«رویافروشی» اتحادیه اروپا به اوکراین
مجله «فارین پالسی» در تحلیلی با عنوان «اروپا به اوکراین یک رویای محال میفروشد» ارزیابی میکند اتحادیه اروپا با دادن وعده عضویت در این اتحادیه به اوکراین، این کشور را به بازی گرفته به نحوی که در این مسیر هر از چند گاهی با تشویق کردن کییف بابت برخی اقدامات آن را دلگرم کرده و بعد با انتقاد از برخی مسائل دیگر نظیر فساد دولتی آن را دلسرد میکند.
این نشریه آمریکایی مینویسد: «رسوایی فساد در دولت «ولودیمیر زلنسکی»، رئیس جمهور اوکراین به سرعت ارزیابیهای مثبت اخیر اتحادیه اروپا از پیشرفت کییف در مسیر پیوستن به این بلوک را تحتالشعاع قرار داد. وزرای انرژی و دادگستری این کشور در ۱۲ نوامبر در پی تحقیقات گسترده درباره فساد در بخش انرژی، استعفا دادند. سازمان مبارزه با فساد اوکراین هشت نفر را به سوءاستفاده از مقام، رشوهخواری و کسب ثروت غیرقانونی متهم کرد. این اتفاق به منزله ضربه محکمی به دولت زلنسکی بود آن هم در برههای که اوکراین با تشدید شکستها در میدان نبرد روبرو است.»
به نوشته مجله آمریکایی، با این حال تنها یک هفته قبل از علنی شدن این رسوایی، کمیسیون اروپا ارزیابیهای مثبتی از اقدامات اوکراین در گزارش سالانه خود درباره پیشرفتهای این کشور در مسیر عضویت در این اتحادیه منتشر کرد. سه سال پیش چند ماه پس از شروع جنگ با روسیه، اوکراین وضعیت نامزدی برای عضویت در این اتحادیه را دریافت کرد و مذاکرات بر سر این عضویت در دسامبر ۲۰۲۳ آغاز شد. این در حالی است که غربیها معتقدند اوکراین در گرماگرم جنگ طاقتفرسای خود با سومین ابرقدرت بزرگ جهان، گامهای بلندی برای پیوستن به اتحادیه اروپا برداشته است؛ گامهایی که حتی برخی از کشورهای بالکان که نامزد عضویت هستند در طول یک دهه صلحآمیز رقم نزدهاند.
کمیسیون اتحادیه اروپا در گزارش خود تصریح داشت که بررسیها نشان میدهد اوکراین نسبت به تمامی ۳۳ دستهبندی مذاکرات مربوط به عضویت در اتحادیه پیشرفت داشته است.
این در حالی است که اوکراین برای خود ضرب الاجل بلندپروازانهای تا سال ۲۰۲۸ برای تکمیل فرآیند الحاقش به اتحادیه اروپا تعیین کرده است.
روی دیگر سکه در اوکراین
نشریه آمریکایی در ادامه به روی دیگر سکه این رویای واهی یعنی انتقادهای این بلوک از اوکراین پرداخته و تصریح داشته است: «اما وقتی صحبت به حاکمیت قانون، اصلاحات در مدیریت دولتی و نهادهای دموکراتیک رسید تحسینها قطع شد. کمیسیون اروپا در گزارشش با اشاره به تلاش جنجالی ناشیانه دولت کییف در تابستان برای مهار و محدود کردن دفتر مستقل مبارزه با فساد این کشور هشدار داد روندهای منفی اخیر، از جمله فشار بر نهادهای تخصصی مبارزه با فساد و جامعه مدنی باید قاطعانه معکوس شوند. این ارزیابی در واقع سرزنش از بابت وقایع تابستان امسال است که طی آن دولت کییف برای مهار و محدود کردن دفتر مستقل مبارزه با فساد این کشور اقدام کرد.»
به نوشته فارین پالسی در واقع و در نهایت پیام اصلی اتحادیه اروپا به اوکراین در این گزارش این بوده که این کشور به دلیل فساد در سطوح بالای مقاماتش که بعضا بسیار نزدیک به رئیس جمهور هستند هنوز راه دراز و کار سختی تا به عضویت در آمدن در این بلوک دارد.
در واقع تشویقهای به ظاهر خیرخواهانه اتحادیه اروپا در برابر حقایق تلخ اساسی زندگی در اوکراین اعتبار خود را از دست میدهند؛ حقایقی نظیر تداوم شکستهای نیروهای ارتش اوکراین در میدان نبرد و قطعی آب و برق در کل شهرهای اوکراین.
