ویروس خزنده ی ویرانگر و خطرناکتر از بم اتوم

سلیمان کبیر نوری پیش تبصره: چه جالب شهره ی جهان شده است…

افغانستان در منطقه و جهان

در این مقطع زمانی تاریخ که جنگ ناتو به سرکردگی…

کی فراموش شود!

امین الله مفکر امینی       2024-20-02! کی فرامــــوش شود روزهای داغ نبـــــــرد درسنــگر که…

دلبرین عبدالفتاح علی

بانو "دلبرین عبدالفتاح علی" (به کُردی: دڵبرین عەبدولفەتاح عەلی بۆتانی)…

از کوچه های پرپیچ و خم  تبعید تا روزنه های…

نویسنده: مهرالدین مشید سخنی از تبعید و تبعیدگاه و تبعیدیان تاریخ قسمت…

دیالوگ

https://www.youtube.com/watch?v=j-Nr0pI5vJ4&ab_channel=dparsa

خلوت دل

رسول پویان نمـی پـرســد ز احـوال دل تـنـهـایی تـنهایم نمی داند کسی…

تا کی ز دستِ!

امین الله  مفکر امینی       2024-20-02! تا کــی ز دسـتِ  مـــلا و محتــسب کشیم عـــذاب شرم…

بازی های جدید استخبارات پاکستان و اختلاف فریبنده ی اسلام…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روز ها گزارش هایی به نشر…

اجلاس دوحه هیاهویی پوچ

سیامک بهاری اجلاس دو روزه دوحه درباره بحران افغانستان به سرپرستی…

جمهوری متحد ضداستعماری عرب

دانیل (دَنی) شاو ــ پیش از سوم ژانویهٔ ۲۰۲۰ایرانی، ایرانی بود    …

زرع گندم در افغانستان

انواع گندم  در مناطق مختلف افغانستان پیشگفتار این کتاب برای چند منظور…

اسلام گرایان از نفی سیطره ی غرب تا نفی فرهنگ…

نویسنده: مهرالدین مشید نفی سیطره ی غرب را نباید با نفی…

انبیق یادها

رسول پویان صـدای بلـبـل آبـی و شـالـیــزارانم دوباره زنـده کند خاطـرات دورانم ز…

هیچ انسانی غیر مجاز نیست!

سیامک بهاری «اتباع غیر مجاز حق اجاره کردن خانه و ملک…

نزدیک به ۶۰ اجماع سازمان برای افغانستان – نشست دوحه…

که ۶۰ هزار اجماع هم برگزار شود – تا عنصر…

واهمه

از شكستن غرور واژه‌های تو  عطر باغچه هم شكست و قنارهای سركش…

نشست های جهانی و نبود اجماع سیاسی و بی پایانی…

نویسنده: مهرالدین مشید اجماع سیاسی در سطح ملی و بین المللی…

از بلند پروازی تا سقوط

عبدالصمد ازهر                 …

وحدت ضامن پیروزی وحافظ بقای ماست

پيشگفتار: مردم آزاده افغانستان در درازنای تاریخ هر زمانیکه خاک آبایی…

«
»

کرزی؛ از پایان سلطه طالبان تا اقتدار نیروهای افغان

نگاهی به دستاورهای 12 ساله رئیس‌جمهور افغانستان

پس از سقوط طالبان مدت 12 سال است کرزی سکان سیاست افغانستان را در اختیار داشته و در این سال‎ها این کشور در بخش‎های مختلفی از جمله امنیتی، اقتصادی، سیاسی و … دستاوردهای قابل توجهی کسب کرده است.

پس از آن که سایه سلطه طالبان از سر افغانستان برداشته شد، «حامد کرزی» رئیس جمهور این کشور 12 سال (از پدید آمدن «اداره موقت» و «انتقالی» تا کنون) زمام امور این سرزمین را در اختیار دارد و در این سال‎ها افغانستان در بخش‎های مختلفی از حیات اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و…  دستاوردهای قابل توجهی داشته است.

