اخلاق و تمدن

رسول پویان مگـر جـزیـرۀ اپـسـتـیـن دام شـیـطان بود که مرگ ارزش واخلاق…

مشروعیت‌زدایی قومی طالبان؛ خلع سلاح قومی این گروه

 نویسنده: مهرالدین مشید یکی از مهم‌ترین موانع در مسیر حل بحران…

آن کارسون، برنده نوبل ادبیات ۲۰۲۶؛ از ادبیات کلاسیک تا…

      بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  آکادمی سوئد روز پنج‌شنبه ۸ اکتبر ۲۰۲۶، جایزه نوبل…

رمانتیسم؛ عطر شانل آیدا، یا سیگار اشنو شهلا ؟

Romantik . آرام بختیاری رمانتیک، مکتبی چند وجهی؛ خردگریز، اتوپیستی، هومانیستی. رمانتیک واژه…

رساله‌ای در باب تخیل (3)

« آزادی و هراس انسان از خلوت خویش » تهیه و…

جنگ ایران، محاسبات ترامپ و بازتعریف آسیب‌پذیری در جغرافیای منطقه

وحیدالله نورزی جنگ‌ها را نمی‌توان تنها با شمار حملات، میزان خسارات…

دو یاداشت !

1-- افغانستان و اثرات موقعیت جغرفیایی ان . 2-- چاره اساسی…

تعلق بر انسانیت بجا است !

امین الله مفکر امینی              2026-08-10! بــه هر طرف مینگرم بوی تعلقات…

از قهرمان‌سازی تا نقد تاریخی؛ بازخوانی کارنامه رهبران در شش…

 نویسنده: مهرالدین مشید بزرگ‌نمایی رهبران؛ ناسپاسی به آرزو های مردم افغانستان رخدادهای…

ابونواس اهوازی؛نمایندۀ شادخواری های عصر ساسانی(بخش۲)

علی میرفطروس -« عربِ بادیه نشین را رها کن و او…

پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب

له ښاغلي پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب سره، چې د…

پیام هستی

رسول پویان ز قلب هستی پیامی بـه گوش دل گفتند چه خوش…

افغانستان در آستانه بحران چند لایه؛ ابتکار خروج از جنگ

 نویسنده: مهرالدین مشید چه کسی باید ابتکار خروج از جنگ را…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت دوم: از هویت تا قدرت؛ چگونه یک سازمان خود…

نیهلیسم؛ محصول شکست سیاسی یا فردی؟

Nihilism. آرام بختیاری نیهلیسم یعنی پوچی، انفعال، زوال، بطالت، و فاقد هدف.  نیهلیسم…

گزیده‌ی اشعار شرمین ولی

اشعار کتاب اندوه ارغوانی یک سیب گزیده‌ی اشعار شرمین ولی مترجم: زانا کوردستانی (۱) پاییز…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت اول: مسئله فقط امیر نیست وقتی درباره طالبان صحبت می‌کنیم،…

بعد از ضربه چه می‌ماند؟

افغانستان و منطقه در عصر جنگ‌های فرسایشی Wahidullah Noorzai — Former…

دل دادن و دل بردن!

امین الله مفکر  امینی                2026-25-09 دلـــــدادن ودل بردن ودل بستن نباشد…

ایدئولوژی سایه ای سنگین برفراز اندیشه ها

 نویسنده: مهرالدین مشید              زنجیر های ناپیدای ایدئولوژی  انسان موجودی معناجو است. او…

«
»

خوشه ی  از خرمن زرین  ادب 

گوشه ی از محفل  رنگین طرب 

بخش اول 

فرهنگ بزرگ مردم افغانستان ریشه تاریخی دارد .

پنجهزار سال قبل اجداد آریایی ما از اکسوس تا ام البلاد مدنیت بزرگی را بنا نمودند که حوزه فرهنگی این تمدن عظیم از آسیای میانه تا شمال هند ، ایران ،سیستان وبلوچستان وسعت داشته و مرکز آن شهرباستانی بلخ بود .

بشهادت تاریخ دین زرتشت وزبان اوستایی از همین مادر شهر ها بظهور رسیده است .

