ابوالحسن خوشرو
طیار یزدان پناه لموکی
(زاد روز 14 دی 1325 در گذشت اسفند 1398)
زنده یاد ابوالحسن خان ، از جمله چهره های ماندگار مازندران ( 1396 ) دانش آموخته انستیتوی امور هنری تهران بود ، خواننده و نوازنده ” نی ” ،دارای آثارقابل توجهی در سه بخش از موسیقی مازندران ازجمله ، موسیقی رزمی – هیجانی ( الف : مشتی پروری “یاغی عیارپیشه ی مرکز گریزدوره آغازین عصر پهلوی اول / رضا شاه “که این سبک خوانش منظومه مشدی، بنا به مستندات ارائه شده از جانب محمد ابراهیم عالمی پژوهشگر وخواننده نامدار موسیقی مازندران ، پیش از او، توسط استاد طیبی اجرا شده بود .ب : حامدگلوگایی از جمله رهبران جنبش دهقانی سال های 1320 / پهلوی دوم ” که تحت برنامه مبارزاتی منظم قرار داشت ، ج : هژبرسلطان سوادکوهی فرزند امیر موئد، مرکز گریز ، دارای اندیشه نظامی منظم علیه قدرت مرکزی بود)
دوم موسیقی های عاشقانه از افسانه های به جامانده در فرهنگ فلکلوریک مازندران که در باره ایزدان نیمه خدا ونیمه انسان نام یافته به “نظر کرده” که با انسان های عادی متفاوت بودند، هست هر چند در میان توده مردم همراه با احساس و عاطفه آنان ، عاشقانه با سازشان می زیستند . در واقع نه انسان بلکه خود موسیقی بودند . متاسفانه برای آنان زمان زیست تعیین نمودند با زندگینامه ای مخدوش ، حال آن که دوره حیات آنان هزاران ساله به نظر می رسد زیرا آنان با موسیقی متولد شدند . تنها نشانه مهم به گمان قریب به یقین ، همین عنوان ” نظر کرده ” است که به نحوی آنان را فرازمینی نشان می دهد که ظاهرا نام شان پس از اسلام معرب شده و حتا تقدس یافته به اسم ” طالبوزهرهکه بیانگر تلفیق موسیقی چوپانی با دهقانی ست و”امیروگوهر” که مرتبه ای ست از ساز و آوازکه در خوانش سبک منحصر به فرد و کم نظیری ست .
سوم ترانه های مردمی برآمده از بطن زندگی رنجبارانسان های به فقر کشیده شده که عاشقانه های دختران جوانست ، بازمانده ازترانه های دوران فئودالیسم، حاکی از غم واندوه فراوان وفرساینده وجود عشاق که درچنبره سنتهای سخت کهن که حاکی از جورخانوادگی (پدر ، برادر و شوهرکه تحت تاثیر تفکرقوم گرایی بودند ) و ستم اجتماعی در جامعه ای با روبنای فرهنگی دوران زمینداری و برده داری که ناگزیر جدایی های جان سوزی را به همراه داشتند درواقع تحت سیطره نظام های که نه عشق می شناسد و نه عاطفه انسانی ،بر آیند آن جداییهای که کاهنده تن و روان است مانند شعر ذیل که به صورت نجما خوانی جان سوزی اجرا می شود” درشومبه غریبی دلب ونه پاره/ خدایا ته مس سه بَی راه چاره / در شومبه غریبی منزل ها کنم /شه دل ره با ته دل یکدل ها کنم …daršuombǝ qaribi del buonǝ párǝ
Xǝdáyátǝmessǝ bay ráǝčarǝ
Dar šuombǝqaribimenzǝlhákǝnem
Šǝdelǝbátedǝlykdǝlhákǝnem
دارم میرم غریبی ، دل گیر ودلتنگ / خدایا ، چاره ای کن، بهردل تنگ/دارم میرم غریبی ،خانه کنم من / دلم را با دلت، یک دل کنم من
روشن است رزمی خوانی گروه روجا تحت تاثیر انقلاب مردمی ضد سلطنتی و بورژوازی کمپرادور بود که منجر به فقر وسیع مردمی گردید. در اوائل انقلاب از جمله جریان های هنری ترقی خواه به سرپرستی لطفی ، شجریان ، ابتهاج ودیگران … بودند که در تهران راه اندازی شده بود و اکثر استان های کشور تحت تاثیر آنان ، موسیقی رزمی خود را در آستانه انقلاب آفریدند که تاثیر شگرفی در پیروزی انقلاب داشت واستاد محسن پور با بهره گیری از پتانسیل استانی ( نوازندگان ، خوانندگان و ترانه سرایان ) توانست از پس این مهم ، در عالی ترین شکل برآید . پس از انقلاب ، دور جدیدی از موسیقی سنتی مازندرانی رونمایی شد که بیش تر پیرامون گرد آوری ترانه ها واجرای جدید آن ها دور می زد. متعاقب آن دستجات نویی رو آمدند.