در این سلسله گفتار به برخی از مهمترین دستاوردهای رئیس جمهور افغانستان در طول این سال‌ها اشاره می‌شود:

دستاوردهای 12 ساله بخش امنیتی

زمانی که کرزی زمام امور افغانستان را به دست گرفت، هیچ نهاد امنیتی که بتواند ماهیت ملی و دولتی داشته باشد وجود نداشت بلکه نیروهای مسلح موجود در آن شرایط افغانستان عملاً به بخش‎ها و بلوک‎های قومی تقسیم شده بودند و از مرکز فرماندهی واحدی دستور نمی‌گرفتند.

این بخش‎ها و واحدهای نظامی هرکدام با احساس و انگیزه قومی از رهبر یا فرمانده قوم خاص فرمان می‎بردند و هیچ نشانه‎ای از وفاداری و دستور گیری ملی در بین آنان وجود نداشت.

این رهبران قومی برای صدور فرمان جنگ و دستور درگیری، دست بازی داشته و هیچ مرجعی بالاتر از خود را به رسمیت نمی شناختند که آنان را در قبال تبعات فرمان و دستوراتشان بازخواست کند.

این وضعیت افغانستان را آبستن آشوب و جنگ‎های قومی و سمتیِ ویرانگری ساخته بود.

از سوی دیگر جریان سال‎ها جنگ در افغانستان باعث شده بود که هر فردی حق حمل و استفاده از اسلحه را داشته باشد، امری که امکان و ابزار خشونت را همگانی ساخته بود.

با روی کار آمدن کرزی آرام و آهسته اما پیوسته، نهادهای ملی در بخش‎های نظامی و امنیتی دولت افغانستان شکل گرفت.

پدید آمدن سلسله مراتب فرماندهی و دریافت دستور از مراجع ملی به جای اطاعت از رهبر قومی باعث شد که دامنه اعمال خشونت‎های خودسرانه نظامی برچیده شود و برای هر عملکرد و کنش نظامی نیاز به دریافت دستور از مرجع ملی و رسمی باشد.

اجرای پروسه «دایاک» دستاورد بزرگ دولت افغانستان

اجرای روند دایاک (D.D.R) که در آن سلاح و مهمات افراد غیرنظامی تحویل داده می‌شد سبب شد که بسیاری از افرادی که با جنگ و خشونت خو گرفته بودند خلع سلاح شده و به زندگی عادی و مسالمت‎آمیز برگردانده شوند.

قانونمند شد حق حمل و استفاده از سلاح دستاورد بزرگی برای افغانستان بود و توانست امکان و ابزار خشونت را از سطح زندگی عمومی برچیند و در نهاد خاصی متمرکز سازد.

سنگ بنای ایجاد تشکیلات نظامی قدرتمند در افغانستان

مهم‎تر از همه این که در زمان و زمینه‎ای که در طول زمامداری کرزی پدید آمد، این کشور توانست بنیان تشکیلات نظامی نیرومندی را بنا نهد، نیرویی که در زمان اندک توانست اعتماد مردم افغانستان را جلب و ماهیت ملی خود را نمایان سازد.

نیروهای امنیتی افغانستان هم اکنون به لحاظ کمی بالغ بر 400 هزار نفر هستند.

مهم این است که این تعداد از نیروها ترکیب کاملاً ملی به خود گرفته و در قالب 3 ساختار ملی، مانند وزارت کشور، وزارت دفاع و ریاست امنیت ملی فعالیت می‎کنند.

فعالیت در چارچوب و قواعد ملی از پیش تعریف‎ شده باعث شده که این نیروها عملکردی کاملاً ملی داشته باشند و علایق و عملکردهای قومی و سمتی در آن‎ها روز به روز کم‎رنگ و بی‎رمق گردد.

نیروهای نظامی افغانستان یکی از محبوب‎ترین نیروهای نظامی دنیا به حساب می‎آیند

نیروهای امنیتی افغانستان بر اثر فعالیت‎های فداکارانه و تلاش‎های شبانه‌روزی خود که به منظور تأمین امنیت این کشور داشتند، اینک از حمایت اجتماعی کم‎نظیری برخوردار شده‌اند.

