آمریکا علیه ایران
خاورمیانه در آستانۀ جنگ بزرگ
یوری ماواشف (Yuri MAVASHEV)، خاورشناس و مدرس گروه سیاست جهانی و اقتصاد جهانی در دانشکدۀ مدیریت آکادمی اقتصاد ملی و مدیریت عمومی جنب ریاست جمهوری روسیه
ا. م. شیری- مقالۀ پیش رو نیازی به توضیح و تفسیر اضافی ندارد، جز اینکه خود خواننده میتواند آمار منابع غربی در مورد تعداد تلفات رویدادهای دی ماه را که «چشم بسته غیب میگویند»، مورد توجه قرار دهد.
*-*-*
گروه ضربت ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن به خلیج فارس اعزام شد.
دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، همزمان با رسیدن گروه ضربت ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن به آبهای خاورمیانه، بیانیۀ «صلحآمیز» دیگری صادر کرد که احتمالاً با هدف منحرف کردن توجه ایران و کاهش هوشیاری آن صادر شده و این تصور را ایجاد میکند که واشنگتن هنوز در حال بررسی احتمال یک توافق دوستانه است. در همین حال، به گزارش نیویورک تایمز، این ناو هواپیمابر میتواند ظرف یک تا دو روز برای حمله به ایران آماده شود.
روشن است که حضور ناو هواپیمابر به کاخ سفید قابلیتهای بیشتر برای حمله به عمق خاک ایران و در عین حال کاهش پیامدهای احتمالی منطقهای میدهد. رهبر آمریکا هشدار داد: «مانند مورد ونزوئلا، نیروی دریایی آماده، توانمند و در صورت لزوم قادر است به سرعت مأموریت خود را- با زور و خشونت- به انجام برساند. میخواهیم امیدوار باشیم که ایران به سرعت به میز مذاکره بیاید و با یک توافق منصفانه و سودمند دوجانبه-بدون سلاحهای هستهای- که موجب رضایت همۀ طرفها باشد، موافقت کند. زمان میگذرد و این واقعاً حیاتی است».
در یکی از تصاویر منتشر شده توسط نیروی دریایی ایالات متحده، ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن در حالی که پرواز یک بالگرد MH-60S Sea Hawk از اسکادران ۵ نیروی دریایی و هوایی، Nightdippers، از عرشۀ آن را نشان میدهد، از تنگۀ هرمز عبور میکند.
این ناو هواپیمابر که حامل اسکادرانهایی از جنگندههای اف/آ-١٨و اف-٣۵ و چندین ناوشکن همراه است، پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، گزینههای حملات احتمالی به ایران را با مشاوران کاخ سفید خود در میان گذاشت، اوایل این ماه به منطقه اعزام شد.
ورود جدیدترین گروه رزمی ناو هواپیمابر، حداقل سه اسکادران اف-١۵ مستقر در منطقه و همچنین آتشبارهای پدافند هوایی اضافی آمریکا را که در هفتههای اخیر مستقر شدهاند، تقویت میکند. سایر ناوشکنهای موشکانداز نیروی دریایی آمریکا در خلیج فارس و دریای سرخ مستقر هستند.
ترامپ از ابتدای سال، بارها تهدید کرده که به دلیل «سرکوب وحشیانۀ اعتراضات گستردۀ ضد دولتی»، رهبری نظامی و سیاسی ایران را هدف قرار خواهد داد. به نظر میرسد رئیس جمهور آمریکا در صدور مجوز حملات تردید دارد. او در مورد گروه ضربت ناو هواپیمابر که هفتۀ گذشته به سمت ایران حرکت میکرد، گفت: «ممکن است مجبور به استفاده از آنها نباشیم، اما خواهیم دید».
به گزارش مجلۀ تایم، به نقل از مقامات وزارت بهداشت جمهوری اسلامی، آمار محرمانهای که برای دولت تهیه شده، تعداد کشتهشدگان را ۳۰۰۰۰ نفر اعلام کرده است. همچنین ادعا میشود که تعداد کشتهشدگان آنقدر زیاد بوده که ظاهراً سازمانهای اورژانس با کمبود کیسههای حمل جسد و آمبولانس مواجه بوده و مجبور شدهاند از تریلرهای کشنده استفاده کنند.
این مجله گزارش میدهد که دادههای ارائه شده از سوی منابع آن، به نتایج شمارش پزشکان و نیروهای امدادی نزدیک است؛ نتایجی که از کشته شدن ۳۰٬۳۰۴ نفر حکایت دارد. دکتر امیر پارستا، که این گزارش را تهیه کرده، تأکید میکند که همۀ قربانیان در آن لحاظ نشدهاند. زیرا، دسترسی برای ثبت آمار در بخشی از سردخانهها، از جمله سردخانههای نظامی، امکانپذیر نبوده است.
او در ادامه گفت: «این (از دادههای رسمی) به واقعیت نزدیکتر است. اما، من فکر میکنم رقم واقعی بسیار بیشتر از این است». آمار رسمی از مرگ ۲۴۲۷ غیرنظامی و نیروی امنیتی و همچنین ۶۹۰ «تروریست» گواهی میدهد. خبرگزاری فعالان حقوق بشر مستقر در آمریکا، پیش از این اعلام کرده بود که ۵۴۵۹ مورد مرگ «قبلاً تأئید شده» و ۱۷۰۳۱ گزارش دیگر در انتظار تأئید است. باید اضافه کرد که هرگونه تخمین غربی از آمار تلفات ناشی از رویدادهای اخیر احتمالاً قابل تأئید نیست و حاوی عنصری از اطلاعات نادرست است.
