بمناسبت روز های جهانی عدالت اجتماعی و زبان مادری
بنام خداوند حق و عدالت
هموطنان گرامی،
۲۰ و ۲۱ فبروری روز بین المللی به ابتکار سازمان ملل متحد روز به عنوان روز جهانی عدالت اجتماعی و روز بین المللی زبان مادری اعلام و گرامی داشته میشود.
این روزها یادهانیاز حق بنیادین هر انسان برای کرامت، عدالت، فرصتهای برابر و حفاظت از هویت فرهنگی و زبانی است و تعهد دولتها و جامعه جهانی را برای مقابله با فقر، تبعیض و نابرابری یادآوری میکند.
عدالت، جوهر تاریخ بشر است و عدالت اجتماعی، رکن اساسی صلح پایدار، ثبات اجتماعی و انسجام ملی به شمار می رود. بر اساس اعلامیه جهانی حقوق بشر، هر فرد حق دارد از سطحی از زندگی شایسته، شامل خوراک، مسکن، مراقبت صحی ، آموزش و ارزش های فرهنگی خویش برخوردار باشد.
میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی دولتها را موظف میسازد عدالت اجتماعی را با تضمین حق کار، آموزش، امنیت اجتماعی و مشارکت فعال شهروندان محقق سازند. افزون بر این، کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان، بر برابری جنسیتی و دسترسی برابر زنان به آموزش، کار و مشارکت عمومی تأکید دارد.
.
افغانستان کشور، کثیر القومی و با تنوع غنی زبانی و فرهنگی است که هر کدام بخش از باغ بزرگ ملت لایتجزای افغانستان است.
صحبت و انکشاف زبان مادری نه تنها حق فرهنگی و هویتی است، بلکه پیششرط عدالت اجتماعی، تساوی حقوق و مشارکت کامل شهروندان در زندگی اجتماعی و سیاسی محسوب میشود.
که در اسناد حقوقی آنی سازمان ملل متحد نیز مسجل گردیده است:
اعلامیه حقوق اشخاص متعلق به اقلیتهای ملی زبانی ، قومی، مذهبی و زبانی (۱۹۹۲ م )
کنوانسیون حقوق کودک (در زمینه حق آموزش به زبان مادری در مراحل ابتدایی – ۱۹۸۹ م)
متأسفانه، احوال نا هنجار کنونی کشور فقر گسترده، بیکاری فراگیر، فروپاشی نظام حمایت اجتماعی و خدمات عمومی، محرومیت دختران و زنان از آموزش و حذف نظاممند گروههای قومی و زبانی از عرصه عمومی، نمونههایی بارز از تبعیض ونقض عدالت اجتماعی و حقوق بنیادین شهروندان افغانستان است.
این مصیبت با سیطره ذهنیت تکفیری ، در سایه استبداد خشن شخصمحور رهبر طالبان ، و فقدان حکومت مشروع و پاسخگو ، تهدیدی مستقیم برای صلح، ثبات و انسجام ملی به شمار میرود.
فشار بر زبانهای دیگر و محدودسازی آنها، نه تنها حقوق فرهنگی و آموزشی را نقض میکند، بلکه بیعدالتی و نابرابری اجتماعی و اقتصادی را عمیقتر میسازد.
عدالت اجتماعی و احترام به زبانهای مادری در افغانستان بر سه رکن بنیادین استوار است:
۱- برابری فرصت ها ، تضمین دسترسی برابر همه اقوام و زبانها به آموزش، کار و مشارکت اجتماعی ،
۲-توزیع عادلانه منابع، کاهش فقر، حمایت از گروههای آسیبپذیر و تضمین رفاه اجتماعی،
حاکمیت قانون و پاسخگویی حاکمیت ، رعایت حقوق بشر، حفاظت از هویت فرهنگی و زبانی.
تجربه تاریخی نشان داده است که بدون عدالت اجتماعی، احترام به زبانهای مادری و پاسخگویی قدرت سیاسی، شکافهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی عمیقتر میشوند و محرومیت، تنش و بیثباتی پایدار تقویت میگردد.
عدالت اجتماعی و حق استفاده و انکشاف زبانهای مادری تنها در یک چارچوب یک حکومت مشروع و پاسخگو قابل تحقق است.
در این روز جهانی عدالت اجتماعی و زبان مادری انجمن سراسری حقوقدانان افغانستان تأکید میکند:
– مبارزه با فقر و تضمین آموزش و مشارکت برابر برای تمام گروههای قومی و زبانی، به ویژه زنان و دختران، در صدر اولویتها باشد،
– زبانهای مادری باید در آموزش، رسانه و زندگی عمومی به رسمیت شناخته شوند و هرگونه تبعیض زبانی پایان یابد،
– دولتها و جامعه جهانی موظفاند نهادهای پاسخگو و مشروع را بازسازی و عدالت اجتماعی، تساوی حقوق و احترام به تنوع قومی و زبانی را محقق سازند،
– عدالت اجتماعی و احترام به زبانهای مادری، پیششرط صلح پایدار، توسعه انسانی و مشروعیت هر نظام سیاسی در افغانستان است.
هموطنان گرامی، عدالت اجتماعی، احترام به زبانهای مادری و تساوی حقوق، نه شعار و نه آرمان دستنیافتنی، بلکه یک تعهدی حقوقی، اخلاقی و سیاسی است.
و «روز جهانی زبان مادری» «روز جهانی عدالت اجتماعی»
یادآور این حقیقت است که افغانستان تنها زمانی مسیر توسعه، صلح و ثبات را طی خواهد کرد که عدالت اجتماعی، تساوی حقوق و حق تمام زبانها به صورت واقعی، فراگیر و پاسخگو برقرار باشد.
بیاد داشته باشیم که:
هیچ حاکمیت سیاسی بدون عدالت اجتماعی و احترام به تنوع زبانی و قومی نمیتواند مشروعیت کسب کند.
افغانستان تجزیه ناپذیر ، خانه مشترک تمام اقوام و زبانها و پیروان مذاهب مختلف است
. و موجودیت آن بقول شاه امان اله فقید ، در گرو ، وحدت ملی آن است
با حرمت
هیات اجراییه انجمن انجمن سراسری حقوقدانان افغانستان
میر عبدالواحد سادات ، رئیس انجمن
