تفسیر شکست نهضت امانی
(فرهاد)
زمانه کج روشان را ببر کشد بیدل
هر آنکه راست بود خار چشم افلاک است
(تفسیر شکست نهضت امانی و ما بعد از آن نبردی است برای آینده توضیح ها و تعبیر ها کمک مینماید)، بتاریخ 28 اسد سال جاری یک صد سال از استرداد و استقلال کشور سپری میشود، بخاطر بزرگداشت از این روز پر افتخار و ازج گذاری به فداکاری ها و جانبازی های قهرمانان استقلال کشور و آگاهی دهی بیشتر جوانان بالنده و سازنده غرض اتخاذ تصامیم به آینده چند جمله از تفسیر شکست نهضت امانی را که ثبت تاریخ زرین کشور گردیده خدمت خواننده گان گرامی یاد آور میشوم:
در مدت ده سال هیچ وزیر و والی و حاکمی محاکمه و مجازات نشد و باز خواست بکلی متروک گردید، انتخاب مامورین بزرگ فقط بسته به شناسایی و اعتماد شخص شاه بود که در آن لیاقت و کفایت در نظر گرفته نمیشد و اکثر مامورین بزرگ از رجال قرن 19 و درباریان قدیم بودند، خصوصاً اشخاصیکه نسبت نزدیک به خاندان شاهی داشتند گویا ریفورم و تحول جدید که مانند یک ماشین تازه اختراع بود توسط میخانیک های قرون وسطی بکار انداخته شده بود.
در لوی جرگه هزار نفری پغمان (1928) با آنکه نماینده گان ولایات پروگرام اصلاحی دولت را علی الرغم منافع و عنعنه خود تصویب نمودند، برای هیچ نماینده اجازه داده نشد که از سوی اداره وزرا و حکام کشور بنام ملت حرف بزنند و راه اصلاح نشان دهند، مقرر بود که هر ولایتی مطالب خویش را کتباً به رئیس شورای دولت سردار شیر احمد خان بسپارد، سردار اختیار داشت که چه چیز را در آجندا مباحثات جرگه بپذیرد و چه چیز را ممنوع قرار دهد، پس جرگه مایوس و متعرض گردید و غلام محی الدین خان ارثی نماینده انتخابی کابل که سه صد هزار روپیه اعانه برای خریداری مهمات جنگی دولت شخصاً پذیرفته بود فریاد کرد:
اعلیحضرتا مادامیکه این وزرای مشهور بالفساد شما تا پای محاکمه و دار برده نشده اند هیچ اصلاحاتی در مملکت ممکن نیست وقتیکه در جرگه تاسیس شورای ملی انتخابی به تصویب رسید نگارنده بحیث وکیل انتخابی پایتخت گفتم که: تا وقتیکه وزرای دولت قانوناً در نزد شورای ملی مسئولیت نداشته باشند و تنها به حضور شاه مسئول باشند شورای ملی مفهوم اصلی خود را نمیتواند داشته باشد. ولی این صدا های متعدد نماینده گان جرگه به جایی نرسید و در عودت وکلا به ولایات و روستا های کشور طوماری از سو اداره دولت در برابر چشم توده های مردم گشوده شد.
متعاقباً در جلسه چمن استور کابل هنگامیکه یک نفر از شاملین جلسه عبدالرحمن خان لودی گفت: اعلیحضرت خود شانرا یک پادشاه انقلابی در نطق خود معرفی نمودند، پس توقع میرود که انقلاب در دستگاه دولت را بپذیرد ده سال است که اعلیحضرت وظیفه صدارت عظمی کشور را شخصاً بدوش گرفته اند، در حالیکه انقلاب متقاضی آنست که عوض اعلیحضرت شخص مسئول دیگری بحیث صدر اعظم افغانستان منصوب گردد. البته این پیشنهاد ها پذیرفته نگردید و جواب عبدالرحمن خان فردای آن روز در قصر دلکشا آماده شد و آن اینکه او را احضار کردند و از طرف شاه امر نمودند که استعفای خودش را از ماموریت دولت بدهد او رئیس گمرکات کابل بود.
