انعکاس هستی در هستی

رسول پویان هست وخواهدبودوژرفای شدن عریان کنید دانـش و انـدیـشـه و تحـقـیـق…

افغانستان؛ جایی که خطاهای راهبردی از مرزها عبور می‌کنند

ناهم‌زمانی تصمیم‌های سیاسی، رقابت قدرت‌ها و پیامدهای امنیتی در نظم…

فریتس هابر؛ دانشمندی میان نجات زندگی و صنعتی‌کردن مرگ

بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  مقدمه تاریخ علم، تاریخ پیشرفت‌های بزرگ انسانی است؛ اما در…

که سیاست نه کوئ، سیاست به درباندې کېږي!

نور محمد غفوري یادونه: دا مقاله د لومړي ځل لپاره د…

 تونل‌های زیرزمینی، دکترین دفاعی یا گسترش زیرساخت‌های پنهان؟

 نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و گسترش شبکه‌های زیرزمینی؛ پیامدهای منطقه‌ای و…

پوهاند محمد بشیر دودیال

د نړېوال او پښتو داستاني ادبیاتو په تړاو له پوهاند…

      اسرار هوش طبیعی یا خالق طبیعت

نوشته : کریم پوپل مورخ ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ مقالهٔ علمی ـ فلسفی…

۵. د سیاسي سیستم د غبرګون او اصلاح بهیر

نور محمد غفوری  (د لومړي څپرکي، سیاسي سیستم- شپږمه برخه) سیاسي سیستم…

انسان؛ در جست‌وجوی خویشتن (4)

تهیه و تدوین : فرشید یاسائی ...عشق و نفرت گاهی به…

د سیاسي سیستم د فعالیت څرنګوالی

نور محمد غفوری (پنځمه برخه) ۴.  د سیاسي سیستم (د سیاسي نظام)…

جهان در آستانهٔ سرنوشت ساز ترین و بی ثباتی بزرگ

 نویسنده: مهرالدین مشید  آیندهٔ انسان در گرو رقابت قدرت‌ها و بحران…

پَسیخانیان؛صدای «اصالت انسان»

علی میرفطروس اَسْتَعِنْ بِنَفْسِكَ الَّذِي لَا إِلٰه إِلَّا هُوَ از خویشتن یاری…

د سیاسي سیستم سرچينې او اداري وړتیا

نور محمد غفوری (د سیاسي سیستم په تیر پسې- څلورمه برخه) ۳.۴.…

!  (   K   ) چگونگی اتخاذ سیاست جنایی…

چکیده : استفاده از مواد مخدر تحت نام تابلیت (k )…

محمد اقبال محمدی

استاد "محمد اقبال محمدی" شاعر، ترانه‌سرا، هایکویست، دبیر بازنشسته و…

افغانستان؛ چهارراه قدرت و معادلات پنهان منطقه‌ای

از جغرافیای راهبردی تا کنترل حرکت، کریدورها و شبکه‌های نفوذ Wahidullah…

افغانستان؛ سرزمین فرصت‌ های ازدست‌ رفته و توطئه‌های پی‌درپی

 نویسنده: مهرالدین مشید از کودتای داوود تا بازگشت طالبان؛ افغانستان در…

سیاسي سیستم– سیاسي فعالان او ډلې

نور محمد غفوری (دریمه برخه) ۳.۳ . سیاسي فعالان او ډلې سیاسي فعالان…

سیاسي، اقتصادي، ټولنیز او کلتوري سیستمونه

نور محمد غفوری د لومړي څپرکی: سیاسي سیستم(دوهمه برخه) ۳.  د سیاسي…

انسان؛ در جست‌وجوی خویشتن (3)

تهیه و تدوین : فرشید یاسائی ...انسان تنها موجودی نیست که…

«
»

