قمارباز ارشد آمریکا؛ قماری به بهای فاجعۀ جهانی

نویسنده: فینیان کانینگهام ــ
کریسمس امسال زودتر از راه میرسد؛ ترامپ وعده میدهد بهزودی خبرهای خوش صلح را بشنویم، نهفقط در اوکراین، بلکه در روابط با ایران نیز.
پس کریسمس امسال زودتر از راه میرسد! ترامپ وعده میدهد بهزودی خبرهای خوش صلح را بشنویم؛ هم در اوکراین و هم در روابط با ایران. بهبه! این حرفها را برای دیگری بزنید.
رئیسجمهور آمریکا با اشاره به «توافقی بزرگ و زیبا» دربارۀ اوکراین و ایران گفت: «در هفتۀ آینده شاهد اتفاقات زیادی خواهید بود».
دیگر باید دریافته باشیم که ترامپ یکسره در توهم بهسر میبرد. هیچیک از سخنان او را، حتی با بیشترین اغماض، نمیتوان جدی گرفت. اگر هم بتوان منطقی در آن یافت، به احتمال بیشتر، تلاشی نومیدانه برای ساختن توهم خبرهای خوش و دستکاری دوبارۀ بازارهای مالی به سود حلقۀ سوداگران پیرامون او است.
بله، این هفته نمایندگان روسیه و اوکراین ــــ ظاهراً برای بررسی راهی بهسوی حلوفصل مسالمتآمیز بزرگترین جنگ زمینی اروپا پس از جنگ جهانی دوم ــــ در ابوظبی گفتوگو کردند. رسانههای غربی این نشست را «با میانجیگری آمریکا» توصیف کردند. چه تعبیر دلنشینی! جنگی نیابتی که واشنگتن و دولتهای تابع آن در ناتو به راه انداختند حالا گویا قرار است با میانجیگری همان آتشافروزان به توافق صلح برسد!
در هر حال، نشانهای وجود ندارد که این گفتوگوها دستاوردی جدی داشته باشند؛ زیرا رهبران اروپایی، که هیچ قصدی برای بهثمررسیدن دیپلماسی ندارند، رژیم اوکراین را زیر بالوپر خود گرفتهاند. این رئیسجمهور آمریکا نیز از فروش سلاح به اوکراین، با پول مالیاتدهندگان اروپایی، خشنود است.
اما دربارۀ لافزنیهای ترامپ در قبال ایران، دیگر میتوان با اطمینان گفت که دیوانگیاش جای تردید ندارد. او، روز دوشنبه، به شبکۀ سیاسپن گفت: «ما بر ایران پیروز شدیم» و مدعی شد رهبران ایران «توافق میخواهند». در همان سخنان آشفته نیز دوباره تأکید کرد که «ما مسلح و آمادۀ شلیک هستیم» و میتوانیم «اگر شرایط تغییر کند» ایران را «بهسرعت از پا درآوریم». این سخنان چندان نشانی از روحیۀ صلحطلبی ندارد.
کاخ سفید مدعی است گفتوگو با ایران در جریان است و قطر میانجیگری میکند. این ادعا در حالی مطرح میشود که چندین نفتکش در تنگۀ هرمز در آتش میسوزند و هیچ کشتیای بدون اجازۀ ایران حق خروج از خلیج فارس را ندارد؛ وضعیتی که از زمان آغاز جنگ غیرقانونی ترامپ در نُه ماه پیش برقرار بوده است. حتی مارکو روبیو، وزیر خارجۀ آمریکا، این هفته ــــ بهشکلی مضحک ــــ اذعان کرد که واشنگتن نتوانسته است کنترل این مسیر حیاتی حمل نفت را به دست گیرد. او، در راه نشست گروه هفت در پاریس، از دولتهای غربی ملتمسانه خواست برای خروج از این بنبست کمک کنند.
سرلشکر محسن رضایی، عالیترین مقام امنیت ملی ایران، ادعاهای ترامپ دربارۀ «کنترل اوضاع» و گفتوگوهای صلح را «دروغ محض» خواند. رضایی گفت ترامپ مانند «قماربازی درمانده» دستوپا میزند و با «خبرسازی جعلی» میکوشد بهای فلجکنندۀ نفت را پایین بیاورد؛ بهایی که اقتصاد آمریکا را به ویرانی میکشاند.
ایران پیوسته تکرار کرده است که تا شروطش برآورده نشود، گفتوگویی با آمریکا در کار نخواهد بود. این شروط شامل پایاندادن به جنگ در همۀ جبههها علیه ایران، غزه، لبنان و یمن؛ لغو تحریمهای دیرپای ایران؛ آزادسازی داراییهای مسدودشدۀ کشور؛ و پذیرش واقعیت امنیتی تازهای در منطقه از سوی واشنگتن است، که خروج نیروهای نظامی آمریکا را نیز در بر میگیرد.
