انعکاس هستی در هستی

رسول پویان هست وخواهدبودوژرفای شدن عریان کنید دانـش و انـدیـشـه و تحـقـیـق…

افغانستان؛ جایی که خطاهای راهبردی از مرزها عبور می‌کنند

ناهم‌زمانی تصمیم‌های سیاسی، رقابت قدرت‌ها و پیامدهای امنیتی در نظم…

فریتس هابر؛ دانشمندی میان نجات زندگی و صنعتی‌کردن مرگ

بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  مقدمه تاریخ علم، تاریخ پیشرفت‌های بزرگ انسانی است؛ اما در…

که سیاست نه کوئ، سیاست به درباندې کېږي!

نور محمد غفوري یادونه: دا مقاله د لومړي ځل لپاره د…

 تونل‌های زیرزمینی، دکترین دفاعی یا گسترش زیرساخت‌های پنهان؟

 نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و گسترش شبکه‌های زیرزمینی؛ پیامدهای منطقه‌ای و…

پوهاند محمد بشیر دودیال

د نړېوال او پښتو داستاني ادبیاتو په تړاو له پوهاند…

      اسرار هوش طبیعی یا خالق طبیعت

نوشته : کریم پوپل مورخ ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ مقالهٔ علمی ـ فلسفی…

۵. د سیاسي سیستم د غبرګون او اصلاح بهیر

نور محمد غفوری  (د لومړي څپرکي، سیاسي سیستم- شپږمه برخه) سیاسي سیستم…

انسان؛ در جست‌وجوی خویشتن (4)

تهیه و تدوین : فرشید یاسائی ...عشق و نفرت گاهی به…

د سیاسي سیستم د فعالیت څرنګوالی

نور محمد غفوری (پنځمه برخه) ۴.  د سیاسي سیستم (د سیاسي نظام)…

جهان در آستانهٔ سرنوشت ساز ترین و بی ثباتی بزرگ

 نویسنده: مهرالدین مشید  آیندهٔ انسان در گرو رقابت قدرت‌ها و بحران…

پَسیخانیان؛صدای «اصالت انسان»

علی میرفطروس اَسْتَعِنْ بِنَفْسِكَ الَّذِي لَا إِلٰه إِلَّا هُوَ از خویشتن یاری…

د سیاسي سیستم سرچينې او اداري وړتیا

نور محمد غفوری (د سیاسي سیستم په تیر پسې- څلورمه برخه) ۳.۴.…

!  (   K   ) چگونگی اتخاذ سیاست جنایی…

چکیده : استفاده از مواد مخدر تحت نام تابلیت (k )…

محمد اقبال محمدی

استاد "محمد اقبال محمدی" شاعر، ترانه‌سرا، هایکویست، دبیر بازنشسته و…

افغانستان؛ چهارراه قدرت و معادلات پنهان منطقه‌ای

از جغرافیای راهبردی تا کنترل حرکت، کریدورها و شبکه‌های نفوذ Wahidullah…

افغانستان؛ سرزمین فرصت‌ های ازدست‌ رفته و توطئه‌های پی‌درپی

 نویسنده: مهرالدین مشید از کودتای داوود تا بازگشت طالبان؛ افغانستان در…

سیاسي سیستم– سیاسي فعالان او ډلې

نور محمد غفوری (دریمه برخه) ۳.۳ . سیاسي فعالان او ډلې سیاسي فعالان…

سیاسي، اقتصادي، ټولنیز او کلتوري سیستمونه

نور محمد غفوری د لومړي څپرکی: سیاسي سیستم(دوهمه برخه) ۳.  د سیاسي…

انسان؛ در جست‌وجوی خویشتن (3)

تهیه و تدوین : فرشید یاسائی ...انسان تنها موجودی نیست که…

«
»

