مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

دستاوردهای خلاق چخوف، نویسنده برجسته رئالیست روسی 

برگردان. رحیم کاکایی پیشگفتار مترجم : رئالیسم بی‌رحمانه‌ی یک راوی غمگین  نویسنده ای…

لحاف مهربان کودکی

ساجده میلاد من به گذشته می اندیشم  من شب ها  در آغوش سبز…

نقش زنان مسلمان در جامعه اسلامی !

مقدمه . بی گمان یکی از مهم ترین مباحث در تبیین…

بدخشان؛ گره کور و پاشنه آشیل حاکمیت طالبان

نویسنده: مهرالدین مشید بدخشان؛ جرقه های بحران و احتمال خیزش تازه…

شیرۀ جان

رسول پویان شیرۀ جان ازدو چشم خون چکانم می چکد لـؤلــؤی لالا…

            و حدت خواهی 

در عاشقی ،  عشق   نمایی   نمیکنم گنج  ی  محبتیم…

فیلسوفان یهودی تبار؛ آته ایسم ناتمام،سوسیالیسم احساسی

Hermann Cohen (1842- 1918 ) آرام بختیاری هرمان کوهن؛ میان کانت و…

حماسه هایی که به بهای خیانت نخبگان به سوگواره تبدیل…

نویسنده: مهرالدین مشید روایت تراژدی ملتی که بهای جاه‌طلبی نخبگان را…

د دموکراسۍ د ناکامو تجربو انتقادي ارزونه

نور محمد غفوری سریزه  د تحمیلي جمهوریت او تقلبی دموکراسۍ تجربې موږ ته…

حکمت چیست؟

برهان الدین « سعیدی» حکمت دنیا فـزاید ظن و شک ــ …

این خون کسی ریخته یا می سرخ است یا توت…

نویسنده: جمشید کوهستانی    نظامی سابق فرستنده: محمد عثمان نجیب  ##########################نوتبرعلاوه شعر حضرت سعدی لکه…

افغانستان در تنگنای بن بست؛ انحصار طالبان و پراکنده گی…

نویسنده: مهرالدین مشید روایت یک بن بست تاریخی؛ قدرت یک دست…

«
»

آدم بیکار، جانی شود یا بیمار

دردمند

به حال آن شخص باید گریست  که عایدش نوزده بود، مصرفش بیست

(مرحوم اقبال لاهوری)

چندین دهه بخصوص قریب به چهارده سال گذشته میلیونها مردم از ناحیه گسترش فقر، بیکاری، بیماری، بیسوادی به دشواریها خونین مواجه بوده و میباشند. آگاهان امور علت دشواریهای فوق الذکر را برعلاوه مداخله صریح ادارات استخباراتی یک عده کشورها در امور داخلی کشور ما، مسلط بودن مافیای اقتصادی، مواد مخدر، غاضبین میلیونها جریب زمین، عاملین فساد گسترده، قانون ستیزان، مردم ستیزان، زن ستیزان، فرهنگ ستیزان، دامن زدن انواع خشونت های خانوادگی، خصومت های قومی، لسانی، مذهبی، سمتی، تنظیمی، حزبی، جنگسالاران، ناقضین حقوق بشر در ارگان های دولتی و جامعه عدم طرح و تصویب یک استراتیژی علمی، انطباقی در همه عرصه­ها از جمله تولیدی، صنعتی، خدماتی، تجارتی سبب افزایش فقر، بیکاری، بیماری و انواع جنایات خونین در کشور گردیده است خوانده میافزایند در حال حاضر بیش از یک میلیون تن به مواد مخدر و قریب هفتاد فیصد از جمله زنان، کودکان به امراض فزیکی، روانی مبتلا، صدها هزار تن به نسبت مشکلات اقتصادی، به مافیای مواد مخدر، مخالفین مسلح پیوسته اند. به نسبت انجام حملات انتحاری، ماین گذاری روی جاده، سرقت های مسلحانه، آدم ربائی، افزایش جنگهای جبهه ئی، سیل خون در کشور جاری بوده روزانه صدها راکت بالای ولسوالی­های ولایات شرقی از جمله ولایت کنر به واسطه نظامیان پاکستانی پرتاب میشود.

