از صنف درس تا پشت فرمان؛ روایت یک نسل

نویسنده: مهرالدین مشید آینه غربت؛ روایت زندگی یک نسل در یک…

جبار صابر

استاد "جبار صابر" (به کُردی: جەبار سابیر) شاعر معاصر کُردزبان…

بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

دستاوردهای خلاق چخوف، نویسنده برجسته رئالیست روسی 

برگردان. رحیم کاکایی پیشگفتار مترجم : رئالیسم بی‌رحمانه‌ی یک راوی غمگین  نویسنده ای…

لحاف مهربان کودکی

ساجده میلاد من به گذشته می اندیشم  من شب ها  در آغوش سبز…

نقش زنان مسلمان در جامعه اسلامی !

مقدمه . بی گمان یکی از مهم ترین مباحث در تبیین…

بدخشان؛ گره کور و پاشنه آشیل حاکمیت طالبان

نویسنده: مهرالدین مشید بدخشان؛ جرقه های بحران و احتمال خیزش تازه…

شیرۀ جان

رسول پویان شیرۀ جان ازدو چشم خون چکانم می چکد لـؤلــؤی لالا…

            و حدت خواهی 

در عاشقی ،  عشق   نمایی   نمیکنم گنج  ی  محبتیم…

«
»

لويه عنعنوي جرګه بايد لاندي اساسي سوالونه دتل له پاره حل کړي ؟؟

ليکونکي:- دکتور طاوس وردک ، لندن د نوامبر اوومه ۲۰۱۸ کال.
ولي دغو جرګي ته ضرورت شوو؟؟
په خاطر ددي چي د وحدت ملي دحکومت اساس او تهداب غلط او دقانون اساسي خلاف د يوه استعمارګر او اشغالګر هيواد د وزير خارجه ( جان کيري )، لخوانه کيښودل شوو ، چي ما په دي مورد ډير مهم کتاب ليکلي دي، دوه دوآتشه د مقام او څوکي تږي د اساس او تهدابه غير مسلکي. او داسي خود خواه – حريص – عقده يي – د دشمنو هيوادو مزدور او نوکر کسان ( ع او غ )، په توطيه ګريو ، ماجراجوييو ، درايوپه غلاکولو ، دخلکو په سترګو کي دايرو شيندلو ، اود سل هاوو مليون دالرو په بادولو بيچاره ، مجبور او وږي افغانان وغولول او ځانونه يي د اشغالګر ابر قدرت په واسطه  امريکا او ناتو هيوادو په حمايت رياست جمهوري او رياست اجرايه ته ورسول ؟؟؟
ددريو کالو په موده کي هغه اساسي او مهم کارونه چي د خلکو او هيواد د آزادي ، استقلال ، ارضي تماميت ، امنيت ، اقتصادي وړتيا ، فرهنګي او کلتوري ، دښځو د حقوقو او آزاديو په برخه کي تر سره شوي وي هيڅ يوه  ته اصلا توجه ونه شوه ، او يوه زيربنايي پروژه او يوه علما جوړه شوي اصولي ملي ستراتيژي ، خاصتا نظامي دکتورين ترتيب شوي واي ، يو کار هم عملي نه شوو ؟؟
دمجاهدينو رهبران او لوړ پوړي قوماندانان  يي چي د اوله بيا تر ننه د جنګي جنايت کارانو حيثيت لري  دثور انقلاب د اوومي نه  چي د حکومت تهداب کوږ کيښودل شو تر ننه د افغانستان د تاريخي دشمنانو ( پاکستان – ايران او عربستان سعدي- چين ، دامريکا او ناتو په مشري )، زموږ يونيم مليونه کسان سټ او وطن په کنډواله تبديل کړو؟؟
دغو اسلامي تنظيمي جهادي رهبرانو فقط د مقام او سرمايه اندوزي په خاطر دخلک ديموکراتيک ګوند رهبران يو پر بل ووژل او شوروي ته يي قصدي د اشغال زمينه، برابره کړه، او د افغاني ړانده او کانه روحانيت ،(( حضرتانو ، پيرانو ، خليفه ګانو ، ملانو ، آخوندانو ، او د شعيه طريقت سيدانو ))، ته يي د انګريز ، زړه ، ورسته ، ارزانه ، مفته، وسله په لاس ورکړه او “” بي بی سی- امريکاغږ – دويچه ويله – پيکن راديو ګاني پسي را سمي شوي چي هله قيامت شو، سور اسرافيل وغږيدو، چي اسلام په خطر کي دي””