مسله ء نظام سیاسی

نظام مختلط گزینه مناسب است !!
************************
 در این اواخر بحث نظام وتعدیل نظام سیاسی درحلقات سیاسی کشور مجددا بالا گرفته است . برخی از این حلقات به این نظر اند که نظام کنونی ریاستی به( نظام پار لمانی) تعدیل شود وعده ء هم خواهان حفظ نظام کنونی ریاستی اند. وبرخی خواستارایجاد نظام ریاستی – صدراتی ( ریس جمهور + صدراعظم ) درنظام کنونی ریاستي هستند : وعده دیگری (نظام مختلط ریاستی – پارلمانی) را برای کشور مناسب می دانند . قبل ازاینکه در این موضوع ومسله نظر خودرا ابراز نمایم ؛ برچیستی وویژه گی نظام های سیاسی ویا حکومتی متذکره مکث می نمایم :
نظام ریاستی :
———–
 کشور ما بر اساس قانون اساسی خویش نظام ریاستی را برگزیده است که نتیجهٔ تفکیک کامل قواست. در این نظام رئیس‌جمهور که با رأی مردم انتخاب می‌شود ؛ ریاست قوه مجریه و ریاست کشور را بر عهده دارد و از قدرت قابل توجهی دررهبری هرسه قوه دولت برخوردار می باشد . اعضای کابینه را تعین و برای تاید ویارد به پارلمان ( قوه مقننه ) معرفی می نمایند. وولسی جرگه حق رد؛ استیضاح وسلب اعتماد کابینه دارا می باشد ومجلس حق انتخاب رهبری ستره محکمه کشور را نیز بر عهده دارد و از صلاحیت پشنهاد درمورد محاکمه ریس جمهور نیز برخورار می باشد ؛ دراین نظام حکومتی قوه قضا نیز از استقلال کامل برخوردار است .
نظام پارلمانی
————–
 نظام پارلمانی یا مجلس‌محوری نوعی نظام حکومتی است که از تفکیک نسبی قوا ایجاد می‌شود . در نظام پارلماني، قوه مجريه از دل قوه مقننه مي برآيد و لذا قوه مقننه برقوه مجريه بر تري حقوقي و قانوني دارد و همانگونه که آن را به وجود مي آورد، منحل هم کرده مي تواند . در این نظام ؛ رئیس کشور (پادشاه یا رئیس‌جمهور ) و رئیس قوه مجریه ( صدراعظم یا نخست وزیر ) دو شخص متفاوتند ؛ رئیس کشور نقش مهمی را برعهده ندارد و قدرت اصلی در دست نخست‌وزیر قرار دارد که از اکثریت پارلمانی ومعمولا ( اکثریت حزبی ) ازسوی ریس دولت موظف و توسط پارلمان انتخاب می‌شود . دراین نظام قوه اجراییه و قوه مقننه در همکاری با یکدیگر فعالیت می‌کنند و از ابزارهایی برای تأثیرگذاری و نفوذ بر یکدیگر برخوردارند. کابینه حق پیشنهاد قانون به مجلس و شرکت در مذاکرات و مباحثات مجلس نمایندگان را دارند و پارلمان نیز حق سئوال، استیضاح و دادن رأی عدم اعتماد به کابینه را دارا می باشد ودر مقابل رئیس‌دولت ( ریس جمهور )نیز حق دارد پارلمان را منحل کند . دراین نظام قوه قضا از استقلال معین برخوردار است .بنآ در نظام پارلمانی تفکيک نسبی قوا حاکم است و قدرت مطلق را نه پارلمان به عنوان مرجع مشروعیت بخش و نه قوه ی اجراییه دارد .
نظام مختلط
———-
 در نظام حکومتی مختلط (نیمه پارلمانی- نیمه ریاستی)، آمیزه ای از نظام های ریاستی و پارلمانی است. در اینگونه نظام ؛ رییس جمهور که عالی ترین مقام کشور است ودرانتخابات مستقیم مردم برگزیده می شود ؛ دارای صلاحیت های گسترده نسبت به نخست وزیر برگزیده شده از سوی پارلمان می باشد .اما نخست وزیر که به پشنهاد ریس جمهور از میان اکثریت پارلمانی موظف و.کسب رای اعتماد پارلمان انتخاب میشود نه فقط دربرابر پارلمان بلکه در برابر ریس حمهورنیز مسئول و پاسخگو می باشد.
 درنظام مختلط ؛ همکاری قوه مقننه و قوه اجراییه از الزمات اساسی می باشد ، قوه اجراییه ازحقوق مشارکت در امورقانونگذاری ؛ حضور در پارلمان و تدوین آیین نامه ها برخوردار است ودرمقابل.قوه مقننه نیز از حق نظارت کامل به مثابه تمثیل کننده بخش از حاکمیت ملی برقوه ء اجراییه ؛ استجواب ؛ استیضاح و عزل اعضای کابینه وساقط ساختن حکومت ؛تصویب بودجه،حق نظارت،حق تحقیق و بررسی در امور اجرایی و حق مشارکت در امور اجراییه برخوردار است.
 و برای افغانستان نظام مختلط (ریاستی – پارلمانی) گزینه ء مناسب است !. *********************************************************
 هر چند که انتخا ب از میان سه نوع نظام ؛بر مبینای ویژه گی های ومتناسب به سطح توسعه سیاسی وفرایند استفرار دموکراسی صورت میگیرد وبه طور کل هیچیکی از این نظام های حکومتی ناکار امد گفته شده نمی تواند و کارامدی ونا کرایی ان به سرشت قدرت و حاکمیت ومجریان نطام منوط ومشروط است . و به نظر من گزینه مناسب برای کشور ما « نظام مختلط ریاستی – پارلمانی » می باشد .