پارادوکس انرژی در افغانستان: زغال‌سنگ یا آب؟

​تحلیلی بر گذار از سوخت‌های فسیلی به توسعه پایدار ​ ​افغانستان در…

افتضاح اپستین و فروپاشی وجدان بشریت در سرمایه‌داری پسین

نویسنده: مهرالدین مشید در دهه‌های اخیر، مطالعات انتقادی قدرت و جرم…

«او با تلخی، بیهوده‌گویی و خودپسندی را تمسخر می‌کرد…»

 به مناسبت دویستمین سالگرد تولد م. ای. سالتیکوف- شچدرین برگردان: رحیم…

مرگ ارزش و اخلاق

رسول پویان مگـر جـزیـرۀ اپـسـتـیـن دام شـیطان بود که مرگ ارزش واخلاق…

از دوری ی میهن سوزم!

امین الله مفکر امینی     2026-01-02! چنان از دوری ی میهن سوزم بجان…

        یک نـامـه به تاریخ؛ و یک نـخوانـدنی ترین!

با هدیه سلام ها و احترامات قلبی و وجدانی؛ این…

افغانستان؛ از کانون تروریسم فراملی تا عرصه‌ی مانورهای ژئوپلیتیک قدرت‌های…

 نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در دو دهه‌ی اخیر به یکی از…

گلهای خشم کلان شهرهای بورژوایی

Baudelaire, Charles (1821-1867) آرام بختیاری شعر نو بودلر میان: نیما، هدایت، و…

                                            واقعیت چیست

واقعیت با نظریات مختلف و دید گاه ها ی متنوع…

هزیان تب آلود!

شدت تب تروریسم که بیش از نیم قرن استبلشمنت پاکستان…

 افغانستان قربانی سیاست‌های امنیتی منطقه‌ای است، نه متهم دائمی

نور محمد غفوری در سوسیال میدیا خواندم که وزارت دفاع طالبان…

وحدت نیروهای ملی دموکراتیک ومترقی

وحدت بمثابه واقعیت انکار ناپذیری ضرورت تاریخی در برابر استعمار…

عدالت اجتماعی

نوشتهء نذیر ظفر‎عدالت روزی پیـــــدا میشه آخر‎سفاکان ترد و رســـوا…

خودتحقیری و خودتخریبی؛ تبیین فلسفی مفهومی

۱. خودتحقیری (Self-Denigration) در معنای فلسفی، خودتحقیری حالتی است که در…

سرمایه‌داری لیبرال و واکنش سوسیال‌دموکراسی

نور محمد غفوری تقابل، اصلاح یا همزیستی انتقادی؟ مقدمه سرمایه‌داری لیبرال به‌عنوان نظام…

             تشدید تنش تهران و واشنگتن؛ پس‌لرزه‌های منطقه‌ای آن

نویسنده: مهرالدین مشید سرنوشت دیکتاتوری‌های دینی؛ آزمون بقا برای اخوندیسم و…

دربارۀ «اصولنامۀ جزایی محاکم» اداره طالبان

اعلامیۀ انجمن سراسری حقوق؜دانان افغانستان بنام خداوند حق و عدالت انجمن سراسری…

هر که را مشکلی است!

امین الله مفکر امینی          2026-30-01 ! هر که را مشکلی باشد ناچار…

آ.و. لوناچارسکی

برگردان. رحیم کاکایی و.گ. بلینسکی پیشگفتار مترجم درباره ویساریون بلینسکی نویسنده، منتقد…

برهنه گویی و عریان سالاری؛ سیاستِ بی‌پرده و حاکمیتِ بی‌نقاب

نویسنده: مهرالدین مشید تحلیلی از زوال مشروعیت و فروپاشی پوشش های…

«
»

بر افغان ته د يو بل منظور پښتين اړتيا

میندې راوړي ډېر زامن ډېر اولادونه         یو یا دوه یې افلاطون او سکندر شي

د خلقت له کارخانې نه کلــــــه کلـــــه         په جــهان پیدا یو بل شانې بشـر شي

دا د افغان نابغه سيد جمال الدين په اړه د ادب د ستوري ګل پاچا الفت وينا ده چې کولای شو د هر صفت وړ شخص لپاره يې وکاروو. په دې مانا چې رښتيا هم په نړۍ کې ډيری ميندې ډير اولادونه راوړي چې ډير کم يې د ټولنې لپاره د نيک نامۍ او خوشبختۍ سبب شي. همداسې ډيرو ميندو په کوزه پختونخواه کې هم ډير اولادونه وزيږول، څوک يې ملا فضلو شو، څوک يې سرتاج عزيز او څوک يې اسفنديار ولي خان شو. خو د دوی ټولو په منځ کې يوې بلې غيرتي مور يو بل زوی هم وزيږولو چې تر اوسه د ميليونو پښتنو لپاره د سر سړی او د عدالت چغه پورته کوونکی ثابت شوی دی. دا زوی د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور پښتين نوميږي.