افغان بيچاره وږي ، تږي ، پښي لوڅي، پړانګي پړانګي کالي يي په ځان، د ۱۵ ګونه اسلامي تنظيمو دتبليغيانوخبرو ، نصايحو،اطلاعاتو، خبرونو ته ډير اهميت ورکاوه  ځکه غرب او عربانو په خروارو ډالر او وسلي ورکول او يو افغان يي پربل افغان وژل، يو کمونست  اوبل اخواني يي يو دبل په وينو ولړل ، ، جنګه جنګه سور شه تا ته مي نيني کړي دي  حتي ميرمن ټاچر دانګلستان صدراعظمه داشرارو کمپو ته پيښورته لاړه او هلته يي کلاشينکوف واخيست  او يو ښارژوي يي فير کړو مجاهدينو ته يي وويل داسي کمونستان ووژني ؟؟
په ډير تاسف چي هلته يوه جهادي رهبر  يو جهادي قوماندان ورته ونه ويل چي دازموږ لوي افغانستان ولي تاسي  دديورند. د کرغيړني کرښي په ذريعه تقسيم کړو او بيا مو سند  پنجابي ته ورکړو ؟؟
دلويي عنعنوي جرګي گډونکونکي بايد د اصيلو او بي پري نمايندګانو په لباس کي دغه لاندي مهمي او تاريخي فيصلي وکړ ي او افغانستان له نني بحران څخه وژغوري ::-
 ۱- اول دواړو ريسانو ته ددوي د (( بي پرواييو ،  بي مسوليتيو،  بي اتفاقيو ، بيکفايتيو ، سمت او لسان پرستيو ،   سوي استفاده اود بيکفايته ، رشتخورو ګمارلو- د ناامنيو او هره ورخ د ۱۰۰ هاوو سربازانو او ملکي کسانو جنازواو ددوي د بي مسوليتيو له امله انتحاريان جوماتونو- مدارسو- قول اوردوګانو – قوماندانيو ته ورسيدل او دواړه (( ع او غ ))، دامريکي په فرمان بايد۵ کاله پوره کا، ولي ؟؟
په رشتيا چي د افغانستان خلک د شوراي نظار لخوانه يعني پنجشيريانو د جميعت درهبرانو  له خوانه په امريکا او غرب خرڅ شوي يو  او نن مو هوا او مځکه ددوي له لاسه  امريکي ته ور سپارلي ده  ، لکه پخپله عبدالله عبدالله چي وايي  اګر ما نمي بوديم شمارا کي وزير ، معين ، رييس، والي و قوماندان مي ساخت ؟؟؟
۲- اشغالګران( امريکا وتمام ناتو، در قدم اول مدرن ترين  و قويترين قوايمسلح، کشور را که در جنوب شرق اسيا نه بود  با اشاره وموافقه مستقيم پاکستان  به ګفته خود نواز شريف که از مردم پاکستان  خواست به من راي بدهيد که من اوردوي افغانستان را مضمحل و ټوټه. ټوته ساختم و بين مجاهدين ترکه وتقسيم  وتوسط مجاهدين به قيمت کباړ بالاي دشمنان وطن فروخت وقسمت زياد انرا غرب مفت به کشور هاي شان برد ، غرب به خاطر ترقي و امنيت به. افغانستان نه آمده بلکه انها به وساتط رهبران پنجشيري وزدن طالبها واهداف ستراتزيک شان که تجزيه روسيه وچين توسط مسلمانهاي انکشورها ورسيدن شان به نفت بحيره کسپين است امدن ؟؟؟
غرب در زمان مجاهدين به رهبري امريکا ۲۰۰۰۰ تروريست هاي عرب وعجم را به رهبري ” بن لادن ” براي سقوط حزب ديموکراتيک خلق افغانستان  به نام اين که شوروي افغانستان را اشغال کرده اعزام نمودند ( اعترافات خانم کلنتن را دقيق بخوانيد )، ولي امروز که خودشان  افغانستان را اشغال کرده يک رهبر۱۵ ګانه، ملا ومولوي ،حضرت ها وپيرها ويا مجاهد نمي ګويد که اسلام در خطر است وافغانستان توسط ملحدين که نر را به نر ديګر نکاح مي کند وتعداد