از قهرمان‌سازی تا نقد تاریخی؛ بازخوانی کارنامه رهبران در شش…

 نویسنده: مهرالدین مشید بزرگ‌نمایی رهبران؛ ناسپاسی به آرزو های مردم افغانستان رخدادهای…

ابونواس اهوازی؛نمایندۀ شادخواری های عصر ساسانی(بخش۲)

علی میرفطروس -« عربِ بادیه نشین را رها کن و او…

پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب

له ښاغلي پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب سره، چې د…

پیام هستی

رسول پویان ز قلب هستی پیامی بـه گوش دل گفتند چه خوش…

افغانستان در آستانه بحران چند لایه؛ ابتکار خروج از جنگ

 نویسنده: مهرالدین مشید چه کسی باید ابتکار خروج از جنگ را…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت دوم: از هویت تا قدرت؛ چگونه یک سازمان خود…

نیهلیسم؛ محصول شکست سیاسی یا فردی؟

Nihilism. آرام بختیاری نیهلیسم یعنی پوچی، انفعال، زوال، بطالت، و فاقد هدف.  نیهلیسم…

گزیده‌ی اشعار شرمین ولی

اشعار کتاب اندوه ارغوانی یک سیب گزیده‌ی اشعار شرمین ولی مترجم: زانا کوردستانی (۱) پاییز…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت اول: مسئله فقط امیر نیست وقتی درباره طالبان صحبت می‌کنیم،…

بعد از ضربه چه می‌ماند؟

افغانستان و منطقه در عصر جنگ‌های فرسایشی Wahidullah Noorzai — Former…

دل دادن و دل بردن!

امین الله مفکر  امینی                2026-25-09 دلـــــدادن ودل بردن ودل بستن نباشد…

ایدئولوژی سایه ای سنگین برفراز اندیشه ها

 نویسنده: مهرالدین مشید              زنجیر های ناپیدای ایدئولوژی  انسان موجودی معناجو است. او…

علم ګل سحر

له ګران علم ګل سحر سره، چې د علم او…

فاصله میان قدرت و اثر

Wahidullah Noorzai — Former Senior ANP/ANCOP Officer | Field Strategist…

چند شعر کوردی با ترجمه 

چوون خەم و پەژارە  وڵاتمی داگیرکرد دەسوری داکوو دڵخۆشیان خەسان. ◇ در این سرزمین  غم حاکم…

نورستان؛ از خاطره یک جنگ تا آغاز یک دوره تاریخ

 نویسنده: مهرالدین مشید آغاز دوباره درگیری‌ها در منطقه کامدیش نورستان، خاطره…

افغانستان میان مهندسی قدرت و بازی امنیتی طالبان و پاکستان

 نویسنده: مهرالدین مشید درگیری طالبان  با مردم؛ فرار از حل بحران…

اتهامات جرایم جنگی توسط بریتانیا

طرح دوسیه ۹۷ ملیونی اتهامات جرایم جنگی توسط بریتانیا شامل…

ابو نواس اهوازی؛ نمایندۀ شادخواری های عصر ساسانی

(بخش 1)، علی میرفطروس ۳۱٫ شهریور ۲۵۸۵ شاهنشاهی هم باده، گوارا وُ هم…

نگاهی هنری و زیبایی‌شناختی

به آثار آیبک (موسی تاش‌محمدوف)  نویسنده بزرگ ازبکستان دوران شوروی برگردان. رحیم…

«
»

د روغ او فعال دولت غوښتنه جدي ده!

 

 له ټولټاکنو روسته د افغانستان له ګوټ ګوټ او د افغانانو له هر قشر څخه که هغه نرینه یا ښځینه دی، ځوان پښت دی یا منځنی او په کور دننه او یا له هېواده بهر افغانان دي، په ګډه دا یو غږ پورته کیږي چې موږ یوه روغه، فعاله، ملي ګټو ته ژمنه او د وخت له غوښتنو سره سمه اداره یا دولت غواړو.

په نوې اداره کې د پخواني دولت، فاسدو چارواکو ته ځای نشته. هغه چارواکي چې لاسونه يي د خلکو په وینو ککړ دي، د خلکو ځمکې يي نیولې، د نیشه يي توکو په قاچاق کې لاس لري، غله او لنډه غر دي په نوې اداره کې د منلو وړ نه دي!

بلخوا په نوې اداره کې باید داسې وزیر ونه ټاکل شي چې د هیواد هویت، تاریخ او ملي ګټو ته ژمن نه وي!