منظور پښتين وروسته له هغې له ډيورنډ کرښې د پورې غاړې محکوم پښتون ولس باندي د پنجابي حکومت د ظلم په مقابل کې غږ پورته کړ کله چې د کراچۍ پوليسو يو تن مشر راو انور يو وزيرستانی ځوان نقيب الله مسيد د جنوري په ۱۳مه نېټه له پوليسو سره په جعلي مقابله کې شهيد کړلو. له هغې وروسته منظور پښتين او نورو ملګرو يې په کوزه پختونخواه کې پر پښتون ولس د پنجابي حکومت د ظلمونو خلاف غږ اوچت کړ چې نن ورځ دا غږ د کوزې پختونخوا، پاکستان او افغانستان سربېره په امريکا، جرمني او د نړۍ په ډېری هيوادونو کې بدرګه کيږي.

دلته په افغانستان کې د کوزې پختونخواه په محکوم ولس د پنجابي دولت د ظلمونو خلاف د پښتون ژغورنې غورځنګ په ننګه په کابل، ننګرهار، هلمند، کندهار او نورو ولايتونو کې هم ځوانانو لاريونونه وکړل او د اعتراض خيمې يې ودرولې. په ټولنيزه ميډيا کې افغان ځوانانو په پراخه کچه خپل مسوليت ادا کړی دی خو پوښتنه دا ده چې د پنجاب مستبدې ادارې د وحشتونو په مقابل کې آیا يواځې فيسبوکي شعارونه ورکول، سرې خولۍ په سر کول او يا تش په خوله د «لر او بر يو افغان» نارې وهل بسنه کوي؟

البته چې هيڅ کافي نه دي. په کوزه پختونخواه کې خو منظور پښتين توره وکړه، د ولس غږ يې پورته کړ او ولس هم منظور پښتين د پنجاب ادارې ته يواځې پرېنښود بلکې په هره لحظه کې ورسره ولس د منظور پښتين غږ ته په تمه دی. اوس دلته په افغانستان کې هم يو قوي منظور پښتين ته اړتيا ده، داسې منظور پښتين چې دا له برې پختوانخواه، او هغه منظور پښتين له کوزې پختونخواه د عدالت چيغه پورته او د پاکستان پنجابي دولت پر وجود لړزه خپره کړي.

يو وخت به چې کله دلته په افغانستان کې د لر پښتون په ننګه خلکو غږ پورته کولو نو نورو خلکو به پرې نيوکه کوله چې ګويا د کوزې پختونخواه پښتانه د افغانستان د پښتنو له غږ سره همغږي نه دي او يواځې بر پښتانه دي چې د ډيورنډ پورې غاړو پښتنو په ننګه غږ پورته کوي. خو نن چې د ډيورنډ پورې غاړې پښتانه په يو بي ساري اقدام کې د کوز او بر پښتون د ګډ دښمن په مقابل کې راپورته کيږي نو بر پښتون ولې سوړ غبرګون ښيي؟

آيا په برو پښتنو کې داسې شخص نشته چې لکه د منظور پښتين په شان پرې خلک راټول شي؟

آيا بر پښتانه پر سياست او مدنې مبارزې نه پوهيږي؟

آيا بر پښتانه تر اټکه د خاورې دعوه نه لري؟

البته چې بر پښتانه هم د منظور پښتين په شان په وطن مين په زرګونو ځوانان لري، تر هر چا ښه مدني مبارزين دي او هر لوی او کوچنی يې د لوی افغانستان هيله لري. خو يواځې د يو شي کمبود دی چې لکه منظور پښتين په شان په ولس او قام مين مشر پيدا او تر شاه يې ودريږي. اوس که دلته يواځې د فيسبوک پر پاڼه او ځينو ولايتونو کې د لر او بر يو افغان ناره وهل کيږي، که چيري يو ځوان سر راپورته کړي او لکه د منظور پښتين په شان د هيڅ ډلې، حکومت او پارټۍ له ګواښ ونه دار شي، نو ډير ژر دی چې د لوی افغانستان هيله به پوره او په لر او بر کې د پنجاب له ظلمونو نوره محکوم پښتون ولس بيغمه شي.

د لوی افغانستان د بيا جوړېدو په هیله

لیکنه : خوشحال آصفي