زنان وجهاد سیاسی علیه ظلم واستبداد

مقدمه  از دید قرآن کریم وسنت نبوی ، زنان دارای شآن…

خیزش زنان هرات؛ آزمون مردانگی فراقومی  و تجلی همبستگی ملی

نویسنده: مهرالدین مشید هتک حرمت به زنان هرات؛ پرده از سیمای…

         چه باید کرد 

چه  با ید  کرد  ها  بسیا  ر گشته  از ینکه  راه …

باسط محمد غریب

آقای "باسط محمد غریب" (به کُردی: باست حەمە غەریب) شاعر…

طالبان نماد خشونت، تبعیض و سرکوب علیه زنان و دختران

شباهنگ راد یکی از مهم‌ترین روایت‌ها در تبیین پدیدهٔ طالبان این…

دیار حلبچه‌ای

شاعر کُرد زبان "دیار حلبچه‌ای" (به کُردی: دیار هه‌له‌بجه‌یی) با…

ایدئولوژی ستیزان؛ خود ایدئولوژی گرایند

ideologie . آرام بختیاری ایدئولوژی انسانی؛ ضروری، مفید و رهایی بخش است.  ایدئولوژی؛…

 پری قره‌داغی

بانو "پری قره‌داغی" (به کُردی: پەری قەرەداخی) شاعر معاصر کُرد،…

از صنف درس تا پشت فرمان؛ روایت یک نسل

نویسنده: مهرالدین مشید آینه غربت؛ روایت زندگی یک نسل در یک…

جبار صابر

استاد "جبار صابر" (به کُردی: جەبار سابیر) شاعر معاصر کُردزبان…

بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

«
»

علمی و معلوماتی

زنان وجهاد سیاسی علیه ظلم واستبداد

مقدمه  از دید قرآن کریم وسنت نبوی ، زنان دارای شآن وجایگاه والا هستند وو ظیفه دارند در امور سیاسی و اجتماعی جامعه اسلامی مشارکت فعال داشته باشند قرآن کریم می فرماید  وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ سوره توبه آیه ۷۱ ترجمه. یعنی مردان وزنان مومن ،…

بیشتر بخوانید

ایدئولوژی ستیزان؛ خود ایدئولوژی گرایند

ideologie . آرام بختیاری ایدئولوژی انسانی؛ ضروری، مفید و رهایی بخش است.  ایدئولوژی؛ واژه ایست یونانی فرانسوی. حوزه آن شناخت و آگاهی اجتماعی است و در جوامع طبقاتی منافع یک طبقه خاص را نمایندگی و بیان میکند. مقوله ایدئولوژی شامل بخش ها و مفاهیم طبقاتی مانند نرم ها، ایده ها، خواسته ها، و غیره است.…

بیشتر بخوانید

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر پخوا ډېره بدله شوې ده. پخوا جګړې تر ډېره د سرتېرو، ټانکونو او درنو وسلو پر مټ ترسره کېدې، خو نن ورځ ټکنالوژي د جګړې له مهمو وسایلو څخه ده. ډرونونه، سیم‌کارتونه، سپوږمکۍ، مصنوعي ځیرکتیا او مخابراتي شبکې د معاصرو جګړو اساسي برخې جوړوي.…

بیشتر بخوانید

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل شده آب به گیاهان و درختان در فواصل میعن و زمانی مورد نیاز را آبیاری گویند. باران خدایی بی وقت و سیل  آبیاری نیست.  منابع تامین آب جهت آبیاری  نباتات شامل نزول باران و برف، دریا ها ، آبهای ایستاده آب زیر زمینی،…

بیشتر بخوانید

نقش زنان مسلمان در جامعه اسلامی !

مقدمه . بی گمان یکی از مهم ترین مباحث در تبیین هویت امت اسلامی ، توجه دقیق به جایگاه زن مسلمان ونقش حیاتی او در تمام ابعاد جهادی اسلامی است . زن مسلمان در نگاه قرآن وسنت نبوی ص نه تنها عضو فعال جامعه ، بلکه رکن کلیدی در مسیر رشد ، تعالی وتمدن سازی…

بیشتر بخوانید

فیلسوفان یهودی تبار؛ آته ایسم ناتمام،سوسیالیسم احساسی

Hermann Cohen (1842- 1918 ) آرام بختیاری هرمان کوهن؛ میان کانت و مارکس. هرمان کوهن (1918-1846)، فیلسوف یهودی تبار آلمانی، همراه با ناتورب، یکی از پایه گذاران مهم  کانت گرایی نوین، متفکر مکتب ماربورگ، با ادعای “سوسیالیسم اخلاقی” در مقابل مارکسیسم در نیمه دوم قرن 19 میلادی قد علم کرد و کانت را بنیادگذار حقیقی…