پس از سه هزار سال ساز وبرگ این مدنیت بزرگ تا به جنوب هندوکش رسید ودر گذشته های ۲۵۰۰ ویا ششصد سال سال قبل در سروده های ریکویدا وزبان اوستایی شامل نظم ونثر آغاز گردوره رشد وشگوفایی بود که بعداً ده قرن قبل از میلاد  بافت اجتماعی ، اقتصادی وهنری در آن گسترش یافته و پس از آن فرهنگ جدید با زبان خروشتی ظهور کرد که آثار گرانسنگ این تمدن عظیم از مناطق مختلف کشوراخیراً بدست آمده ونیز گویای آنست که سابقه فرهنگی این سرزمین تا به دوره های باستان میرسد .

رشد وانکشاف فرهنگ تا قبل از دوره اسلام بزبانهای مانند دری ،پشتو ،سغدی ،کاشانی ، یونانی ،اسکایی وپهلوی راه پر خم و پیچ خود را پیموده است .که با لشکر کشی ها وظهور ادیان بودایی زرتشتی وغیره سیر فرهنگی کشور را زیر تاثیر قرار میداد . در سال ۶۴۲ میلادی با آمدن دین مقدس اسلام مردم این سر زمین ، فرهنگ وادبیات جدید عرب را تجربه کردند .وتحولات عقید ه تی وفرهنگی در ابعاد گونا گون آن تاثیر بسزایی گذاشت که هزاران شخصیتهای بزرگ نوابغ وفلاسف ،مکتشف ومخترع ،حکیم ودانشمند ،عالم اندیشمند را در دامان خود پرورانیده است .

ولی این سرزمین پهناور در مسیر دگر گونیها ی پیچیده تاریخ وحملات بیگانه یعنی ۵۰۰ سال قبل از میلاد هخامنشی ها ۴۲۵ سال ق م کیداری ها ۳۳۰ سال ق م اسکندر و۶۴۲ سال قبل اعراب ،حدود هشت قرن قبل چنگیز ودوصد سال پیش انگریز باعث شد که تعدادی از علما ودانشمندان مجبور به ترک این دیار باستانی گردند .

چنانچه نزدیک به هشتصد سال قبل مولانا جلال الدین محمد بلخی ، یکصدو هفتاد سال قبل سید جمال الدین افغان ، کمتر از یکصد سال قبل غازی امان اله خان محصل استقلال کشور وعلامه محمود طرزی که درعصر طلایی آنها کشور استقلال خود را بدست آورده وصدها بنای علمی وفرهنگی اعم از مکاتب ومدارس وکتابخانها واخبار در مرکز ولایات ایجاد گردید ه بود بنا چاری پا به مهاجرت گذاشتند وبنا های فرهنگی منهدم گردید .که در نتیجه آن خلای فرهنگی بوجود آمده جایش را فساد وجهل ومرض عقبگرایی بی اتفاقی وتعصبات قومی ، مذهبی وزبانی گرفت که توسط استخبارات انگریزی وپرتاب عناصر مزدور بعناوین میر،  سید ، ملا ، فالبین ، جادوگر ، مداری ، شعبده باز،مارگیر ، کف شناس ، سودا گر، ملنگ ، درویش ، چوری فروش ، ناقل ومهاجر با بزرنفاق وتعصبات گوناگون کشور ما را یک مرحله تاریخی عقب انداختند .

در مسیر تجاوزات وجنگهای خانمانسوز، دشمنان تاریخی افغانستان جنگ نیابتی پاکستان  را با بکار گیری عوامل داخلی افراطیون مذهبی زیر نام اسلام بر ضد نظام دموکراتیک ودولت جمهوری دموکراتیک افغانستان براه انداختند ویکبار دیگر افغانستان را بخاک و خون کشانده و چندین مرحله تاریخی عقب زدند که منجر به فروپاشی حاکمیت مردمی  گردید وپس از فروپاشی نظام مترقی ،ملی ودموکراتیک هزاران هزار نفر از شخصیتهای علمی وفرهنگی تحصیلکرده متخصص دکتور انجنیر مهندس نظامی وملکی علما دانشمندان فرهنگیان ادبا ونویسنده گان ژورنالیستان واکادمیسینهای گل سر سبد مردم افغانستان خاک شیرین وطن را ترک نموده راهی دیار بیگانه شدند و سرزمین مقدس افغانستان به جولانگاه زورمندان اعم از آدمکشان ،جنگسالاران ، عقبگرایان ، متعصبین زبانی ًوملی سمتی مذهبی وجنسیتی وبمرکز افراطیون وابسته به قدرتهای متجاوز خارجی مبدل گردید . 

