی وکودکانه است باترکیبی آگاهانه ازمینیاتور و گوتیک با این تفاوت که اِلمان های داستانی در آن محدود و سیمبلیک شده اند. حرکت ازپایین به بالابه حرکت افقی از راست به چپ تغییرکرده است. تقسیمبندی صفحه نیز وارونه و رنگهای متفاوتی بخودگرفته اند.
ترکیب بندیِ رنگ درتصویر،به دوقسمت تقسیم شده که رنگهای طیف تیرهٔسیاه،بنفش تا قهوه ای درقسمت بالای تصویر و طیف زرد و قهوایِ که به سطحی تقریباًیک ششم طیف تیره است درپایین صفحه قراردارد.
کنتراست تیره- روشن تصویرکه قسمت تیره بابیشترین المانها دربالای صفحه قراردارد،اشاره به تفسیریاز رابطهٔروشنایی وتیره گی در مقایسه باقدرت ودانایی داردکه در اینجاجایگاهی وارونه به آنهاداده شده است.
یعنی اگر رنگ زرد سیمبل روشنایی،خورشید وزندگی ست و تفسیری عینی ازجایگاه آن وجود دارد بایددرقسمت بالای صفحه بابیشترین سطح قرارگیردکه نشانه آسمان و خورشید است. ولی درتصویرفوق در پایینترین سطح قراردارد.
ازطرفی فضای آسمان نیز درنقاشی گوتیگ دردوران اوج وعظمت وحاکمیت کلیسا وهمچنین مینیاتورکمترین سطح رادربالای صفحهٔنقاشی شامل میشود و حرکت نیزازپایین به بالاست. ولی درنقاشی اینکارت فضاها تغییری متناسب باتفکرهنرمندکرده است که نقدی برمقوله های،زن،مرد،ادیان،پادشاهی،جنگ وصلح دارد.
یعنی درترکیبندی این اثرفضای آسمان باوسعت زیاد تیره شده که فقط به اندازه ستاره داوودِدِفُرمه شده روشنی دارد ولی فضای زمین که باخط کنتورافقازفضای تاریک آسمان جداشده روشناست.
این تقسیم بندی آگاهانه،انطباق دارد بامفهوم نوشته که نشانهٔآگاهیست و ازچپ براست نوشته میشود. دراین تایپ وگرافی ساده که ازحروفی شبیه لاتین قدیمی درخطوطی باشروع و پایانی بی نظم وکمی متمایل به پایین نوشته شده است،دومفهومِ(سه زن دانا) و (صلح روی زمین) باحروف بزرگتربرجسته نشانداده شده است.
ایندو مفهوم سه کلمه ای در ارتباط بارنگ زرد پایین صفحه قراردارند.
یعنی رنگ زرد به منزله روشنایی و آگاهی که توسط خورشیدبرزمین میتابدباتاریک شدن آسمان توسط کج اندیشان موجب حبس شدن خورشیددرزمین شده است.
نگاه دیگر اینکه درحاکمیتی که آگاهی توسط مردان کج اندیش در زمین حبس شده است میتوانست به ساده ترین راه همانند جرقهٔستاره داوود توسط سه زن دانابه جهان بازگردانده شود.
علاوه برداشتن مفاهیم مختلف درنوشتهٔکارت،تایپوگرافی اثر درارتباط مفهومی باترکیبندی تصویری آن قراردارد. سه زن داناکه دربالای صفحه وبرجسته دیده میشود،درارتباط بامفاهیم آسمان،بالا،دانایی،رنگ زرد قراردارد.
یعنی درست است که آگاهی درراس هرچیزاست ولی این آگاهی به شکلی ناقص درحدستارهٔداوود که حتی اطراف خودش راهم نمیتواندروشن کندب دست تاریک اندیشانی افتاده است که نه تنهاجهت رانمیدانندبلکه درخطی مستقیم وجزمی با هدفی مخدوش به خیال خوددرحرکتند.
عددسه از اعداد مقدس است که نشانهٔقدرت وحاکمیت و به شکل مثلث نشان داده میشود. بطوری که دوری ونزدیکی دو ضلع،جایگاه قدرت یعنی نوک مثلث راتعیین میکند. پایه های اصلی قدرت دست راست و چپ قدرت اندبنابراین منسوبین او هستندکه مورد اعتماد و بی اعتمادی قدرت نیزبه حساب میآیند. اگراین منسوبین مثل حاکمیتهای ایدئولوژیک موروثی باشد و یا انتخابی دموکراتیک تفاوتی نخواهدکرد.
درتصویرسه مرد تقریباًشبیه به هم باردایی سیاه درسه فرم و اندازه و کله هایی متفاوت سوار برشتر باخط حرکتی ازراست به چپ دریک خط افقی به ظاهردرحرکتند.
خط کنتوری که فضای دوبعدی صفحه راتقسیم کرده است خط افقیست که فضای آسمان وزمین راجداکرده است. بااین خط،تصویرمردان شترسوارنیزازهم جدامیشوند. گویی شتران ازساق پادرزمین فرو رفته وایستاده انددرحالیکه مردان شترسوارباپاهایی بدون رکاب،آویزان ومعلق درآسمان گمان میکننددرحرکتند.
عددسه اشاره ای به هزارهٔسوم حاکمیت مردان کج اندیش دارد. درراس آن ادیان.
درفرم مردان ولباسهای آنها دو تغییرایجادشده است. یکی کوتاه وگشادشدن لباس ودیگربرآمده شدن ناحیهٔسینه.
درپیوندباتغییرسروموی مردان که دراولی پوشیده و بزرگ،دردومی لخت وکوتاه ودرسومی لخت و بلند،میتوان نقدفمینیستی اشاره به زنان مردپنداریی که شریک حاکمیت دینی مردان شده اندرادید.
انگشتان دست مردان فرم تاج شاهی رادارد،که درمرد اول حاکمیت مشترک کلیسا وپادشاهی رادرهزاره اول نشان میدهد. بااین ویژگی که پادشاه ضامن اجرایی حاکمیت مطلق قرون وسطایی کلیساست.
دست مردان دوم وسوم درافول وحاکمیت مطلق کلیسانیزمخدوش شده است.
جلومردان فرم ستاره داوودکه هم رنگ زردپایین صفحه است بادِفُرمه شدنی کیازپرهای آن وخط کنتورسیاه محدودشده شکل پیکانی جهت داررابه خودگرفته است که خلاف جهت مردان شترسوار رانشان میدهد.
نقداضافی درحاشیه،اینکه به نظرمن کریسمس وتولدمسیح یک کپی واقتباص جعلی ازشب یلداست. بااین ویژگی که ازنظرمن تعبیرغلبهٔروشنایی برتاریکی نیزدرآن یک نظرتحمیلی مردانه است که برجنگ و تضادتاکیددارد. درصورتی که تاریکی و روشنایی ارزشی مترادف ولازم وملزوم دیگری دارند. غلبه ای درآن نیست که اگر بود چرا زمانی که شب به حداقل میرسد اسمی از غلبه نیست.
بنابراین روند زندگی که زایش اساس چرخهٔآن است نمیتواندبدون این بالانس باشد.
یلدا تولدی دیگر ازدامن شبی آرام وطولانی است.
زایش دانایی خجسته
ارنستوبهروز
دسامبر۲۰۲۰