بیشتر بخوانید

د دموکراسۍ د ناکامو تجربو انتقادي ارزونه

نور محمد غفوری سریزه  د تحمیلي جمهوریت او تقلبی دموکراسۍ تجربې موږ ته دا وښوده چې یوازې د دموکراسۍ شعارونه، تش په نامه انتخابات، پارلمان او ظاهري سیاسي جوړښتونه نه‌شي کولای یو ملت د ثبات، عدالت او پرمختګ پر لور رهبري کړي. هغه نظامونه چې د ولس له ارادې، سیاسي شعور او ملي واقعیتونو څخه جلا وي، که…

بیشتر بخوانید

حکمت چیست؟

برهان الدین « سعیدی» حکمت دنیا فـزاید ظن و شک ــ  حکمت  دینی پـرد فـوق فلک مولانا جلال الدین محمد « بلخی » حکمت:  در ادبیات « علم،  دانش،  خـرد ، فرزانگی ،  پند،  اندرز ، حلم ،  بردباری،  راستی، درستی و کلام  موافق حق »  را گویند.  مترادف‌ حکمت: «  دانایی ، خردمندی،  ذکاوت…

بیشتر بخوانید

نورم‌ها و ارزش‌های اجتماعی

 این مقاله نخستین‌بار در اوایل ماه می سال ۲۰۱۷ میلادی، در رسانه‌های اجتماعی و شماری از مطبوعات چاپی داخل کشور منتشر گردیده بود. اکنون، با گذشت چندین سال و با توجه به تداوم بحران‌های سیاسی، اجتماعی و ارزشی در جامعۀ ما، نگارنده لازم دانست تا متن آن را با اندکی تصحیح، ویرایش و تکمیل، بار دیگر در…

بیشتر بخوانید

از شمس النهار  و تجدد 

تا : نشريه «شريعت  » و تعصب کور ملا کراسی طالبانی  مصداق حال ما کلام شاعر است که :  ترقیات عالم روبه بالاست  ما از بالا به پایین می ترقیم از شمس النهار ، بنیاد گزاری مطبوعات مدرن  ، آغاز تجدد و مدرنیته در نیمه دوم قرن (۱۹ م ) تا :  رادیو شریعت  ، طالبانیزیم  و مردود خواندن تجدد  ،  در اخیر ربع اول قرن (۲۱ م )   در نیمه دوم قرن ( ۱۹ م ) علامه سید جمال الدین و در اخیر ربع اول قرن (۲۱ م) هیبت اله آخوند طرازدیوبندی  اوایل قرن (۲۰ م ) نهضت مشروطیت و سر باختن سالار آن مولانا محمد سرور واصف قندهاری در راهآزادی و با این پیام وخشورانه تاریخی :  ترک جان و ترک مال و ترک سر  در ره مشروطه اول منزل است  در اواخر ربع اول قرن ( ۲۱ م ) برقراری امارت اسلامی ( اسارت اسلامی ) قندهار  در اوایل قرن ( ۲۰ م ) سراج الاخبار و مولوی عبدالروف “ خاکی ”  در اخیر ربع اول (۲۱ م ) شیخ عبدالحکیم « بحر العلوم » اکوره ختک پاکستان  صد سال قبل :  قانون اساسی ، قانون مطبوعات ، نهضت امانی و محمود طرزی ، داوی ، محمد ولی خان دروازی ، لودین،  غبار ، نذیهی   و در تداوم آن محمودی ، مولانا خسته ، سید اسماعیل بلخی ، انیس و …  در ربع اخیر قرن ۲۱ م ) و در روز مطبوعات :  فتوای قتل مخالفان در خارج توسط نطاق سابق شبکه حقانی  با این مرور ارتجالی و نه ارتجاعی ، کلام شاعر  که در شروع تذکار بافت ، مصداق حال و روز گار ما است . مقصر کی است ؟  پاسخ عام و شعار زده ما این است که :  اجنبی و از انگلیس ، تا روس ، امریکا و پاکستان و …  اما :  جواب شعوری و نقادانه این است که :  خود ما و من مقصرم !  شاید این دلیل ساده پشتوانه استدلال ما شود که :  هیچگاهی و در تمام دوره ها در دفاع از ارزش‌ها و بویژه ارزش متعالی آزادی ، حق بیان و مطبوعات آزادپیگیر و استوار نبوده ایم .  به همین خاطر در روز جهانی جهانی مطبوعات حرف و سخن محکم  برای تبجیل ازین روز نداریم . به هر حال :  باید پاسدار و مدافع مطبوعات آزاد باشیم که وجدان جامعه متمدن و رکن چهارم قدرت است .  افغانستان در شرق  و اسيا در رديف محدود كشور هاى قرار دارد كه سابقه داشتن مطبوعات ان تا يك ونيم ميرسد . سوم ماه مى  روز جهانى ازادى مطبوعات است و افغانستان زیر سیطره طالبان  بسرعت دراه تهدید وتحدید ازادی مطبوعات سیر مینماید و حسب گذارش منتشره :   افغانستان زیر سیطره طالبان و در حدود پنجسال  اخیر بسرعت دراه تهدید و تحدید ازادی مطبوعاتسیر مینماید و حسب گذارش منتشره  ،  افغانستان در رتبه (۱۷۵ از ۱۸۰ ) کشور، در  در قعر جدول آزادیمطبوعات قرار دارند، که سیر نزولی و سقوط  هولناک…

