مختصری درباره تاریخچه احیای مجدد و باز ساز ی…

جهان درویرانی افغانستان دست داشت درین شکی نیست و اظهر…

ازمثالهای زشت ونامیمون فدرالیزم

برګرفته برخی از مقاله تحقیی تحت عنوان (سیستم ونظام های…

تجمع گروه های تروریستی در شمال؛ بستر سازی برای جنگ…

نویسنده: مهرالدین مشید جغرافیای شمال زیر پاشنه های تروریسم و سکوی…

پاکستان و ایران حاميان اصلی طالبان و عاملان فاجعه در…

نویسنده: مهرالدین مشید ابراز نگرانی پاکستان و ایران از گروه‌ های…

چند شعر از دارین_زکریا

برگردان چند شعر از #دارین_زکریا شاعر سوریه‌ای خانم "دارین زکریا" (به…

چهار هایکو

ترجمه‌ی چهار هایکو از #توروالد_برتلسن هایکوسرای دانمارکی* توسط #زانا_کوردستانی  آقای "توروالد…

فلسفه هایدگر میان تبلیغ فاشیسم و آنتی کمونیسم

Martin Heidegger(1889-1976)  آرام بختیاری کج فهمی فیلسوفان مذهبی دانشگاهی وطن از هایدگر. چرا…

سفر ملاهبت الله به کابل ؛ نشانه های زوال یا…

نویسنده: مهرالدین مشید نبض زمان و رقم خوردن شمارش معکوس در…

جامعه دین زده چگونه است؟

عبارت از جامعه می باشد٬ که دیندار از دین٬ چون…

نوای خلقِ غمدیدهء بغلان!

امین الله مفکر امینی       2024-13-05 آسمـان گرفته سخت برما، زمیــــن از سوی…

تنهایی و غربت شناخت نامه ی تبعید

نویسنده: مهرالدین مشید روایت دیگری از تنهایی و غربت روایت تبعید یعنی…

دست یاری 

بر بلای سیل بغلان مبتلا است  ساکنان اش زین مصیبت در…

تجلیل از روزمادردرکشورشاهی هالند

بتاریخ 12می سالجاری درشهرارنهم کشورشاهی هالند محفل باشکوهی ازسوی شوراي…

بجنبید ایکه خود ها، حامییان حقوق بشرخوانید!

امین الله مفکر امینی       2014-13-05! ندانم چطور گویم ویا به تصویر کشمدردوناله…

اینجا بغلان است، آدمیت را سیل برده است!

سیامک بهاری “ما نه غذا داریم، نه آب آشامیدنی، نه سرپناه،…

خشم سیلاب

رسول پویان خانه و باغ و زمین و روستا ویران گشت خـشـم…

 قاضی ی شهر شرف

محمد عالم افتخار مال تاجـر غرق دریا گشـته بود تاجر آنجا محوِ…

خیزش های مردمی نشانه های شکست طلسم وحشت طالبانی

نویسنده: مهرالدین مشید تبعیض، حرمت شکنی و استبداد کار نامه ی…

مادر

ای مادر من فرخ و آباد بمانی پر خنده به لب…

چند شعر کوتاه از زانا کوردستانی

انتظارم، بوی سیگارهای زر گرفته... و روزهای تلخِ نیمه سوخته میان بغض خاموشت…

«
»

                  تاریخچه گذرگاه و شیردروازه کابل

نوشته کریم پوپل                                                                                                                                                                                           

مورخ ۵ جنوری ۲۰۲۴

                                            C:\Users\omidw\OneDrive\Billeder\Facebook_files\اریانا\هارتل.png
در قدیمها پس از اعمار دیوار کابل در قسمت که کوه آسمایی باپیش برآمدگی کوه شیر دروازه نزدیک میشود همین قسمت را گذرگاه می گفتند. رتبیل شاهیان  یا کابل شاهیان نواده گان کوشانیان و یفتلیان در همین محل برای جلوگیری از هجوم  اعراب بداخل کابل دیوار مستحکمی به ارتفاع ۶ مترعرض ۳.۷ متر بنا نموده بودند تا کابل محفوظ باقی بماند درتنگی بین دریا و کوه شیر دروازه  درب یا راه عبور و مروری را ساخته بودند تا کسان که از دیگر قسمتهای کابل داخل کابل میشوند اجازه ادخال بیابند.  این دروازه با مجسمه و هک چوبی از تصویر شیر مزین شده بود که بعدا بنام گذرگاه شیر دروازه مشهور شد. کوه که در پهلو این دروازه قرار داشت بنام کوه شیر دروازه مشهور شد.  در سده‌های بعدی، با رواج یابی دین اسلام، در حالیکه مدنیت‌های پیشینه و مذاهب آن‌ها تا اندازه زیادی ازمیان برد اشته شدند، دیوارها نیز به دلیل نبود هیچ نیاز ارزشگذاری مورد لطف و توجهی باقی نماند. پس از ورود اسلام   دروازه و مجسمه همه ازبین رفت ولی دیوار و گذرگاه بین کوه شیر دروازه و دریا  باقی ماند که مردم  چهاردهی ازین گذرگاه  برای عبور ومرور به کابل استفاده می نمودند. مردم آنطرف دریای کابل یعنی دهمزنگ و سایر نقاط کابل توسط پل موقتی  عبور ومرور نموده از  راه گذرگاه داخل کابل میشدند. بعدا قسمت که نوآباد دهمزنگ  قرار داشت دیوار را سوراخ نموده از راه پل شاه دوشمشیره داخل کابل میشدند . پل شاه دوشمشیره قدیم ترین پل کابل بوده نام کابل از همین پل منشع گرفته است. ( شاید کاه پل) .