بارها اتفاق افتاده که عضو پلیس و ارتش افغانستان، عامل انتحاری را به آغوش گرفته تا با هزینه‎ هستی خود حمله انتحاری را بی‎اثر و یا کم‎اثر سازد و جان هموطنان خود را نجات دهد.

طبیعی است نیرویی که شب و روز تلاش کرده و در برابر تهدیدات و تحرکات نظامی طالبان سینه سپر می‎کند و خطرات را به جان می‎خرد تا هموطنان آنان آرامش داشته باشند، محبوب می‎شود و راه خود را به سوی قلمرو قلوب مردم کشور خود می‎گشایند.

اعتماد مردم افغانستان به نیروهای بومی بیشتر است

اضافه بر آن چه گفته‎ شد اعتماد به توانمندی و تعهد نیروهای امنیتی افغانستان روز به روز تقویت می‎شود و قدرت و اقتدار این نیروها زمانی بیشتر نمایان شد که مسئولیت‎های امنیتی این کشور از نظامیان خارجی به این نیروها منتقل شد و این انتقال به جای آن که طبق برخی پیش‎بینی‎های آن زمان، آسیب امنیتی به بار آورد، به بهترشدن وضعیت امنیتی در مناطقی انجامید که پیش از آن توسط نظامیان خارجی تأمین امنیت می‎شد.

از همه مهم‎تر این که انتقال مسئولیت‎های امنیتی مناطق مختلف افغانستان از نظامیان خارجی به نیروهای امنیتی داخلی این کشور باعث شد که طرح توقف حملات هوایی خودسرانه نظامیان خارجی به منازل مسکونی این مناطق، مطرح و متحقق شود؛ امری که یکی از مطالبات مشروع مردم افغانستان از دولت این کشور بود.

انتقال مسئولیت‌های امنیتی منجر به انتقال مسئولیت اداره زندان‌ها به نیروهای افغان شد

در برخی نقاط افغانستان، از جمله در «بگرام»، «هلمند» و «قندهار» زندان‎هایی وجود داشت که تحت کنترل نظامیان خارجی بود و آنان به خود حق می‎دادند که هر فردی را که می‌خواهند را در آنجا زندانی کنند، بی‎آنکه به دولت افغانستان پاسخ‎گو باشند.

انتقال مسئولیت‎های امنیتی از نظامیان خارجی به نیروهای داخلی افغانستان در نهایت منجر به واگذاری مسئولیت‎ این زندان‎ها از نظامیان خارجی به نیروهای امنیتی افغان گردید امری که گام مهمی در جهت احیا و اعمال حاکمیت دولت افغانستان به شمار می‎رود.

زمانی که شمار نظامیان خارجی در افغانستان به کم‎ترین میزان آن رسید، نیروهای امنیتی افغان در برابر آزمون بزرگ و دشواری قرار گرفتند که آن تأمین امنیت انتخابات ریاست جمهوری و شوراهای ولایتی این کشور در سال جاری بود.

این نیروها از این آزمون ملی و مهم سربلند بیرون آمدند و علی‎رغم آن که طالبان با تمام توان خود تصمیم اخلال در این انتخابات را داشتند، نیروهای امنیتی افغان به تنهایی و بدون درخواست کمک از نظامیان خارجی موجود در این کشور، توانستند امنیت این انتخابات را به شکل بایسته آن تأمین کنند.

گذشته از آن طالبان هرگز نتوانستند در درگیری‎های رو در رو با نیروهای امنیتی افغان بجنگند و برای همین به اجرای استراتژی بمب‌گذاری، انفجار و انتحار پناه بردند.

این درحالی است که در این اواخر نیروهای امنیتی افغان در پیشگیری از عملیات‌های انتحاری نیز دستاوردهای خوبی داشت.

 در این میان پیشرفت‌های افغانستان در بخش فناوری اطلاعات و مخابرات محسوس‎تر از هر بخش دیگر بوده است.

به اختصار عمده‎ترین دستاوردهای افغانستان در بخش فناوری اطلاعات و مخابرات را شرح می‌دهیم:

میزان پیشرفت و دستاوردهای 12 ساله افغانستان در عرصه فناوری اطلاعات و مخابرات فراتر از انتظار و پیش‎بینی‎هایی بود که در روزهای آغاز به کار «اداره موقت» به ریاست کرزی در این کشور وجود داشت.