با وجود سرازیر شدن قریب به نود میلیارد دالر زیر نام کمک به افغانستان در زندگی میلیونها خانواده تغییرات رونما نگردیده بلکه از بیشتر از گذشته خراب تر شده. نظر به نوشته کارشناسان اقتصادی کمک های متذکره سبب وابستگی یک عده به دونرها تشدید انواع خصومت در کشور نیز گردیده است. نظر به اظهارات مسئولین کشت کوکنار در سال جاری هفت فیصد قاچاق مواد مخدر، شانزده فیصد نسبت به سالهای گذشته افزایش یافته، نهادها، کشور ما را در ردیف سه کشور فاسد و تهیه کننده نود فیصد مواد مخدر جهان معرفی کرده اند. میلیونها جریب زمین های دولتی، شخصی، توسط زورمندان، جنگسالاران، غاضبین غضب یک نهاد دولتی مبارزه با فساد میگوید بیش از دو میلیون جریب زمین را یک عده وزراء والی ها، سایر مأمورین عالی رتبه قومندان که تعدادشان بیشتر از پنج هزار تن نمیرسد غضب کرده اند.

به نسبت لیلام نمودن هزاران دستگاه های کوچک، متوسط و بزرگ تولیدی، تجارتی، خدماتی، به نرخ کاه ماش زیرنام خصوصی سازی و تورید اجناس و مواد بی کیفیت، غیرضروری، تجملی، یا اجناس و موادی که در داخل تولید، خواستهای هموطنان ما را مرفوع میسازد عدم تثبیت مالیات عادلانه، عدم توجه به اعمار بندها، نهرها، کانالهای آبیاری، دستگاه­های پروسس صدور میوه، مواد غذائی، صنایع دستی، هنگرها، سردخانه ها، گدامهای ذخیره، بازاریابی در مارکیت های داخلی و خارجی، نبود منابع قرضه دهنده با ربح عادلانه، عدم تقویه جنبش کوپراتیفی، ده ها هزار دستگاه های کوچک، متوسط و بزرگ ورشکست و میلیونها تن غرض کاریابی با قبول توهین و تحقیر به کشورهای منطقه و جهان مهاجر، هزاران تن آنها قربانی هوسهای قاچاقبران انسان ها شده و صدها هزار تن دیگر اسیر دامهای تذویر سران گروه های غارتگر، جنگ افروز، مافیای مواد مخدر، هراس افکنان، ترورستان گردیده با وجود داشتن آرزوی نیک نمیتوانند خود را از شر این شیطان های قرن بیست و یک نجات دهند. تجربه چندین دهه بخصوص قریب چهارده سال گذشته ثابت ساخت که هراس افکنان ترورستان، جنگسالاران و حامیان خارجی شان با شعله ور ساختن جنگهای خونین و جنایت بار خویش سبب کشتار بیرحمانه صدها هزار مردم ما گردیده در مقابل مافیای اقتصادی، مواد مخدر، کمپرادورها، محتکرین، و آنهایی که توانسته اند اقلام عمده وارداتی از جمله مواد سوخت را غیر مستقیم در اختیار خویش قرار دهند سبب گسترش انواع امراض و مرگ تدریجی میلیونها تن نیز گردیده اند. مسئله مشکلات ترانزیتی بین کشور ما، پاکستان، ازبکستان و سایر کشورهای منطقه سبب شده که تولیدات ما در بازارهای کشورهای منطقه از جمله آسیای میانه راه پیدا نکند هنوز هم سالانه میلیونها متر قالین، گلیم سترنجی، صدها هزار جوره لباسهای پوستین، چرم، دست دوزی، دستکول، بکس، ده ها تن میوه خشک، هزاران کیلوگرام سنگ های قیمتی و میلیونها متر مکعب چوب و میلیونها رأس پوست خام گاو، گوسفند، بز به پاکستان ارسال بعد از پروسس به مارک پاکستان به مارکیت های جهان صادر مفاد آن به جیب دلالان پاکستانی میریزد.مسئولین واردات سال گذشته را که طور رسمی صورت گرفت قریب به ده میلیارد دالر و صادرات را ششصد میلیون گفته اند.