روی هم رفته اداره دولت به شکل یک حکومت مطلق العنانی در آمد که در تاریکی راه میرفت، به همین سبب بود که محمود طرزی از وزارت خانه معزول گردید و جایش به شخص مانند غلام صدیق خان چرخی داده شد که او کفایت اداره، سیاست بین المللی افغانستان را نداشت همچنین محمد ولی خان وزیر حربیه از کابینه اخراج گردید و برای نام (وکیل شاه) خوانده شد. عبدالهادی خان داوی وزیر تجارت نیز از عضویت کابینه استیعفا نمود و میرسید قاسم خان قبلاً از امور مهمه دولت به کنار رانده شد و یکعده رجال کار آگاه کشور مدتی بیشتر به عناوین سفرا از افغانستان خارج ساخته شده بودند، معهذا این وضع در معنی آن نبود که رجال وطن پرست بکلی نابود گردیده بودند هنوز در پایتخت و ولایات در امور ملکی و نظامی مردان شریف و با کفایتی وظیفه دار بودند مگر طرز اداره به نوع آمده بود که اینها در مقابل استبداد رای شاه و هم کار شکنی یکعده مامورین مغرض و مخالف که در تفکر شاه نفوذ و رخنه کرده بودند از انجام هر گونه خدمتی در راه امنیت کشور و حفظ دولت عاجز شده بودند. منابع کتاب افغانستان در مسیر تاریخ صحفه (813- 814 )
با وجود پیروزی ها، دستاورد ها، افتخارات و شکست ها که طی صد سال گذشته صورت گرفته به نسبت مداخله صریح ادارات استخباراتی کشور های منطقه و جهان میلیون ها تن قربانی بازی های ادارات استخباراتی کشور های متذکره گردیده اند دستاورد های پنج هزار ساله کشور ما توسط افراد و گروه های وابسته به اجانب نابود به پاکستان انتقال داده شد کشور ما به آزمایش بزرگترین سلاح های پیشرفته زمینی و هوایی از جمله بمب که به مادر بمب ها شهرت دارد مبدل گردید.
مافیای بین المللی مواد مخدر سالانه صد ها میلیارد دالر از مدرک مواد مخدر افغانستان مفاد بدست میاورند بیش از سه میلیون تن به مواد مخدر مبتلا گردیده اند، نهاد ها کشور ما را در ردیف چهار کشور فاسد و تهیه کننده نود فیصد مواد مخدر جهان معرفی نموده اند.
بازی های پشت پرده زیر بهانه تامین صلح ادامه داشته آگاهان امور و مردم انجام بازی های فوق را تجدید سناریو بخاطر ادامه جنگ و دستیابی به ثروت های مادی و معنوی کشور ما و کشور های آسیای میانه و وارد کردن فشار بالای چین، روسیه و ایران خوانده اند.
حالا گپ بجای رسیده است که ترامپ از بین بردن کشور افغانستان را از کره زمین با نابودی ده ها میلیون افغان زمزمه نموده تا بتواند جنایات فوق الذکر را از انزار جهانیان بپوشاند.
در نهایت امر تجربه شکست نهضت امانی ثابت میسازد که با موجودیت افراد و گروه های فاسد، خود خواه، جاه طلب، مستبد، کودن، بی سواد، وابسته به اجانب در قدرت نمیتوان جامعه را از دشواری های فوق نجات داد وقت آنرسیده که تمام نیرو های سالم اندیش، آگاه، خردمند که خواهان یک افغانستان آزاد، آباد، سربلند میباشند بخاطر ارج گزاری از صدمین سالگرد کشور تمام آزرده گی های دیروز خویش را کنار بگذارند در این مرحله حساس و سرنوشت ساز تصامیم مشترک علمی، انطباقی را بخاطر کاهش دشواری های فوق اتخاذ نمایند.
زیرا که با تجلیل نمایشی و فرمایشی از صدمین سالروز استرداد و استقلال کشور نمیتوان زخم های میلیون ها تن را مداوا ساخت.