تير کال څه لوټ کړل او څه يې راکړل؟

تير په هير خو راتلونکې ته هوښيار اوسئ

۲۰۱۶ کال پاتی ته ورسيد، نن د ۲۰۱۷ ميلادي کال دویمه ورځ ده. تير ميلادي کال د افغانستان لپاره له بيلابيلو ستونزو او کړاوونو او همداراز له يو شمير لاسته راوړنو سره مل و. لويې ستونزې يې د کندز ولايت سقوط، د هلمند حالات بدترکېدل، ارزګان سخته جګړه وليده، ننګرهار د داعش تر وحشت لاندې و او همداراز بيلابيل نورو ولايتونو هم د ځنکندن سختۍ تيرې کړې. په تير کال کې د افغان ولس په ګډون افغان امنيتي ځواکونو ته هم درنې مرګ ژوبلې واوختې. د کابل ښار په ګډون په بيلابيلو ولايتونو کې د طالب او داعش ترهګرو ځانمرګي او بمي بريدونه وشول، په سلګونو هيوادوال مو شهيدان شول، په زرګونو نور د غم په ټغر کېناستل او په همدې شمېر هيوادوال مو د ناامنيو له کبله خپلو سيمو پريښودو ته اړ شول.

که څه هم له هيواده د بشري قوې تيښته مو له تيرو کلونو روانه ده خو دا لړۍ تير کال هم روانه وه او په زرګونو ځوانان مو د اروپايي هيوادونو د سختو لارو سفرونو ته مخه کړه. په نشه يې توکو د روږدو په شمير کې نه يواځې دا چې کموالی رانغی بلکې ښځينه او ماشومان هم پرې اضافه شول. د ځوانانو د بې روزګارۍ سريال نوي پړاو ته ورسيد، فساد او مفسدينو نوي بچي وزيږول، سوله د مرغۍ شيدې شوې، وسله والو طالبانو نوی پلار او نوی بادار پيدا کړ، داعش تجارت شروع کړ چې له ننګرهار ولايت څخه خيبر پښتونخواه ته د ځنغوزيو قاچاق او تجارت يې ښه بېلګه ده.

د مقننه او اجرايه قوې تر منځ د سياليو ډګر تود شو، نهه وزيران په کور کېنول شول، د حکومتي مشرانو خپلمنځي سياليو نوی رنګ خپل کړ، د ولسي جرګې لخوا د سلب سلاحيت شويو وزيرانو د څوکيو پر سر نوې چنې وهل پيل شول، د حکومت هغه سياسي مخالفين چې د زيړ او نارنجي مدني حرکتونو ګواښونه يې کول په ارګ ننوتل او هغوی چې د غوښتنې د نه پوره کيدو په غبرګون کې يې د ميلوني هيوادوالو د لاريونونو ګواښونه کول او په خپل نوم يې چې د منتخب ولسمشر توب پوسټرونه لګول؛ په سياست کې د ګوښه کيدو پر لور روان دي. د ملي پروژو د کار د مخنيوي لپاره ځينې په ايراني پيسو پړسيدلې مغرضې څيرې وزيږيدې. او دې ته ورته په سلګونو نورې پيښې چې په ليکلو به يې حتی د قلم رنګ خلاص شي.

تير په هير راتلونکې ته هوښيار اوسئ

۲۰۱۶ کال که هر رنګه و خو تير شو او په تير پسې بيل راخيستل هسې د وخت ضايع کول دي بايد د راتلونکي کلونو غم وخوړل شي. تير کال په لکړه تير شو او که په ککړه خو د افغان ولس، افغان حکومت او وسله والو مخالفينو لپاره يوه ستره تجربه وه چې بايد پند ترې ترلاسه شي.

حکومت بايد د نظام په هره برخه کې که کورنی سياست دی، که بهرنی سياست دی، که د سولې پروسه ده، که له نړۍ سره ډيپلوماټيک اصول دي او که هره برخه ده؛ بايد د راتلونکې کال لپاره پرې له سره کتنه وکړي او هغه نيمګړتياوې چې په تير کال کې يې درلودلې ليرې او اصلاحات رامنځته کړي. له وسله والو طالبانو سره د سولې نوی میکانيزم رامنځته کړي. وسله وال طالبان هم بايد له خپله تير تاريخه تجربه واخلي او د دې پر ځای چې د خپل پروني دښمن (روسيې او ايران) په غيږ کې پريوځي؛ بايد له افغان حکومت سره د بين الافغاني خبرو زمينه برابره کړه. ولس هم بايد دحکومت په کړنو پوره څار وکړي او پرينږدي چې د تير کال تيروتنې بيا تکرار شي.

لیکنه : خوشحال آصفي