بیشتر بخوانید

 کاسیرر؛ فلسفه یعنی تئوری شناخت

آرام بختیاری تئوری شناخت جناب کاسیرر؛ متافیزیکی و لیبرالی است.   ارنست کاسیرر(1945-1874.م)، فیلسوف آلمانی، نماینده اصلی کانت گرایی نوین در نظریه شناخت، مورخ فلسفه، و مدعی سیستماتیک بودن فلسفی، خود را ادامه دهنده راه کانت، لایبنیتس، و هگل میدانست. او تاریخ فلسفه را تاریخ نظریه شناخت میدانست و میگفت فلسفه زمانی قابل فهم است که…

بیشتر بخوانید

سلطنت مطلقه ؛ آنارشی جنگل گرگ ها

Hobbes , Thomas (1588-1679) آرام بختیاری هابس؛ فیلسوف سیاسی سلطنت مطلقه.  توماس هابس(1679-1588.م)، فیلسوف و سیاستمدار انگلیسی، نماینده یک نوع ماتریالیسم مکانیکی رادیکال، مبلغ حکومت مطلقه سلطنتی، مدافع ماتریالیسم در جنبش روشنگری انقلاب بورژوایی در 4 قرن پیش، به سیستماتیک نمودن فلسفه فرانس باکون پرداخت. او یکی از مهمترین نظریه پردازان علم و سیاست در…

بیشتر بخوانید

توهم برتری و بازی قدرت

«جستاری در خودبزرگ‌ بینی و بازی‌های پنهان برتری» تهیه و تدوین : فرشید یاسائی پیشگفتار: در جهانی که انسان بیش از هر زمان دیگری به دانش، اطلاعات و ابزارهای قدرت دسترسی دارد، پرسش از «خود» و جایگاه آن در میان دیگران، به مسئله‌ای اساسی بدل شده است. این رساله تلاشی است برای واکاوی یکی از…

بیشتر بخوانید

بالیستیک چی‌ست؟

چرا این واژه‌ی صفت را به جای نام اصلی کار می‌برند؟ اشتباه کاربردی یا کاربرد عامیانه‌ی عسکری پرسش و پاسخی پیرامون تعریف واژه‌ی کاربردی بالیستک در سامانه‌های پرتا‌بگر نظامی درودها استادِ هوش‌مندِ ما! در فضای جنگی جهان از گذشته‌ی نه چندان دور، اصطلاح راکت‌های بالیستیکی خیلی مروج و پرکار بردست. خیلی‌ها فکر می‌کنند که بالیستیک…

بیشتر بخوانید

 لیبرالیسم، جنبش روشنگری، و نبوغ جان لاک

john locke (1632- 1704) آرام بختیاری جان لاک ؛ آغاز تئوری تقسیم قوا و سلطنت پارلمانی. جان لاک انگلیسی (1704-1632.م)، فیلسوف سیاسی، نماینده مهم تجربه گرایی، در 4 قرن پیش لیبرالیسم، فردگرایی، و تولرانس را نمایندگی میکرد. او غیر از تئوری و فلسفه سیاسی، اقتصاد دان، روانشناس، و پداگوگ نیز بشمار می آید، و ایدئولوژی…

بیشتر بخوانید