تهران هشدار داده است که اگر آمریکا خصومتها را از سر بگیرد، مرحلۀ بعدی جنگ محدودیت جغرافیایی نخواهد داشت؛ هشداری که معنای آن میتواند قرارگرفتن پایگاههای آمریکا در اروپا و دیگر نقاط جهان در فهرست اهداف ایران باشد. برخلاف ترامپ، بهنظر نمیرسد ایران بلوف بزند.
ایران این هفته از «شهر موشکی» تازهای رونمایی کرد که زیر رشتهکوههای گستردۀ کشور، در حفاظی امن قرار دارد. در زرادخانۀ ایران، موشکهای بالستیکی چون خرمشهر وجود دارند که میتوانند اهدافی را در فاصلۀ چهار هزار کیلومتری بزنند. بعید بهنظر میرسد گزارشهای مربوط به آغاز انتقال هواپیماهای پنتاگون از پایگاههای انگلستان، تصادفی باشد.
مایک آدامز، تحلیلگر ژئوپلیتیک آمریکایی، معتقد است ترامپ فریبکارانه از گفتوگوهای صلح با ایران دم میزند تا برای «حملهای نظامی و غافلگیرانه» پوشش فراهم کند. او سابقۀ ترامپ را یادآوری میکند: لافزدن دربارۀ تماسهای دیپلماتیک با مقامهای ایرانی، و سپس، چرخشی ناگهانی و آغاز تجاوز مرگبار ۲۸ فوریه؛ تجاوزی که در جریان آن، رهبر مذهبی ایران، سیدعلی خامنهای، در حملۀ هوایی آمریکا و اسرائیل ترور شد.
آدامز خاطرنشان میکند که سومین ناو هواپیمابر، «یواساس تئودور روزولت»، از سنگاپور راهی منطقۀ خلیج فارس است تا به ناوگروههای «یواساس واشنگتن» و «یواساس جورج اچ. دبلیو. بوش» بپیوندد که هماکنون در منطقه حضور دارند. او میپرسد: «اگر ترامپ قصد دارد جنگ را پایان دهد، چرا سومین ناوگروه هواپیمابر بهسوی خلیج فارس میرود؟ تا زمانی که نیروی دریایی آمریکا منطقه را ترک نکند، این جنگ تمام نشده است». آدامز میافزاید: «ترامپ کاملاً عقلش را از دست داده است؛ پس هر چیزی ممکن است».
خودمحوری و خودشیفتگی ترامپ به او اجازه نمیدهد این واقعیت را بپذیرد که جنگ بیپروایش علیه ایران شکستی تحقیرآمیز در انتخابات میاندورهای برای حزب جمهوریخواه به بار آورده و خودش را به رئیسجمهوری شکستخورده و کمنفوذ بدل کرده است. شهروندان آمریکایی در میان فاجعۀ اقتصادیای که آن جنگ جنایتکارانه بهراه انداخته، در ابعادی گسترده علیه جنگ رأی دادند.
از همین رو، احتمال دارد ترامپ، این قمارباز ارشد، با دوچندانکردن میزان قمارش، همۀ داروندار را بهخطر بیندازد تا چیزی شبیه «خبری خوش از یک پیروزی» دستوپا کند؛ چیزی که مبنایی در واقعیت ندارد، بلکه ارضای خودبزرگبینی او است.
اما اگر او همهچیز را به قمار بگذارد و جنگ علیه ایران را تشدید کند، پیامدهای آن برای اقتصاد جهانی چنان خواهد بود که آشفتگیهای تاکنون، در مقایسه با آن، به تفریحی آسوده شباهت خواهند داشت. ایران هشدار داده است که در صورت حمله، با مسدودکردن دسترسی به خلیج فارس بهعنوان منبع انرژی و کودهای کشاورزی برای دهههای آینده، عملاً اقتصاد جهانی را غرق خواهد کرد. وقتی ایران پیوسته با تهدیدهای بیمارگونۀ «محو یک ملت» روبهرو است، چه کسی میتواند آن را بابت چنین پاسخی سرزنش کند؟
اینکه رئیسجمهوری از برقراری صلح لاف بزند، و همزمان دستش را بالای دکمۀ انفجاری جهانی نگه دارد، هم گویای حال سیاست آمریکا است و هم گویای شخصیت خود ترامپ.
منبع: بنیاد فرهنگ راهبردی، ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