در آن زمان دستگاه‎های مخابراتی معدودی، آن هم در مراکز شمار محدودی از شهر‎های افغانستان وجود داشت و هیچ فردی در هیچ‎ جای افغانستان به تلفن همراه دسترسی نداشت.

از آن جا که سال‎ها جنگ و وحشت، بی‎کاری و تهی‎دستی، مهاجرت در این کشور را به یک امر معمول و رایج تبدیل نموده بود بسیاری از خانواده‎ها دست کم یکی از اعضای خانواده خود را برای کار به خارج از افغانستان فرستاده بودند.

این خانواده‎ها به دلیل عدم دسترسی به خدمات مخابراتی، مجبور بودند ارتباط خود با عزیزانشان در خارج از افغانستان را به ارسال نامه‎ها محدود کنند نامه‎هایی که یا اصلا به دست دریافت‎کننده نمی‎رسید و یا هم دیرتر از آن می‎رسید که ارسال‎کننده انتظار داشت.

خانواده‎هایی که می‎خواستند صدای عضو مهاجر و دور افتاده از دیار و دوستان خود را بشنوند، مجبور بودند روزها مسافرت کنند تا خود را به مرکز یکی از شهر‎هایی که دستگاه‎ مخابراتی وجود داشت برسانند.

طبیعی است که چنین دستگاه‎های مخابراتی معدودی، مراجعین زیادی داشت و صف‎های طولانی در مقابل ساختمان آن تشکیل می‎شد.

هزینه مکالماتی استفاده از این دستگاه‎ها که تنها به چند شهر محدود شده بود بسیار گران تمام می‌شد.

اکنون پس از 12 سال شعاع خدمات مخابراتی نزدیک به 90 درصد جمعیت افغانستان را تحت پوشش قرار داده و حدود 21 میلیون شهروند این کشور تلفن همراه دارند.

دسترسی به این میزانی از خدمات مخابراتی، منجر به سهولت و سرعت ارتباط تلفنی در داخل و خارج از این کشور شد و هر فرد با استفاده از تلفن همراه خود می‌تواند تماس گرفته و پیامک بفرستد.

با درنظرداشت رقابت شرکت‎های مخابراتی در جهت بهبود خدمات و پایین‎آوردن هزینه استفاده از تلفن همراه، هزینه مکالمات تلفنی در این کشور به شدت پایین آمده است.

12 سال پیش هزینه هر دقیقه مکالمه تلفنی به کشورهای همسایه افغانستان 60 افغانی بود و اکنون امکان تماس تلفنی به کشورهای همسایه در برابر 10 افغانی در هر دقیقه میسر است یعنی اکنون 5 برابر ارزان‎تر از آن زمان است.

امروز محدودیت زمانی و مکانی و از مکالمات افغان‌ها برداشته شده و فرد می‎تواند از هر نقطه از مناطق تحت پوشش شبکه‎های مخابراتی افغانستان با افراد مورد نظر خود در داخل یا خارج از کشور ارتباط داشته باشد.

اکنون در بخش فناوری اطلاعات در این کشور 5 شرکت بزرگ مخابراتی و در حدود 40 تا 50 شرکت خدمات اینترنتی فعال است که جمعاً در این حوزه 2.1 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری کرده‌اند.

در بخش خدمات اینترنتی شبکه فیبر نوری در شمار زیادی از ولایات این کشور فعال شده و مردم آن از این طریق با کشورهای همسایه خود مانند جمهوری اسلامی ایران، تاجیکستان، ازبکستان، ترکمنستان و پاکستان متصل هستند.

در شرایط حاضر حدود 2 میلیون نفر از جمعیت افغانستان از خدمات اینترنتی استفاده می‎کنند در حالی که 12 سال پیش نه تنها دسترسی به اینترنت وجود نداشت بلکه واژه اینترنت در این کشور کلمه‌ای ناآشنا و غریبه می‎نمود و در گفت‎وگوهای روزانه این مردم هیچ جایگاه تعریف ‎شده‌ای نداشت.

