وضعیت اضطراری در آمریکا
کارزار جدید ضد کوبایی ترامپ
آلیسا ساوینا (Alisa SAVINA)، سردبیر وبسایت بنیاد فیدل کاسترو، متخصص روابط بینالملل در نیمکرۀ غربی
ا. م. شیری- کل مقالۀ آلسیا بجای خود، حداقل به بند دوم آن توجه کنید! ببینید ادعای تهدید آمریکا، این امپراتوری با تاریخ سراسر جرم و جنایت، جنگ و کودتا، قتلعام و نسلکشی، دروغ و دغل و با وجود صدها پایگاه نظامی تروریستی در سطح جهان از سوی جمهوری کوبا را آدمی دارای حداقل عقل و خرد مطرح میکند یا بقایای دایناسورهای عهد عتیق؟ آیا چیزی بنام عقل و هوش در این ادعا میتوان یافت؟ این ادعای سخیف آمریکا «داستان پادشاه ظالم و خروس قهرمان» را در ذهنم تداعی کرد. خلاصۀ داستان: «به فرمان پادشاه ظالم سر خروس قهرمان را بریدند؛ برای شاه خوراک درست کردند؛ شاه خورد؛ خروس در معدۀ پادشاه قوقولی قوی آزادی سر داد؛ شکم پادشاه را پاره کرد؛ بیرون پرید و باز قوقولی قو خواند». سؤال پیش میآید: چرا امپراتوری جنایی آمریکا از کوبای کوچک میترسد؟ آیا دلیل ترس آن غیر از راه حقیقت و عدالت، آزادی و استقلال است که جزیرۀ آزادی در زیر ۶٧ سال تحریم و محاصرۀ امپراتوری تروریستی طی میکند؟ اعلام وضعیت اضطراری در آمریکا به دلیل ترس از کوبا نشانی از خرد دارد؟ پاسخ من منفی است. دیگران خود دانند!
*-*-*
جزیرۀ آزادی با دوران بسیار چالش برانگیز و تصمیمات دشواری روبرو است.
در تاریخ ٣٠ ژانویه (به وقت مسکو)، وبسایت کاخ سفید فرمان اجرایی رئیس جمهور آمریکا مبنی بر تشدید محاصره علیه جمهوری کوبا تا حد امکان را منتشر کرد و به دلیل تهدیداتی که ظاهراً از این جزیرۀ کوچک دریای کارائیب سرچشمه میگیرد، در آمریکا وضعیت اضطراری اعلام میکند.
این سند با عنوان «تهدیدات دولت کوبا علیه ایالات متحده»، سیاست بینالمللی کوبا، به ویژه روابط دوستانۀ آن با مسکو را بهعنوان اولویت اصلی در میان خطرات پیش روی «کلانتر جهانی» فهرست میکند: «دولت کوبا اقدامات خارقالعادهای انجام داده است که به آمریکا آسیب میرساند و آن را تهدید میکند. این رژیم با کشورهای متخاصم متعدد، گروههای تروریستی فراملی و بازیگران بدخواهِ مخالفِ آمریکا، از جمله، دولت فدراسیون روسیه، جمهوری خلق چین، دولت ایران، حماس و حزبالله ارتباط برقرار کرده و از آنها حمایت میکند. به عنوان مثال، کوبا برای دشمنان خطرناک ایالات متحده آشکارا پناهگاه امن فراهم میکند و از آنها دعوت میکند تا تأسیسات نظامی و اطلاعاتی پیشرفتهای را که مستقیماً امنیت ملی ایالات متحده را تهدید میکنند، در کوبا مستقر کنند. کوبا میزبان بزرگترین تأسیسات اطلاعات سیگنال روسیه است که تلاش میکند اطلاعات طبقهبندی شده را که برای ایالات متحده تهدید ملی محسوب میشود، سرقت کند».
از آنجایی که روسیه در حال حاضر هیچ «تأسیساتی» در کوبا ندارد، حدس زدن منظور ترامپ بیهوده است. او ممکن است نداند که پایگاه هوایی لوردس، که زمانی یکی از بزرگترین این تأسیسات بود، کمی بیش از بیست سال قبل توسط ارتش روسیه رها شد. اما در واقعیت، این بیانیه نیز «مترسک» دیگری است، به همان پوچی کارتل لوس سولزِ ناموجود که به بهانهای برای فاجعۀ تبدیل ونزوئلا شد. با وجود ماهیت دوپهلو و مبهم اظهارات ترامپ، این فرمان اجرایی در چارچوب استراتژی جدید دفاع ملی منتشر شده در ٢٣ ژانویه ٢٠٢۶، قرار میگیرد که بار دیگر روسیه، ایران، چین و کره شمالی را به عنوان تهدید برای ایالات متحده معرفی شدهاند. بهعنوان یادآوری، این استراتژی همچنین به صراحت آمادگی و انجام اقدامات علیه روسیه را که وزارت جنگ آمریکا باید انجام دهد، بیان میکند.
این فرمان جدید، علاوه بر تهدیدهای آشکار علیه دولت جمهوری کوبا و اظهاراتی مبنی بر «عدم تحمل جنایات رژیم کمونیستی کوبا»، که شامل «گسترش ایدههای کمونیستی در نیمکرۀ غربی» نیز میشود، برای کشورهایی که نفت و فرآوردههای نفتی به این جزیره حمل میکنند، تعرفههای ثانویه وضع میکند. علاوه بر این، علیرغم اینکه مسئولیت این آییننامه بر عهدۀ وزیر بازرگانی است، به مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، که با لفاظیهای ضد کمونیستیاش مشهور است، اختیارات ویژهای داده شده تا تعرفهها را عملاً به صلاحدید خود و با دور زدن وزیر بازرگانی اعمال کند و «هرگونه تصمیم دیگر یا هرگونه اقدام دیگری را که برای اجرای این فرمان لازم یا مناسب تشخیص دهد، اتخاذ کند».