بین گفته های نماینده گان وزارت های خارجه ایران وزارت تجارت و صنایع و وزارت مالیه افغانستان از ناحیه واردات اجناس و مواد از کشور ایران به کشور ما دو نیم میلیارد دالر تفاوت وجود دارد. نماینده وزارت خارجه ایران صادرات خویش را به کشور ما چهار میلیارد دالر گفته نمایندگان وزارت های متذکره یک و نیم میلیارد دالر گفته اند. مردم از ناحیه حیف و میل شدن محصولات گمرکی آن اظهار نگرانی نموده اند. ارگان های نشراتی معتبر امریکائی اخیراً خبری را به نشر رسانده اند در ان گفته شده اکه صدها میلیون دالر در گمرک های افغانستان به نسبت موجودیت فساد حیف و میل گردیده است.

با تأسف استخراج غیرقانونی و قاچاق سنگهای قیمتی جریان داشته با وجود ادعاهای بلندبالا تا هنوز جلو آنرا ارگانهای ذیربط نتوانسته اند بگیرند. نشر و پخش بانک نوت های جعلی افغانی در خارج کشور فرار سرمایه اسعار، عدم حمایت از تولیدات داخلی سبب بی ثبات شدن پول افغانی در کشور گردیده، مسئولین بانک مرکزی طی سیزده سال گذشته با تبادله هزاران میلیون دالر در بازار خواستند اعتبار کاذب پول متذکره را حفظ نمایند و عاید سرانه سالانه شهروندان را غیرواقعی نشان دهند. با تأسف رنج آنرا از ناحیه بلند رفتن قیمت مواد غذایی، سوخت، ادویه طبی و غیره قریب به نود و پنج فیصد مردم ما میکشند. نبود اراده صادقانه غرض طرح، تصویب و عملی شدن یک استراتیژی علمی، انطباقی که زمینه رسیدن به یک جامعه متوازن و معادل را مساعد سازد سبب افزایش دشواریهای فوق نیز گردیده است.

آگاهان امور را عقیده برانست از این جهت ما برای استراتیژی صنعتی ضرورت داریم که از یک جهت سکتور دولتی را تقویت کند و از جهات دیگر به سکتور خصوصی شرایط سرمایه گذاری را بهتر سازد و بدون یک استراتیژی صنعتی ما نمیتوانیم بازار کار، بازار اعتبار، سرمایه را خلق نمائیم و مردم خود را جهت تولیدات صنعتی تشویق کنیم. با تأسف طی چهارده سال گذشته گردانندگان امور بخاطر دستیابی به منافع بیشتر خویش تمام حقایق و واقعیت های موجود را نادیده گرفته توانستند زیر بهانه دموکراسی و خصوصی سازی کشور ما را به بازار مصرفی و  تهیه کننده مواد خام در منطقه و جهان مبدل سازند و زمینه رخنه کردن انواع خشونت ها را در ساحه محیط زیست فکری ما مساعد سازند. از این لحاظ است که اکثریت مردم قدرت فکری مستقل خود را از دست داده در حالت بی سرنوشتی و ناامیدی شب و روز خویش را سپری نموده و مینمایند پس گفته های آگاهان امور ثابت میسازد در جای بیکاری باشد جنایات نیز بیشتر میشود.

خلاصه اینکه حالا وقت آن رسیده بخاطر بیرون رفت از وضع موجود و کاهش دشواریهای فوق الذکر غرض زنده نگاهداشتن هویت ملی، فرهنگی، فردی، اخلاقی و اقتصادی خویش از گرداننده گان امور تقاضا نمائیم با جلب همکاری شورای اقتصادی تصامیم عالمانه، عاقلانه و صادقانه را بخاطر جبران جفاهای عظیم گذشته اتخاذ نمایند تا از این بیشتر هموطنان به نسبت افزایش بیکاری قربانی جنایات های گوناگون نگردند.