یکی از این حوزه‌های مهم بخش آموزش و پرورش در افغانستان است که شاهد جهش جدی و تغییرات مطلوبی بوده است.

 در نخستین روزهای زمامداری کرزی، افغانستان در عرصه آموزش و پرورش وارث وضعیت وحشتناکی بود؛ مدارس دخترانه بسته و غیر فعال بود و در سایر مدارس نیز اساتید و امکانات آموزشی، حتی در حد آموزش‎های ابتدایی وجود نداشت.

اکنون پس از 12 سال زمامداری کرزی، مدارس و دانشگاه‎های زیادی در این کشور تأسیس و فعال شده و هم اکنون 11.5 میلیون دانش آموز افغان به مدرسه می‎روند.

متون درسی جدید و متناسب با نیازهای امروزی برای مدارس تدوین شده و فعالیت‎ها در راستای تهیه سایر امکانات آموزشی نیز چشم‎گیر و قابل تمجید بوده است.

برای ارائه تصویر بهتر از دستاوردهای 12 ساله کرزی در بخش آموزش، ابتدا باید اندکی به وضعیت آموزشی افغانستان در سال‎های پیش از زمامداری وی اشاره کرد.

مراکز آموزشی و آکادمیک و تغییر کاربری به اردوگاه نظامی

سال‎ها ستیز و جنگ در افغانستان سبب شد که ناامنی و ناامیدی دامن معلمان و اساتید مدارس و دانشگاه‎های افغانستان را بگیرد و آنان را به ترک وطن و فرار تشویق کند.

وخامت وضعیت آموزشی در این کشور تا آنجا به پیش رانده شده بود که بسیاری از مراکز آکادمیک افغانستان به محلی برای حضور نظامیان و جریان‎های جنگ‎جو تبدیل شود.

دوام ترس ناشی از سال‎ها جنگ و نظامی‎گری سبب شد که بی‎سوادی در افغانستان چنان گسترده و فراگیر شود که توانایی خواندن و نوشتن امتیازی باشد که افراد اندک و انگشت‎شماری در این کشور از آن برخوردار بودند.

وضعیت چنان وخیم شده بود که از یک سو آرامش اندیشیدن و انتقال دانش را از معلمان ستانده بود و از سوی دیگر انگیزه و فرصت فراگیری دانش را از دانش‎آموزان به شکل بی‎رحمانه‎ای گرفته بود.

آموزش و احساس نیاز به آن روز به روز به حوزه حاشیه‎ای زندگی افغان‎ها رانده می‎شد و علاقه به علم‎آموزی جای خود را به خصلت خشونت‎پروری و جسارت جنگی می‎سپرد.

محدودیت آموزش و فضای آموزشی امن در افغانستان

محدودیت‌های شکل گرفته کم‌کم منجر به شد که آموزش از شکل رسمی و دولتی به صورت آموزش در مدارس خانگی تبدیل شود.

حتی بستر برای ادامه آموزش در مدارس خانگی و نزد امامان جماعت مساجد در تمام افغانستان فراهم نبود، بلکه این مجال نیز به شماری از روستاهای دوردست و امن این کشور اختصاص داشت.

پس از پیروزی مجاهدین و استقرار دولت اسلامی به رهبری آنان در راستای بازگشایی و فعال ساختن مدارس و دانشگاه‎‎های افغانستان اقدام شد.

اما متأسفانه روندی که شکل گرفت اقبال ادامه نیافت، زیرا تهاجم طالبان و تسلط این گروه بر 95 درصد خاک افغانستان سبب توقف تلاش‎های مجاهدین در راستای بهبود وضع آموزشی شد.

طالبان مدارس دخترانه را در افغانستان تعطیل کرد

حکومت 5 ساله طالبان، آموزش در افغانستان را به صورت بی‎سابقه‎ای به عقب برد، طوری که این گروه با بستن مدارس دخترانه و محرومیت نیمی از جمعیت این کشور از نعمت سواد، ضربه‎های جدی و جبران‎ناپذیری را به پایه‎‎ و بنیان آموزش در افغانستان وارد کرد.