این آشکارا تهدید علیه مکزیک نیز هست، اگرچه حتی یک بار هم در این سند به این کشور اشاره نشده است. زیرا، نه روسیه و نه ایران از تحریمها مرعوب نشدهاند. علاوه بر این، مکزیک همچنان بزرگترین تأمینکننده نفت کوبا است. کوبا طبیعتاً بدلیل از دست دادن کمکهای ونزوئلا، در این ماه نفت بسیار کمتری نسبت به قبل دریافت کرده است. دونالد ترامپ، روز قبل، در ٢٩ ژانویه، با همتای مکزیکی خود، کلودیا شینباوم، تلفنی صحبت کرد و پس از آن، در صفحۀ رسانههای اجتماعی خود نوشت: «مکزیک یک رهبر فوقالعاده و بسیار باهوش دارد. آنها باید خوشحال باشند». شینباوم خودش کاهش گزارششده در رسانهها در مورد عرضه نفت به کوبا را نه تأئید و نه تکذیب کرد. قبل از مکالمهاش با ترامپ، او به مطبوعات گفت که «من هرگز چیزی در مورد قطع عرضۀ نفت نگفتم؛ این یک تفسیر نادرست است». این امر بسیاری را به این نتیجه رساند که تحویل کمکهای بشردوستانه به میزان حداقل ادامه خواهد یافت. رئیس جمهور با هدف عبور از تنگنای بین سیلا و چاریبدیس، از یک سو، اجتناب از خشم «گارد قدیمی» احزاب چپگرای مکزیک از سوی دیگر، برای باقی ماندن در قدرت و در عین حال، برای اجتناب از اختلاف با ترامپ تأکید کرد که بخش عمدۀ این تدارکات توسط پمکس منعقد شده است و ادامۀ آنها نه به دولت مکزیک، بلکه به پمکس بستگی دارد. و با توجه به این ماه، پمکس در حال پایان دادن به قراردادهای خود با کوبا است. علاوه بر این، رهبر مکزیک تأکید کرد که تصمیم پمکس برای توقف تدارکات به کوبا، تصمیم حاکمیتی بوده و پاسخ به فشار آمریکا نیست.
برونو رودریگز پاریلیا، وزیر امور خارجۀ کوبا، به سرعت به این وضعیت واکنش نشان داد. او البته، تشدید تنشها توسط آمریکا را محکوم کرد؛ دونالد ترامپ را به درستی به دروغگویی متهم کرد و اذعان کرد که مردم کوبا «با شرایط زندگی بسیار سختی روبرو هستند». با توجه به شرایط وخیم فعلی جزیره و مهاجرت فزایندۀ کوباییها، از جمله به آمریکا، پیشبینی عواقب تشدید حداکثری تحریم، چه در کوبا و چه در خود ایالات متحده، که وضعیت مهاجرت ترامپ نیز برخلاف تصور او چندان خوب نیست، دشوار است. در حالی که کوباییهای مقیم آمریکا پیش از این در رد ایدههای فیدل کاسترو کاملاً متفقالقول بودند، بسیاری از مهاجران کوبایی اکنون ایالات متحده را نه به عنوان «ناجی»، بلکه به عنوان تنها شانس خود برای بقا در «پشت جبهۀ دشمن» میبینند. این امر تا حدودی توسط یک نظرسنجی عمومی که اخیراً توسط AtlasIntel & Bloomberg منتشر شده، تأیید میشود. در این نظرسنجی پاسخدهندگان نقطهنظرات خود را در مورد مداخلۀ آمریکا در ونزوئلا ابراز کردند. جالبترین نتایج در آن از مردم آمریکای لاتین در ایالات متحده بدست آمد، که نظرات به طور مساوی تقسیم شده بود: ٪۴۳ از دولت کشورشان حمایت میکنند، ٪۴۷ با آن مخالفند و ٪۱۱ مردد بودند. جالب آنکه در مکزیک نیز وضعیت مشابهی دیده میشود: ٪۴۹ از موضع رسمی شینباوم دربارۀ مسئلۀ ونزوئلا حمایت میکنند، ٪۵۰ با رئیسجمهور موافق نیستند و تنها ٪۱ بیطرف میمانند. بنابراین، با ادامۀ مداخلهگرایی و لفاظیهای تند، شمال این خطر را به جان میخرد که دیگر نتواند حتی با مشکلات داخلی خود نیز کنار بیاید.
همانطور که تاریخ نشان میدهد، چنین روشهای خشن میتواند جامعۀ کوبا را در مواجهه با تهدیدات خارجی مستحکمتر کند و آن را به جستجوی مسیرهای جدید و گاه بسیار غیرمنتظره برای بقا و توسعه وادار نماید. از سوی دیگر، چنین اقدامات واشنگتن که به بهانۀ «امنیت ملی» به عمل میآید، در واقع به بیثباتی بیشتر در سراسر کارائیب منجر میگردد و اعلام «وضعیت اضطراری» به دلیل تهدیدات ناموجود، به نظر میرسد تلاشی است برای توجیه تشدید سیاست داخلی که به نفع دموکراتهای ایالات متحده تمام خواهد شد.
با این حال، در هر صورت، کوبا واقعاً با دوران بسیار دشوار و اتخاذ تصمیمات پیچیده مواجه است.
١٣ بهمن- دلو ١۴٠۴