استاد خوشرو و استاد محسن پور پس از سال ها کار مشترک، مستقل از یکدیگر ، به کارشان ادامه دادند . هر دو پس از هفتاد سال زندگی ، بودنشان پایان یافت و با بر جا گذاشتن کوله باری از خاطره ها کوچ کردند . یادم است در روز تدفین استاد محسن پور ، استاد خوشرو در جمع ما گفت :” نامرد مرا تنها گذاشت و رفت ” این جمله را می توان به نگاهی اوج عشق انسانی دو هنرمند نسبت به یکدیگر تلقی کرد.
آشنایی اینچانب با هر دو تن به پیش از انقلاب بر می گردد . به رغم سختی های روزگار ، مناسبات ما محترمانه بود . دوستی ام با استاد خوشرو، در جامعه معلمان قایمشهر که دارای یک رویکرد ترقی خواهانه بودعمیق تر شد . ما دبیران ، اعتصاب یک پارچه دانش آموزان اوائل انقلاب علیه سلطنت پهلوی را رهبری می کردیم اعضای این انجمن ،معلمان معترضی بودند با نحله های فکری متفاوت منتها با داشتن مشترکات محوری ، عاقلانه کنار هم بودیم با این قرار که هیچ مذهب یا مکتب خاصی را تبلیغ نکنیم . تا این که اعتصاب ها و اعتراض ها وارد مرحله تازه ای شد. ناگهان جریانی خاص که تا آن موقع حضور نداشت وکناره می گشت وقتی سقوط را حتمی دیدند ناگهان با مشی تند روانه، با رویکردی جدا سری ، فروشکستن اتحاد ما را رقم زدند و به جمع برادران پیوستند . برای نشان دادن حضور پررنگ خود سیاست غوغا سالاری را پیش گرفتند و با برخوردی تنش آفرین اقدام به آتش زدن سینما وغیره کردند تا خود را در راس قرار دادند . وقتی در یکی از روز های نشست جمعی معلمان در سالن سخنرانی دبیرستان شرف جنب آموزش و پرورش کنونی بودیم، آنان نیز وارد شدند از یکی از آنان که پشت میکروفون رفته بود پرسیده شد شما کی هستید ؟ با تمسخر پاسخ داد ” یک سر دوگوش ” همپالکی های آنان خنده تمسخر آمیز و فاتحانه ای را سردادند . دیگر اقدام آنان . درراه پیمایی ها و تظاهرات با پخش پوسترهای زعمای مذهبی و جدا نمودن صفوف خود ، مارا غافلگیر کردند. یعنی مبارزه طبقاتی با ورود آنان رنگ باخت تبدیل به جنگ بی معنای حیدری و نعمتی شد با این همه تا پیروزی انقلاب در میدان ماندیم هر چند زمزمه های ضد دگر اندیشی، روز به روز اوج می گرفت و تعصبات علیه ما برانگیخته می شد موضوع را چندان جدی نمی گرفتیم وبه راه پیمایی ها ادامه دادیم .ضمن آن که تفاهم ویکی شدن در میان مان به عنوان یک هدف ، متزلزل شد چالشی که پس از پیروزی انقلابخود را ششدانگ نشان داد .
غافل از این که جریان نو رسیده ، با برنامه ،سواربر موج شدند ، آنان نه این که تمام آنهایی که با ما بودند را ، جدا کرد ند، بلکه توده مردم متعرض را با شعارهایی از پیش تهیه شده تحت لوای پرچم دین خواهی به سوی خود کشاندند .بنابراین به رغم تمام تلاش های راه اندازی اعتراضات واعتصابات و کوشش های شبانروزی ، فرجام خوشی برایمان نداشت .مجموعه ما قریب به اتفاق پس از انقلاب نه این که مورد احترام قرار نگرفتیم بلکه با تبلیغ نو رسیده ها به صورت دشمن با ما برخورد شد تا آن جا که از کار اخراج مان کردند ابوالحسن خان در جمع ما بود .دربدری ها . بیکاری ها و برخورد های تند سخت اندیشان که با آمدن غیر مترقبه شان همه مارا غافل گیر کرده بودند روبه رو گردیدیم و مطرود و مغضوب شدیم . استاد خوشرو با گروه شان راه خود را تداوم دادند . دوستی ما آرام آرام با توجه به تنوع درگیری ها به تقریب گسست . دیدارهای منظم جایش را به دیدارهای نامنظم وتصادفی داد .تا این که برخی پیر نشده رفتند و اینانی که ماندند با رنج های پرشمار دست به گریبان بودند تا این که فشارها ، پس از تثبیت وتحکیم …به نسبت فروکش کرد . برخی به کارهای خدماتی کشانده شدند وبرخی به کارهای عمرانی وعده ای دیگر به صنایع خرد وکلان روی آوردند هر سه این جریان در کل وقتی پایشان محکم شد سعی کردند در راه ماندگان را در یابند آنانی که اهل فرهنگ و هنر بودند به رغم دشواری های فزاینده که روبرو بودند آثاری از خود برجای نهادند که از جمله جناب خوشروست که بیش از ده تا 15 اثر و چندین کنسرت که در زندگی نامه شان آمده برجا نهادند .یادشان گرامی باد .سخن آخر آن که پیران مانده از اتحاد نخست1357 ، هنوز بدون برتری دادن مکتب ومذهبی ، با وجود تمام خاطرات تلخ و شیرین ، خوش گوی وخوش کلامند .