دریاسالار برد کوپر، فرمانده پنتاگون در منطقه، در آخر هفتۀ گذشته با مقامات ارشد نظامی اسرائیل دیدار کرد. به گفتۀ سخنگوی ارتش اسرائیل، کوپر همچنین «دیدار خصوصی طولانی» با سرلشکر ایال زمیر، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، داشته است. بیانیۀ ارتش اسرائیل در مورد این دیدارها به ایران اشاره نکرده است. در زمان انتشار این خبر، فرماندهی مرکزی آمریکا در مورد سفر کوپر به اسرائیل بیانیه منتشر نکرده بود.
ضمن این، روز دوشنبه، واحدهای نیروی هوایی آمریکا در خاورمیانه تمریناتی را برای مانورهای گریز از حمله به منظور انتقال پرسنل و هواپیماها از پایگاههای اصلی به فرودگاههای کوچکتر در منطقه آغاز کردند. این در بحبوحۀ تهدیدهای صریح دولت ترامپ علیه «رژیم آیتالله» صورت میگیرد.
فرماندهی منطقهای نیروی هوایی آمریکا تصریح کرد که این تمرینات با هدف «نشان دادن توانایی استقرار، پراکندگی و حفظ هواپیماهای جنگی» و «آمادگی برای واکنش انعطافپذیر» در سراسر منطقه انجام میشود.
مقامات ایرانی تهدید کردهاند که در صورت حمله به ایران، به پایگاههای ایالات متحده در شبهجزیرۀ عربستان حمله خواهند کرد.
در این بیانیه آمده است که نیروی هوایی آمریکا به عنوان بخشی از رزمایش این هفته، «با تأئید کشور میزبان و با هماهنگی نزدیک با مقامات هوانوردی غیرنظامی و نظامی»، هواپیماها را در سراسر منطقه مستقر خواهد کرد. «این رزمایش با نشان دادن حضور قوی، آماده و پاسخگو که برای جلوگیری از تجاوز، کاهش خطر اشتباه محاسباتی و اطمینانبخشی به شرکا طراحی شده، صلح از طریق زور را مطرح میکند».
در عین حال، پادشاهیهای خلیج فارس آشکارا به دنبال فاصله گرفتن از تنشهای بین واشنگتن و تهران از طریق محدود کردن همکاری نظامی با آمریکا هستند. روز دوشنبه، امارات متحدۀ عربی به این موضع پیوست و سخنگوی این کشور، افراح الهاملی، «بر تعهد کشور خود مبنی بر عدم اجازۀ استفاده از حریم هوایی، خاک یا آبهایش در هیچ عملیات نظامی علیه ایران، مجدداً تأکید کرد».
علاوه بر این، ابوظبی تأکید کرد که به هیچوجه قصد ندارد هیچ گونه حمایت پشتیبانی برای چنین اقداماتی به آمریکاییها ارائه دهد. پادشاهی عربستان سعودی و قطر نیز پیش از این اعلام کرده بودند که به ارتش آمریکا اجازۀ حمله به ایران از پایگاههایشان در خاک خود نخواهند داد و «دیپلماسی خاموش» خود را تشدید کردهاند. تا اواسط سال ۲۰۲۵، تقریباً ۴۰ تا ۵۰ هزار نیروی آمریکایی در خاورمیانه، عمدتاً در پایگاههای قطر، بحرین، کویت، امارات متحدۀ عربی و عربستان سعودی مستقر بودند.
رئیس جمهور فعلی آمریکا در سخنرانی خود در جمع هوادارانش در آیووا اعلام کرد که تهران احتمالاً با واشنگتن به توافق خواهد رسید. برغم این فراموش نکرد که تهدید همیشگی خود را خطاب به «رژیم آیتاللهها» مطرح کند: «ضمناً، یک ناوگان قدرتمند دیگر هم اکنون به سمت ایران در حرکت است، پس خواهیم دید. امیدوارم که آنها با توافق موافقت کنند».
ترامپ ممکن است عمداً سعی کند با ترکیب قدرتنمایی و اظهاراتی مبنی بر تمایلش برای «رسیدن به یک توافق دوستانه»، رهبری ایران را گیج کند. در همین حال، مقایسۀ دولت ایران با داعش، یک گروه تروریستی ممنوعه در روسیه، در لفاظیهای مقامات و کارشناسان آمریکایی رایج شده است. به نظر میرسد چنین قیاسهای منابع معتبر، عملاً جایی برای گفتگو باقی نمیگذارد. روز قبل، اعلام شد که رزمایشهای گسترده توسط نیروهای هوایی فرماندهی مرکزی آمریکا از اول فوریه آغاز میشود که هدف آن «استقرار، پراکندگی و حفظ توانایی نبرد هوایی» در مکانهای مختلف در صورت بروز شرایط پیشبینی نشده است. ایران، به نوبۀ خود، در پایگاه دریایی جاسک در نزدیکی تنگۀ هرمز و همچنین در منطقۀ بندر بوشهر، اخطار به خلبانان (NOTAM) دریایی صادر کرد که میتواند نشاندهندۀ مانورها با حضور زیردریاییها و قایقهای تهاجمی و همچنین مینگذاری در آبها باشد که قادر است بر مسیرهای تجارت بینالمللی تأثیر بگذارد.
کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی وزیر امور خارجه، اعلام کرد که ایران وارد مرحلۀ سوم درگیری خود با آمریکا و اسرائیل میشود. او گفت مراحل قبلی شامل جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل در تابستان گذشته و اعتراضات گسترده در اواخر دسامبر ۲۰۲۵ و اوایل ۲۰۲۶ بود. نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد هشدار داد که تهران در صورت حملۀ جدید آمریکا، «به گونۀ بیسابقه» پاسخ خواهد داد.
١٠ بهمن- دلو ١۴٠۴
