از ونزوئلا تا گرینلند؛ بلندپروازیهای ترامپ، متحدان را پیش از دشمنان نگران کرد
سیاست مداخلهجویانه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در آمریکای لاتین، واکنشهای دیپلماتیک حساس و گاه محتاطانهای از سوی متحدان اروپایی واشنگتن برانگیخته است. اما برنامههای ترامپ برای گرینلند، قلمروی دانمارک، نگرانیهای جدیتر و گستردهتری ایجاد کرده و چشمانداز ثبات اتحادیه غرب را به چالش کشیده است. این موضوع در گزارشی که روزنامه «وال استریت ژورنال» منتشر کرده، مورد تأکید قرار گرفته است.
دانمارک به صراحت از آمریکا خواست از تهدید قلمروی یک متحد تاریخی دست بردارد و هشدار داد هرگونه اقدام نظامی واشنگتن برای تصرف گرینلند، میتواند بنیان ناتو را تهدید کند. کشورهای اروپایی عضو اصلی ناتو نیز با موضع دانمارک همسویی نشان داده و در بیانیهای مشترک از ایالات متحده خواستند به جای فشار و اجبار، مسیر همکاری و مذاکره را در پیش گیرد.
در روزهای اخیر، نگرانی از تضعیف اتحاد غرب در اروپا شدت گرفته است. سیاستهای مداخلهجویانه ترامپ در آمریکای لاتین، متحدان سنتی آمریکا را واداشته که بیم آن داشته باشند نظم بینالمللی پس از جنگ جهانی دوم- که بر اصولی چون حفظ حاکمیت کشورها و محدودسازی استفاده از زور نظامی استوار است- به خطر افتاده است. بسیاری از این متحدان نگرانند که جهان به مناطق نفوذ قدرتهای بزرگ تقسیم شود و آمریکا، چین و روسیه نقش قدرتهای منطقهای غالب را ایفا کنند، در حالی که حاکمیت کشورهای کوچک تضعیف شود.
در واکنش به این تهدید، کشورهای اروپایی با اتخاذ مواضع محتاطانه و دیپلماتیک تلاش کردهاند اتحاد غرب را حفظ کرده و از تضعیف بیشتر ناتو جلوگیری کنند. از جمله با اتخاذ مواضع محتاطانه درباره مداخله آمریکا در ونزوئلا، در حالی که در پایتختهای اروپایی، پیام اصلی این بود که مادورو باید کنار برود، اما شیوه ترامپ در اجرای آن مطلوب ارزیابی نمیشود.
امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه، سقوط مادورو را فرصتی برای مردم ونزوئلا دانست، اما سخنگوی او بعداً تأکید کرد که فرانسه از مداخله نظامی مستقیم حمایت نمیکند. در مقابل، رهبران آلمان و بریتانیا از اظهار نظر درباره مشروعیت اقدام آمریکا در کاراکاس خودداری کردند. این احتیاط اروپاییها، انتقادات داخلی را نیز برانگیخته و منتقدان معتقدند اروپا در دفاع از نظم مبتنی بر قوانین بینالمللی کوتاهی کرده است.
افزایش نگرانیها با اظهارات ترامپ درباره گرینلند شدت گرفت. او کنترل این جزیره را مسألهای حیاتی برای امنیت ملی آمریکا توصیف کرده و گفته است: «گرینلند از نظر امنیتی اهمیت استراتژیک بالایی دارد.» برخی مقامات کاخ سفید، از جمله استیون میلر، مشاور ارشد ترامپ، حتی احتمال عملیات نظامی را منتفی ندانستند، در حالی که دانمارک تأکید کرده است واشنگتن نیازی به تصرف جزیره ندارد.
در پایان، رهبران فرانسه، آلمان، بریتانیا، ایتالیا، لهستان و اسپانیا در بیانیهای مشترک از موضع دانمارک حمایت کرده و بر حق مردم گرینلند در تعیین سرنوشت خود تأکید نمودند. آنها همچنین بر لزوم همکاری امنیتی با آمریکا در منطقه قطب شمال تأکید کردند.