طالبان با بازتاب علایق و عقاید خاص خود در مواد و متون درسی مدارس و دانشگاه‎های افغانستان از کارایی مدارس و کارآمدی دانشگاه‎های این کشور به شدت کاست.

وضعیت به گونه‌ای شد که از یافته‎های دانش مدرن و پژوهش‎های اخیر بشر در متون درسی مدارس و دانشگاه‎های زمان طالبان اثری به چشم نمی‎خورد و همه چیز به تدریس تفاسیر طالبانی از دین خلاصه شده بود.

دانشگاه‎ها و مدارس افغانستان و آموزش‎گاه‎های ایده‎های افراطی طالبان

ادامه آموزش به سبک و سیاقی که مطلوب و مورد نظر طالبان بود داشت به سرانجام خطرناکی منتهی می‎شد طوری که مدارس و دانشگاه‎های افغانستان می‎رفت تا به آموزشگاه‎های آموزه‎های افراطی و تفاسیر دینی تندروانه طالبان تبدیل شود.

پایان دوران سیاه آموزش

با روی کار آمدن دولت جدید به ریاست کرزی، نه تنها مدارس و دانشگاه‎های موجود افغانستان بازگشایی و فعال گردید بلکه صدها مدرسه و دانشگاه دیگر تأسیس شد و هزاران کودک دختر و پسر راهی مدارس و دانشگاه‎ها شدند.

هرچند طالبان با اسیدپاشی به روی دانش‌آموزان، کشتار معلمان، تهدید دانش‌آموزان، آتش‌زدن مدارس و… به مخالفت خود با برنامه‎های دولت فعلی افغانستان که به هدف توسعه ابعاد آموزش در این کشور تلاش می‌کرد ادامه دادند، اما علاقه و عطش علمی که به برکت بستر و شرایط جدید در افغانستان به وجود آمده بود این قبیل اقدامات را خنثی نمود و منجر به پیشرفت روند رو به رشد آموزش در افغانستان شد.

11.5 میلیون کودک افغان مشغول تحصیل/ امکان آموزش تا مقطع دکتری فراهم شد

در مدت 12 سال اخیر آموزش در افغانستان به لحاظ کمی و کیفی با رشد بی‎سابقه و چشم‎گیری در 2 بخش دولتی و خصوصی مواجه بود.

اکنون در این کشور 11.5 میلیون دانش‌آموز به مدرسه می‎روند که حدود 42 درصد آنان را دختران تشکیل می‎دهد.

پیش از این تنها امکان ادامه آموزش عالی تا مقطع کارشناسی(لیسانس) در افغانستان فراهم بود اما اینک در برخی از دانشگا‎ه‎های این کشور مقطع کارشناسی ارشد و دکتری نیز تدریس می‎شود.

برخی از کشورهای جهان با ایجاد نمایندگی در برخی از دانشگاه‎ها در کابل سهم بسزایی در ارتقای سطح سواد و توسعه ابعاد آموزش عالی در این کشور داشته‌اند.

در رویکرد 12 سال دولت‌داری به ریاست کرزی، آموزش عالی در افغانستان آنچنان پراهمیت و حیاتی دانسته شده که تقاضای بورسیه از کشورهای همکار و دوست تا سطح یکی از وجوه ارتباطات خارجی این کشور بالا رفته است.

به عمده‎ترین دستاوردهای اقتصادی دوران 12 ساله زمامداری کرزی می‌پردازیم:

کالای ترس در بازارهای افغانستان

سال‎ها جنگ، وحشت و ویرانی در شهرهای افغانستان فضای زندگی در این شهرها را تیره و تار ساخته بود و نا امیدی و نگرانی بر ذهن و روان ساکنان این شهرها سایه انداخته بود.

شهرهای مختلف افغانستان روز به روز خلوت و خلوت‎تر می‎شد و شهروندان آن یا به روستاهای دوردست و نسبتاً امن این کشور پناه می‎بردند و یا راه مسافرت و مهاجرت به کشورهای دیگر را در پیش‎ می‎گرفتند.

چنین بود که با گذشت زمان بازارها بی‎رونق ‎شد و دیوارهای مغازه‌ها نیز بر اثر برخورد گلوله و موشک برخود می‌لرزید و فرو می‎ریخت.