به این ترتیب دشمنان ترقی وآزادی وطن نان را از دست گرسنه ، آب را از دست تشنه ،کار را از کارگر ،زمین را از بزرگر ، کسب را از کسبگر ، مکتب را از تحصیلگر وصحت را از همه ی مردم گرفتند وبا هجوم فرهنگی مطابق به نقشه وپلان استعمار گران کتابخانه ها ومکاتب ومدارس اخبار ورسانش وموزیمها ، آرشیفها وآثار تاریخی را نابود ساختند ولی هرگز نتوانستند که  قلم را از دانشور و وسخن را از سخنور وعشق آزادی خواهی فعالیت فرهنگی وعزم فولادین مبارزه با جهل ونادانی را از آزاده دلان روشنضمیر بگیرند هرگز نتوانستند که مشعل ادب وزبان سخن را خاموش کنند .

 هموطنان آزاده ،مترقی ،اندیشمند ،مسُول ومتعهد ما در مسیر مبارزات روشنگرانه وطنپرستانه وترقی خواهانه با تحمل قربانیها با عزم آهنین واراده خلل ناپذیر خود در هر گونه شرایط مهیب چراغ علم وفرهنگ را از گزند توفانهای مخوف وسهمگین دشمن نجات داده در داخل وچه در خارج کشورفروغ دانش ومبارزه  را روشن نگهداشته اند .

روشنفکران ترقی خواه ومبارز وطن با سایر ترقیخواهان داد خواه وعدالت پسند کشور بدفاع از ارزشهای تاریخی وعلمی در فعالیتهای سیاسی وفرهنگی برونمرزی شان نیز  در سنگر علم وفرهنگ ،ادب وهنر درفش اتحاد ومبارزه را برضد جهل و نادانی وعقبگرایی برافراشته با آفرینشهای بزرگ علمی واکادمیک شان در راستای روشنگری با کار پرتلاش وحدت وهمبستگی روشنگرانه وداد خواهانه اهداف صلح وترقی پسندانه را در وجود تشکلهای فرهنگی،اجتماعی وسیاسی با ایجاد صفحات بزرگ وزین رسانشی و انترنیتی ما نند پیام پرچم ، راه پرچم ، نهاد خدمتگذاران ، در گستره هنر وزنده گی ،درمسیر زنده گی ، پیام حقیقت ، خنده های گریه دار، درفش جوانان ، رسانه های خبری و سایتهای وزین وبا اعتبار بامداد ، سپیده دم ، سایت وزین اصالت ، سایت وزین پیام حقیقت ، درفش جوانان فصلنامه بانو ، آوای زنان ، آزادی ،حقوق دانان ، پندار ،پندار جدید ، همایون ، مشعل ، وطندار ،آریایی ، انجمن میهن ، مهر میهن ،وطن وغیره در راستای نشر مجدد وپخش اسناد ومدارک تاریخی وسیاسی مانند جریده تابناک پرچم ، حقیقت انقلاب ثور ، درفش جوانان ، اخبار سازمان دموکراتیک زنان افغانستان ، اتحادیه کارگران افغانستان وسخنرانی ها ، بیانات صوتی ونوشتاری وآثار ارزشمند وفنا ناپذیر زنده یاد ببرک کارمل رهبر فرزانه حزب دموکراتیک خلق افغانستان وسایر آثار واسناد علمی واکادمیک را با پژوهش های علمی ونو اندیشی در غنامندی  علوم وادبیات ، مدارک ومیراث علمی گنجینه ها وآفرینشهای جنبش ترقیخواهی وآزادیبخش افغانستان در قرن اخیر و بخصوص اسناد تاریخی حزب دموکراتیک خلق افغانستان وجمهوری دموکراتیک افغانستان را جان تازه بخشیده وبه پیشگاه مردم افغانستان رسانش میشود که همه وهمه بیانگر کار پرثمر روشنگری در خط ترقی واتحاد نیروهای وطنپرست وترقیخواه وعدالت پسند با اهداف وآرمان مشترک میهنی وبا ابراز نظریات متفاوت و رسیدن به مقاصد مشترک وعمومی بمثابه میراث کبیر وپرغنای گنجینه سیاسی وتاریخی کشور رسانش میشود قابل قدر وافتخار است که نسل جوان و آینده سا زان کشور را در در راستای حقایق تاریخی وبنیادی ارزشها ومبارزات داد خواهانه مردم وجنبش ترقی خواهی در روشنی قرار میدهند .

ادامه دارد.