د پخواني ولسمشر حامد کرزي په مشرۍ د جهاد او مقاومت د میراثې په نوم، پخوانیو غلو او چپاولګرو، افغانانو ته په فساد ککړه او مافیايي ۱۳ کلنه اداره راپرییښې چې د څنډلو لپاره يي افغان ولس په ټولټاکنو کې رايي ورکړي او د خپلو رایو په پایله او د هغو پر بنسټ اوس د یوې روغې او فعالې ادارې غوښتنه کوي.

افغانانو د ملي یووالي د حکومت وړاندیز هم چې د افغانستان په اساسي قانون کې ځایګی او پېژند، نلري او نه په لومړي سر کې د داسې حکومت لپاره رايي اچول شوي، یوازې د هېواد د خیر ښېګڼې او د افغانانو ترمنځ د پیوستون د لا ټینګښت په موخه ومانه. د افغانانو په اند داسې حکومت به یوخوا په ټاکنو کې د بریالي اکثریت او ترڅنګ به يي د ملي یووالي په نوم حکومت کې د بایللي ټیم ګډون او ریښتیني همکاري د پخواني فاسد او چینجن دولت ویجاړیو او ختاوو ته د پای ټکی کیږدي او د روغې ادارې په رامنځته کولو کې به مرسته وکړي.

د ملي یووالي د حکومت نظریه او بیا د هغې پلیتوب په هیڅ شان د ټولټاکنو له موخو سره په مقابله کې چې په سر کې يي روغه او هیوادپاله اداره راځي، نه دی رامنځته شوې.

که ځینې کسان وغواړي چې د ملي یووالي حکومت د ټولټاکنو د موخو او لیدلورو د پلیتوب د مخنیوي لپاره وکاروي او یا دا یو د بل ضد وګڼي او یا داسې لیدلوري ته نور وهڅوي، لویه تېروتنه او له افغانانو سره ستره جفا کوي.

همداراز د ملي یووالی د حکومت رامنځته کېدا، د ملي اړتیا ترڅنګ باید په ټاکنو کې له بایللي ټیم سره د بریالي ټیم روغ نیت، میړانه او د مسئولیت زیات احساس وګڼل شي!

 د دیموکراسۍ او قانوني ارونو له مخې، ټاکنو کې بریالي ټیم په یوازې ځان د نوې ادارې د جوړولو حق او واک لري، خو که بایللي ټیم غواړي د انتخابي ادارې سره ګډ کار وکړي او له پټ او ښکاره اپوزیسیوني فعالیت او سبوتاژ لاس په سر شي او غواړي یوازې ملي ښېګڼو ته په پام په حکومت کې برخه واخلي، په روانو حالاتو کې د هېواد په ګټه ګڼل کېدای شي. په اوس حالاتو کې جګړه ځپلی هېواد درواغجنو اپوزیسیونو ته چې غواړي هم په واک کې غوښنه ونډه ولري او هم لکه چینجي حکومت له دننه خوري او چیچي، اړتیا نلري.

افغانان د عبدالله له ټیمه چې د اساسي قانون او د ترسره شویو ټاکنو له چوکاټه بهر يي د ملي ګټو په موخه، په نوې اداره کې  راشریک کړ، غواړي نوې ادارې ته دی هم، لکه د بدلون او دوام ټیم پشان وړ او اهل کسان چې لاس يي په تېر رژیم کې په فساد، غلا او د افغانانو په وینو نه وي ککړ، مسلکې پوهه او کاري وړتیا ولري، وروپېژني.

بلخوا د ملي یووالي حکومت کې د چوکیو د پنځوس پنځوس ویش افغانانو ته د منلو وړ نه دی او نه ښايی نوې اداره په داسې بې مفهومه وړاندیز رامنځته شي!

په نوې اداره کې باید کار اهل کار ته ورکړل شي!

افغانستان په کور دننه او هم د سیمې په کچه د لویو ننګونو او ستونزو سره مخ دی. افغان هېواد څو لسیزې په بې مفهومې جګړې کې چې د افغانانو ملي ګټو سره هیڅ تړاو نه لري، ښکېل دی. افغانان تر هرڅه مخکې، په کور دننه سولې او امنیت ته اړتیا لري. سوله او امنیت د یوه غښتلي او پیاوړي مرکزي دولت له جوړېدو پرته منځته نه شي راتلای. د داسې دولت جوړښت هم پخپل وار بې له توپیره د ټولو افغانانو شریکه دنده ده.