بابر شاه دومین شخص که توجه خاص به کابل داشت. در کابل برای خود احصار اعمار نمود. که برخلاف دیوار ها  بالای کوه ،  دیوار ها و دروازه ها در همواری شهرکابل  اعمار نمود. بابرشاه دروازه گذرگاه را ازبین برده  درین محل سرک راکه  گادی رو و فیل رو بود اعمار نمود  که این راه  به چهاردهی و باغ بابر می رفت.
بعدا کامران پسر بابر قلعه ها و دیوارها ترمیم نمود ولی گذر گاه بدون دروازه باقی بود.
احمدشاه درانی  در سنه ۱۷۴۷م. زمانیکه برتخت سلطنت در  قندهار  نشست، او نیز توجه به کابل نموده سردار  محمدجهانخان پوپلزای  سپه سالار و حکمران کابل گردیده بود موظف به ترمیم دیوارها حصار و دروازه‌های شهر گردید. قسمیکه دیوارهای حصار این شهر تاریخی در حوادث سابقه آسیب دیده بود و نیز برای امور دفاعی این عصر و استعمال سلاح آتشین توپ دیگر مناسب نبوده لازم بود دیواره دفاعی کابل در برابر توپهای سنگین بنا شود.
سپه سالار مذکور به امر احمدشاه بابا در سنه ۱۱۶۶هـ ش. احداث یک دیوار بزرگ دیگری را دورادور شهرکابل را فرابگیرد، شروع به کار نمود، که آن را در مدت پنج ماه به انجام رسانیدند و طوریکه حافظ نورمحمد نوشته‌اند، یک ضلع دیوار مذکور حد ماشین خانه اندرابی را دربر گرفته تا اخیر گلستان‌سرای و ضلع دیگر حد سلامخانهٔ خاص و بالای زیارت بابه کیدانی را عبور نموده تا دروازه لاهوری می‌رسد، و قسمت دیگر آن با پیچ و تب بالای چنداول عبور نموده و در حدود ماشین خانه تمام می‌گردید و دروازه‌های ذیل را دربرداشت: 

# دروازهٔ قندهار در دهمزنگ.
# دروازهٔ سپید درحد سلامخانهٔ خاص.
# دروازهٔ سردار جهانخان در حد بابه کیدانی.
# دروازهٔ پیت درحد پشت مسجد عید گاه.
# دروازهٔ گذرگاه چهاردهی 

سپه سالا دیواری مستحکمی  را درجای قدیمی همان دیوارکه بین شیر دروازه  و کوه آسمایی اعمار نموده درین دیوار دو دروازه گذاشت که یکی از دروازه قندهار بود که طرف دهمزنگ میرفت  و دروازه دیگری که بطرف چهارهی میرود بنام گذرگاه چهاردهی نام گذاری نمود. 

C:\Users\omidw\OneDrive\Billeder\Facebook_files\اریانا\هارتل ۱ (2).jpg
تیمورشاه درانی درسال ۱۱۸۸ دوباره به ترمیم دیوارو دروازه های کابل  پرداخت. تیمور شاه دو دروازه دیگر را در شهر اضافه نمود. وهم  دروازه عبور طرف چهاردهی  و دروازه  قندهار را خیلی مستحکم ترمیم نمود.  بعداً جنگ‌های داخلی و هجوم بیگانگان یکی بعدی دیگری دروازه ها   و دیوارها از بین رفته  فراموش گردید. در زمان حبیب اله خان دیوار گذرگاه و شیر درواز تا حدود تخریب گردید. با رویکار آمدن امان اله شاه  دیوار که بین شیر دروازه و گذرگاه قرار داشت بکلی تخریب گردیده پلان شهر سازی بطرف شمال غرب کابل رویدست گرفته شد. بدین ترتیب به عوض گذرگاه چهاردهی منطقه بنام گذرگاه مسمی گردید که تا اکنون پا برجا است.

موخذ

۱. از کتاب خاطرات مرحوم جنرال عبدالطیف پوپل در مورد دروازه های کابل علت نام گذاری کوه شیر دروازه

۲. کتاب دیوارهای کابل نوشته عزیزالدین وکیلی پوپلزایی  

۳. کتاب یادداشتها و برداشت‌ها از کابل قدیم صفحه۱۶ نوشته محمد آصف آهنگ سال ۲۰۰۸چاپ انتشارات میوندکابل افغانستان

۴ . دیوارهای کابل نوشته شاه محمود محمود در وبگاه مرکز مطالعات و تحقیقات تاریخی – جغرافیائی و مردم‌شناسی شاه محمود محمود

۵ . قلعه ساخته شده کابل در حال نابودی است. نوشته صفی اله امین زاده در وبگاه بی‌بی‌سی فارسی https://www.bbc.com/persian/afghanistan/2015/03/150315_k05_kabul_balahisar

۶. کتاب بالا حصار نوشته علی احمد کهزاد

۷ . افسانه‌های شهر کابل قدیم نوشته عبدالحمد جاوید در وبگاه افغان جرمن آنلاین

https://www.afghanpedia.com/depot/article/D2/R7L5p5B8tluEjFuQ

۸. عبدالحی حبیبی دیوارها و حصار کابل

https://afghanpedia.com/depot/article/D2/IIdCetl0UebaWJzu