چه باید کرد 

چه  با ید  کرد  ها  بسیا  ر گشته  از ینکه  راه …

باسط محمد غریب

آقای "باسط محمد غریب" (به کُردی: باست حەمە غەریب) شاعر…

طالبان نماد خشونت، تبعیض و سرکوب علیه زنان و دختران

شباهنگ راد یکی از مهم‌ترین روایت‌ها در تبیین پدیدهٔ طالبان این…

دیار حلبچه‌ای

شاعر کُرد زبان "دیار حلبچه‌ای" (به کُردی: دیار هه‌له‌بجه‌یی) با…

ایدئولوژی ستیزان؛ خود ایدئولوژی گرایند

ideologie . آرام بختیاری ایدئولوژی انسانی؛ ضروری، مفید و رهایی بخش است.  ایدئولوژی؛…

 پری قره‌داغی

بانو "پری قره‌داغی" (به کُردی: پەری قەرەداخی) شاعر معاصر کُرد،…

از صنف درس تا پشت فرمان؛ روایت یک نسل

نویسنده: مهرالدین مشید آینه غربت؛ روایت زندگی یک نسل در یک…

جبار صابر

استاد "جبار صابر" (به کُردی: جەبار سابیر) شاعر معاصر کُردزبان…

بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

«
»

د ناپاکې خولې پاکې خبري هم نا پاکي دي

هیڅوک حق نه لري، چې نور د ولسمشر غني، رئیس د اجرائیه عبدالله یا هم د هغوي معاوینونو پسي بد ووایی، بد ولیکي او یا هم دوی په فساد تورن کړي، ځکه موږ  پخپله چېرته پاک یو چې د پاکولو او د فساد د لمنځه وړلو خبري کوو. ایا همدا چارواکي موږ  نه دې انتخاب کړي.؟ زه کله کله حیرانیږم چې دا ځیني ځینې د تلویزیون په پرده ښکاره شي او بیا د فساد ضد خبري په داسې حال کې کوي چې دوی پخپله تر ویښتو پورې په فساد غرق دي.

بله دا چې دلته هر یو تر خپلي وسي پورې ظالم، او په فساد تورن دی، که راسره نه یې منئ نو زه لاندې څو مثلانونه چې په ډېره ټیټه سویه دي، تاسو ته وړاندې کوم.

اول: د دولت عادي مامورین:

فساد یوازې په دې معنی نه دی، چې د نامشروع لارې سړی پیسي پیدا کړي، بلکې فساد دا هم دی، چې څوک خپل مسوولیت په سمه توګه اجرا نه کړي، د دولت ډیری مامورین د سهاره تر مازدیګره پورې په دفتر کې ناست وي خو په پای کې که ورسره محاسبه وشي ټکی کار به یې نه وي کړي او که څوک ورته د خپل کار په اړه ووایی نو سل رقمه انی او بانی درته جوړوي د یو امضا لپاره به دې د لاټو په شان ښکته او پورته زغلوي. خوکه یوه اندازه پیسی  دې ورته مخته کېښود، نو د ورځو ورځو کار به دی په یوه لحظه کې ترسره کوي.

 

دوهم: برقیان، تیل او ګاز پلورونکي:

برقیان،  تیل او ګاز پلورونکي خو بیخي د خدای په قهر اخته دي، په دې مبارکه روژه کې سم چې د پیشنمي وخت شي برقیان د تیلو او ګازو پلورونکو د امر په اساس سم دلاسه برق قطعه کوي. تیل او ګاز پلورونکي برقیانو ته رشوت ورکوي، چې په اساسو وختونو کې برق قطعه کړي تر څو د دوی تیل او ګاز ډېر وپلورل شي. خانان خو ښه دي پیسي لري کش و پش لري د غریب سړي ګور وران دی.