در این بازارها متاعی جز ترس و تنفر و جود نداشت که خریدار برحسب نیاز و با میل و انتخاب سراغ آن برود.

همانگونه که در ابتدا اشاره شد سال‎ها جنگ و ناامنی در شهرها باعث شده بود که فعالیت‎های اقتصادی در افغانستان تنها به بخش کشاورزی و آن ‎هم در روستاها متمرکز و محدود شود.

با آغاز به کار دولت جدید فعالیت‌های اقتصادی از سرگرفته شد

با آغاز به کار دولت جدید به رهبری کرزی اطمینان امنیتی نسبی در شهرهای افغانستان حاکم شد و همین مسئله باعث شد که فعالیت‎های اقتصادی در این کشور از محدوده کشاورزی در روستاها فراتر رفته و به سطح شهرها کشانده شود.

به عبارتی دیگر «اداره موقت» پس از نشست «بن» این امکان را فراهم ساخت که شهرهای جدیدی در افغانستان ایجاد شود و در این شهرها بازارهای زیادی نیز پدیدار شود.

با این شرایط جدید روز به روز بستر برای داد و ستد اقتصادی بیشتر فراهم آمد و خرید و فروش در این بازارها رونق فزاینده‌ای گرفت.

در سایه ثبات سیاسی نسبی در این دوره بسیاری از بانک‎های کوچک پدید آمد که از طریق ارائه خدمات وام در افزایش میزان مشاغل و پیدایش پیشه‎های جدید در شهرها نقش خوبی ایفا کردند.

البته بانک‎های خصوصی دیگری نیز ایجاد شد که در بخش‎های مختلف از جمله نگهداری پول، انتقال پول و… در کنار بانک‎های دولتی آغاز به کار کردند.

این بانک‎های خصوصی به لحاظ کیفیت کار و سرعت در رسیدگی به مطالبات متقاضیان، به مراتب بهتر از بانک‎های دولتی عمل کردند و به همین جهت اینک با استقبال و اعتماد ویژه مردمی مواجه شده‌اند.

استخراج معادن نیز به کمک اقتصاد افغانستان آمد

تلاش در جهت طرح و اجرای پروژه‌های استخراج معادن مختلف سبب شد که در زمینه برداشت از ذخایر زیرزمینی و استفاده از معادن فلزات اقدامات جدی و سرمایه‌گذاری انجام شود.

کار و سرمایه‌گذاری زیادی روی معدن «مس عینک» در ولایت «لوگر» در شرق افغانستان، معدن «ذغال سنگ» در ولایت «بامیان» در مرکز این کشور، چاه‎های نفت در شمال افغانستان و… صورت گرفت.

افزایش فعالیت‌های شرکت‌های ساختمانی و راه‌سازی

در ادامه آنچه تاکنون به آن اشاره شد، شایان ذکر است که در این 12 سال صدها شرکت ساختمانی و جاده سازی در افغانستان ایجاد و فعال گردید.

این شرکت‎های ساختمانی و جاده‌سازی نیز سهم به ‎سزایی در بازسازی و دگرگونی چهره شهرها و جاده‎های افغانستان گرفتند و همچنین برای هزاران افغان زمینه شغل و فعالیت ایجاد کردند.

اکنون بسیاری از جاده‎ها و بزرگراه‎های شهرهای افغانستان که بر اثر سال‎ها جنگ با ارتش سرخ شوروی و پس از آن با طالبان غیر قابل استفاده و تخریب شده بود ترمیم و آسفالت شده و امر نقل و انتقال را سهولت بخشیده است.

بخش‎هایی از افغانستان که 12 سال پیش جزو مناطق متروکه‎ و خالی از سکنه به حساب می‎آمد دارای بناها و بازارهای خوبی شده و نشانه‎های آشکاری از تازگی و تحول را پیش چشم بینندگان می‎گذارد.

ایجاد شرکت‎های تجاری، دفاتر و بنگاه‎های معاملات خرید مسکن، زمین، آپارتمان و همچنین رهن و اجاره املاک و صدها معامله دیگر را در مسیر قانونی و قاعده‎مند هدایت می‎کنند.