شان ۴۸ کشور است اشغال شده نام نمي برد ،  و ۹ پايګاه نظامي را نيز براي شان داد ، طالب را خورد وخميرکرد. و طالبهارا نيمه زنده در دشت ليلي مزار شريف  ماسيکر ساختند، بازطالب را در بدل پول خريدند، وعليه حکومت خودساخته شان تحريک واستعمال مي نمايند ، داعش را وارد افغانستان ساخت ، انتحاريون وبم ګزاران را اعزام مي نمايند ، قواي مسلح را از ملي به اجير ، مزدور ،   تنظيمي، مصلحتي تغير داد ، يک پروژه زيربنايي وفابريکه که اقلا ۵۰۰۰ نفر  در ان مصروف کار شوند براي  مردم ما نه ساخت، يک بند بزرګ برق نه ساخت ، ميګويند که ۱۱۶ مليارد دالر به افغانستان روان کرد دقيقا ولي از ياد نه بريد که ۸۰ فيصد را دوباره نقدا ري ايکسپورت کردين به امريکا ؟ تفرقه قومي ومليتي را بين مردم ما انداخت ، جنايت کاران جنګي را حمايت کردند مواد مخدر را ترويج و مافياي مواد مخدر را رهبري وسالانه مبلغ (۷۰/۶۰)، مليارد دالر ازمدارک يورانيم ،  ليتيم ، کرومايت ، موادمخدر، وسنګ  هاي قيمتي به کشور هاي شان مفاد مي برند ، هيچ نوع مفاد براي مردم عادي نه دارد پيشنهاد عاجل ودرجه يک من اين است که به اتفاق آرا اخراج تمام قطعات ناتو ، امريکا ، ايساف  رابه شمول مشاورين نظامي وملکي شان در ظرف يکماه صادر نماييد ؟؟؟؟
۳-دوره مکلفيت دوساله عسکري را بيدون دلايل ومنطق دوباره به خاطر تربيه نسل جوان به روحيه خدمت به خاک ومردم، تصويب نماييد ، هيچ قوم ومليت ، از ان. مثتثني شده نمي تواند،  معاش هفته وار هر سرباز از ۵۰۰ افغاني تجاوز نه کند ، سه وقت غذاي ګرم ، البسه سه فصله ,وديګر ضروريات زندګي روزمره سربازان به صورت درست تنظيم ګردد، در وقت عمليات وفعاليت هاي محاربوي  استحقاق هر نفر دوچند مي شود  و قواي مسلح بايد به سلاح وتخنيک محاربوي مدرن ومطمن تجهيز  ګردد که سطح تلفات کم باشد و دشمن را به سرعت نابود کند ؟؟
۴- معادن کشور. از الف تا يا ملي اعلان شود ، وذريعه يک  قطعه ( ۳۰۰۰۰ نفري )، مربوط امنيت دولتي ( محافظت –  بصورت فني استخراج- وبه محل پروسس. انتقال يابد ، )، از فروشات ان در قدم اول مصارف قواي مسلح. و پروژه هاي زيربنايي ساخته شود ؟؟؟
۵- خلع سلاح عام وتام در کابل وتمام ولايات  بصورت داوطلبانه. آغاز شود، وهر کسي که در خانه ويا جاي ديګر سلاح خفيفه وثقيله پنهان نمود وبه دولت تسليم نه کرد بايد به محاکمه کشانده شود ، هيچ وزير ، وکيل پارلمان از دو نفر ګارد زياد با خود. برده نمي تواند وانهم در عين موتر که خودش سوار استمثل  ګارد همراهي کند ، در شهر کابل وديګر شهر ها افراد مسلح از طرف انظباط شهري  فورا خلع سلاح شود ؟؟؟
۶- اکثريت مردم افغانستان از امانالله خان غازي – از رژيم شاهي ظاهرشاه –  از حکومت داودخان – از رژيم حزب ديموکراتيک خلق افغانستان  در مورد آزادي زنان ، حقوق زنان  مخصوصا دور ساختن داوطلبانه حجاب  ورجوع به شکل رژيم هاي فبلي وياد شده  را خوش داشت و شما نمايندګان ملت انرا  نيز به تصويب برسانيد زيرا بيشتر از نصف نفوس کشور طبقه اناث است  واهسته اهسته در قواي مسلح کشور طبقه اناث بايد به ۳۰ فيصد.برسد ؟؟؟؟