البته دلته د ملي یووالي حکومت جوړښت له ټولو مخکې د پورته یادو موخو لپاره په پام کې نیول شوی. پخوا له دې چې د ملي یووالی حکومت په لیرې پرتو او اوږدمهاله کورنیو چارو لکه په اساسي قانون کې تغییر، د ریاستي او یا پارلمانی نظام ناندرۍ، د ټاکنو په خپلواک کمیسیون کې ګوتې وهنه او یا په ځینو نورو څنګنیو او یو اړخیزه غوښتنو بوخت او سرسام کړو، ښه به دا وي چې حکومت د سولې او امنیت په راوستلو او په کور دننه افغانانو ته په وړکار او فعالیت  بوخت وساتو. هغوی چې د ملي یووالي حکومت داسې وسیله ګڼي چې په مټ به يي د ملي او سراسري ګټو پرځای، یوازې ددوی یو اړخیزه او غرضي ګټې په پام کې نیسي، سخت تېروتلي دي! دا په هېواد کې سولې او امنیت ته تر ټولو لوی ګواښ او خطر دی چې نوې اداره له اصلي ملي دندو او لوري کږه او په سمتي او فرعي غوښتنو بوخته پاتې شي

د ملي یووالي حکومت چې تومنه او ښېرازه يي ټولټاکنې دي، د افغانانو د پراخو ملي او سراسري ګټو د سرته رسېدو لپاره رامنځته شوی او افغانان به یوازې له داسې ژمن حکومته ملاتړ وکړي. د ملي یووالي له حکومته دا تمه چې د یوې ټاکلې کړۍ د ګوښه او سمتي موخو لپاره دې وکاریږي، اوبو ته خوب ویل دی!

لکه څنګه چې مخکې ورته اشاره وشوه، د سیمې په کچه هم افغانستان له داسې نویو ستونزو، ننګونو او بلخوا فرصتونو سره مخ دی، چې پخوا هیڅکله هم په دې کچه نه وو لېدل شوي. افغانستان چې په وچه کې ښکېل او په پردیو جګړو کې لتاړ او ځپل شوی هیواد دی، د ګاونډیانو له بېلابېلو فشارونو څخه د وتون او ژغورنې لپاره نویو تګلارو او پالیسو ته اړتیا لري. په ټاکنو کې ولسمشر اشرف غني ته د افغانانو زیاته او غوړه رایه هم په دې لامل وه چې نوموړی به په کوردننه نوی دریځ او تګلار خپلوي او د هغو د پلیتوب لپاره به وړ او له فساده پاک کسان حکومت کې شریکوي. په نوې ادارې سره باید له هغه ځایه چې افغانستان په طبیعي توګه د سیمې منځ کې د یوه پله حیثیت لري، په اړیکو او پیوستون کې هم د سیمې هېوادو ترمنځ مرکزي رول ولوبوي.

  البته اشرف غني د واک په لنډ مهال کې د سیمې او هم په نړیواله کچه د اړیکو په سمون کې فعال رول اداکړ. چین ته سفر او چیني واکمنو سره په سیاسي او اقتصادي برخه کې د همکاریو څلور هوکړه لیکونه ددې خبرې څرګند ثبوت دی. همدارنګه سعودي عربستان او پاکستان ته د نوي ولسمشر سفرونه د فعالې بهرنۍ پالیسې زیری ورکوي.

نن سبا چې د نوي کابیني د جوړښت په اړه تود بحث جاري دی، افغانان له دواړو ټیمونو غواړي چې راتلونکی حکومت دې یوازې پخپلو ټیمونو پورې تړلی ونه ګڼي. په واک کې دې نور افغانان هم شریک کړي. بلخوا افغانان په هیڅ بیه نه غواړي چې نوې اداره دې بیا د پخوا پشان د جهادي مافیا په کرغېړنو څېرو ناولې شي. نه ښايي د تېر رژیم لنډه غرو، د نیشه يي توکو او د ځمکو مافیا او د ایران او پاکستان پېژندل شویو تالي څتو ته، حکومت کې بیا ځای ورکړل شي.

نوې اداره باید « د کار اهل ته د کار سپارل» پر ار او بنسټ رامنځته شي. د ښځو په ګډون، نوی پښت او ځوانان باید د نوې ادارې د ملاتېر جوړ کړی.

د ۲۰۱۴ کال د نومبر ۱۸ مه

سرلوڅ مرادزی