اقدامات کرزی در عرصه اقتصاد افغانستان

از زمان تهاجم ارتش سرخ به افغانستان تا زمان کرزی، حاکمیت فضای جنگی، حالت اضطرار را در افغانستان پدید آورده بود و طرح برنامه ملی برای بهبود وضع اقتصاد را با دشواری مواجه کرده و حتی ناممکن ساخته بود.

در چنان وضعی آنچه رخ می‎نمود، اوج آشفتگی اقتصادی بود طوری که هیچ برنامه‌ای برای بهبود و افزایش درآمد سرانه ملی در آن کشور وجود نداشت و ارزیابی دقیقی در سطح کشور از ارتقا و یا ضعف ظرفیت‎های اقتصادی انجام نمی‎شد.

در صورتی که سال‎های سکان‎داری کرزی موجب شد  که در سطح داخلی برنامه‌های زیادی برای بازسازی زیربناها و ظرفیت‎های اقتصادی طرح و اجرا گردد؛ هر چند این فرایند با ضعف‎ها، کاستی‎ها و کندی همراه بوده است.

در سطح منطقه‎ای و فرامنطقه‎ای نیز افغانستان به امکان ایجاد روابط روشن و تعریف‎شده اقتصادی دست یافت؛ آنچه نبود آن سال‎های سال این کشور را در رنج و رکود اقتصادی فرو برده بود.

دریافت کمک‎های بیرونی و برنامه‎ریزی برای بهبود و بازسازی زیربناها و ظرفیت‎های اقتصادی داخلی باعث شد که با گذشت هرسال درآمد داخلی این کشور افزایش یابد.

افزایش درآمد داخلی افغانستان

جدول زیر میزان افزایش درآمد این کشور را در هرسال نسبت به سال‎های پیش از آن نشان می‎دهد:

در سال 1388 میزان درآمد افغانستان 68 میلیارد افغانی، در سال 1389 این میزان 80 میلیارد افغانی، در سال 1390 درآمد افغانستان برابر با 100 میلیارد افغانی بود، در 9 ماه اول سال 1391 این میزان به 72 میلیارد افغانی رسید و در 9 ماه اول سال 1392 مقدار آن 84 میلیارد افغانی بود.

افزایش درآمد داخلی در کنار کمک‎های کشورهای خارجی در پرتو زمینه‎ها و ظرفیت‎های ارتباطی به‎ وجود آمده در زمان زمامداری کرزی سبب شد که بودجه سالانه این کشور برای بهبود و افزایش خدمات (در بخش‌های امنیت، آموزش و پروش، زیربنا و منابع طبیعی، کشاورزی و توسعه روستاها، حکومت‌داری و حاکمیت قانون، بهداشت، توسعه بخش خصوصی دلار و مصونیت اجتماعی) نیز افزایش یابد.

افزایش بودجه سالانه در افغانستان

جدول زیر افزایش بودجه سالانه این کشور را در 8 سال گذشته نشان می‎دهد:

میزان بودجه افغانستان در سال 1383 برابر با 608 میلیون دلار، در سال 1384 این میزان 1.8 میلیارد دلار، در سال 1385 این بودجه 2.2 میلیارد دلار، در سال 1386 بودجه افغانستان 2.6 میلیارد دلار، در سال 1387 میزان آن 2.69 میلیارد دلار، در سال 1388 این بودجه 2.9 میلیارد دلار، در سال 1389میزان بودجه افغانستان 4.7 میلیارد دلار، در سال 1390 این رقم 4.7 میلیارد دلار، در سال 1391میزان آن 4.8 میلیارد دلار و در سال 1392 این رقم به 6.8 میلیارد دلار رسید.

این است که اساس و بنیاد شکوفایی و پویایی اقتصادی در این 12 سال و در دوران زمامداری کرزی در افغانستان نهاده شد و امید برای زندگی در شرایط اقتصادی متفاوت‎تر و مطلوب‎تر پدید آمد و تداوم و تقویت این روند و جبران کاستی‎ها و رفع نقایص آن امری است که رئیس جمهور آینده عهده‌دار آن خواهد بود.