دریم: ډاګټران:

دا ځیني ډاګتران خو دې خدای واخلي، دوی هم تر خپلي وسي پورې په اخلاقي او مالي فساد اخته دي. همدا ډاګټران دي، چې دواخانو سره ارتباط لري هم خپل فیس لوړ اخلي او هم ورته دوا ډېر لیکي. عجیبه خو داده چې د اصلي درمل پر ځای فرعي درملي ډېر ورکوي. ما داسې هم اوریدلي دي، چې ځیني ډاګټران خپلو مریضانو ته داسې درملي هم لیکي تر څو مریضان په درمل اخته شي او بیا بیا ورته مراجعه وکړي.

 

څلورم: قصابان:

د ځینو قصابانو خو دې لاس او پښه دواړه مات مات شي، چې زموږ پر بیچاره او غریب ولس چې وروسته له ډېره وخته د غوښې خوړولو موقع ورته پیدا شوي، دوی پرې خرابي خوښې خرڅوي. خدای خبر چې دوی په غوښو کې څومره نخري کوي. یو یې هم په غوښو کې اوبه پمپول دي. د خوسکي پر ځای د غټ مال غوښه په فریب او دوکه پلورل دي. د قیمتونو د پوښتنې لپاره خو هسې هم څوک نشته.

 

پنځم: ډوډی پلوورنکي یا نانویان:

ډوډی پلوورنکي هم دفساده خالي نه دي، دوی هم د  ۲۰ ګرامو په نامه ۱۵ ګرامه ډوډی پر خلکو خرڅوي. مطلب دا چې د حقیقي وزن څخه ډېر کم وزنه ډوډی پر خلکو پلوري. د نظافت او پاکي تمه خو بیخي له دوی څخه نه کېږي.

شپږم: دوکانداران:

ځیني دوکانداران بیا په فریب کاري او دوکه بازي کې ماسټران دي. د جنس یا مال څخه حد نه ډېر ګټه کول، د اکسپایر یا تاریخ تېرو اموالو خرڅول، د اصلي جنس پر ځای بدل جنس پلورل دېته ورته نور ډول ډول فساد کول دوی ته بیخي میراثي پاتي دي.

اووم: پولیس، عسکر جمع ترافیک:

زه فکر کوم، چې دوی بیخي په مشهودو فاسدو کارونو بوخت دي، ډېر یې نه اوږدم بس په لنډول همدومره وایم، چې د خلکو څخه د غیر قانوني کارونو په بدل کې رشوت اخېستل او کارته یې قانونې بڼه ورکول د دوی مسلک دی.

اتمه: معلمین او استادان:

ویل کېږي چې معلمین د متعلمینو راتلوونکي جوړوی خو په افغانستان کې بیا داسې ډېر کم وي، همدا معلمین او استادان دي، چې شخصیت وژنې کوي، حق حقدار ته نه سپاري. عقدوي برخورد کوي، او د شاګردانو او محصلینو په منځ کې تعصب  کوي.

ددې لیکنې هدف یوازې همدا دی، چې موږ پخپلو کې سره ښه پوهیږو چې څوک څومره په فساد غرق دی. د ملا څخه نیولي ان تر قاضي، ژورنالست، ملک، سپینږیري او ځوانه پورې په شکل د اشکالو په فساد کې اخته یو، که مستقیماً فساد نه کوو، خو غیري مستقیم د فساد ښه ناظرین یو. فساد دا هم دی، چې که یو شخص بل شخص په  فساد کولو وګوري منع یې نه کړي. دا چې زموږ خبري تاثیر نه لري، ځای نه نیسي او حالت مو تغیر نه کوي ټول زموږ د بدو اعمالو نتیجه ده، نور د خدای لپاره راځئ ددې مبارکې میاشتې په خاطر فساد بند او عدم فساد لپاره کار پیل کړو، تر څو الله (ج) او رسول له موږ څخه خوشاله او راتلوونکي مو روښانه شي.

د خپل ولس پر حالت مې ژړا راځي

د مثبت بدلون په تمه

صیام الدین پسرلی