اما اصلیترین مسالهای که عضویت اوکراین در اتحادیه اروپا را تقریبا غیرممکن میسازد این پیششرط غیرقابل اجتناب است که اوکراین باید ارتش روسیه را به پشت مرزهای خود عقب براند. به نوشته فارین پالسی، تا زمانی که اوکراین در جنگ باشد و بخشهایی از خاک آن تحت تصرف نیروهای روسیه باشند، چشمانداز عضویت کامل در اتحادیه اروپا آرزوی محالی بیش نیست.
استفان وولف و همچنین «تتیانا مالیارنکو» از آکادمی حقوق دانشگاه ملی اودسا استدلال میکنند که در واقع، گزارش سالانه بروکسل در مورد پیشرفت اوکراین در مسیر الحاق به اتحادیه اروپا شامل انتقادات شدیدی است. در این گزارش که ۹ روز قبل از افشای رسوایی فساد دولتی اوکراین منتشر شد آمده است که تحولات مرتبط با خودداری از مبارزه با فساد «تعهد اوکراین به دستور کار مبارزه با فساد را زیر سوال میبرند».
کمیسیون اروپا از طرفی نیز به نوعی در مواجهه با این فساد به سختی میتواند از اوکراین دفاع کند. این نهاد در گزارش خود حتی اذعان میکند که فساد در سراسر اروپا گسترده شده و حالا نحوه پاسخ کشورها به آن اهمیت اصلی را دارد.
عدم آمادگی برای پذیرش عضو جدید
طبق این تحلیل موانع دیگری نیز باعث میشوند امید اوکراین به نهایی شدن عضویتش در این بلوک تا ۲۰۳۰ رویایی خیالی جلوه کند. اتحادیه اروپا از سال ۲۰۱۴ عضو جدیدی را نپذیرفته است و در سراسر قاره اشتیاق خاموشی برای مجبور کردن مونتهنگرو و آلبانی (که در صدر صف هستند) به رفتن به ابتدای مسیر عضویت و پس از آنها رفتن به سراغ اوکراین و مولداوی به عنوان نامزدهای بعدی وجود دارد. فرانسه نسبت به قابل مدیریت بودن هرگونه گسترش اتحادیه به سمت شرق تردید و نسبت به تبعات این اتفاق بیم دارد. همچنین رایدهندگان فرانسوی نگرانند که راستگرایان افراطی بتوانند با سوءاستفاده از احساسات ضدمهاجرتی در سال ۲۰۲۷ به پیروزی برسند که این یک اتفاق منفی برای اتحادیه اروپا خواهد بود.
به نوشته فارین پالسی، همچنین در اتریش، جمهوری چک و فرانسه، کمتر از ۴۶ درصد از شهروندان از گسترش بیشتر اتحادیه اروپا حمایت میکنند. مجارستان و اسلواکی (که شاید اکنون جمهوری چک نیز به جمعشان پیوسته باشد) به صراحت اعلام کردهاند با پیوستن اوکراین به اتحادیه اروپا مخالفند. نظرسنجیها نشان میدهند مردم عادی لهستان عضویت این همسایه خود در اتحادیه اروپا را تایید نمیکنند و اختلافات اخیر کشورشان بر سر صادرات محصولات کشاورزی با اوکراین، روابطی را که از قبل به دلیل مسائل تاریخی دچار تنش بود بیش از پیش تیره کرده است. در آلمان، نظرسنجیها نشان میدهد که حزب راست افراطی این کشور موسوم به «آلترناتیو برای آلمان» که طرفدار روسیه و مخالف مهاجرت و اتحادیه اروپا است، پیشتاز است.
فارین پالسی نتیجه گیری میکند: «اگر آنطور که «کایا کالاس»، معاون رئیس کمیسیون اروپا گفته عضویت اوکراین در اتحادیه اروپا در آیندهای نزدیک در برنامه این کمیسیون نیست، پس رهبران اروپایی با تشویقهای غیرصادقانه خود در حق اوکراین اجحاف میکنند همانطور که در گذشته وعدههایی را در قبال حمایت از اصلاحات دموکراتیک دادند اما بعدا وقتی نوبت عمل به وعدههایشان رسید این کار را نکردند. حتی «مارتا کاس»، کمیسیونر گسترش اتحادیه اروپا اندکی پس از نشان دادن چراغ سبز به اوکراین برای عضویت نهایی از موضعش عقبنشینی کرد و به فایننشال تایمز گفت “نمیخواهد به عنوان کمیسیونر، اسبهای تروا را وارد اتحادیه کند.” به عبارت دیگر، او میخواهد مطمئن شود که یک دردسرساز دیگر مانند مجارستان در زمان انتصاب او وارد اتحادیه نشده و فرد دیگری مانند «ویکتور اوربان»، نخستوزیر مجارستان ظاهر نشود که برنامههایش را خراب کند.»
