از کوچه های پرپیچ و خم  تبعید تا روزنه های…

نویسنده: مهرالدین مشید سخنی از تبعید و تبعیدگاه و تبعیدیان تاریخ قسمت…

دیالوگ

https://www.youtube.com/watch?v=j-Nr0pI5vJ4&ab_channel=dparsa

خلوت دل

رسول پویان نمـی پـرســد ز احـوال دل تـنـهـایی تـنهایم نمی داند کسی…

تا کی ز دستِ!

امین الله  مفکر امینی       2024-20-02! تا کــی ز دسـتِ  مـــلا و محتــسب کشیم عـــذاب شرم…

بازی های جدید استخبارات پاکستان و اختلاف فریبنده ی اسلام…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روز ها گزارش هایی به نشر…

اجلاس دوحه هیاهویی پوچ

سیامک بهاری اجلاس دو روزه دوحه درباره بحران افغانستان به سرپرستی…

جمهوری متحد ضداستعماری عرب

دانیل (دَنی) شاو ــ پیش از سوم ژانویهٔ ۲۰۲۰ایرانی، ایرانی بود    …

زرع گندم در افغانستان

انواع گندم  در مناطق مختلف افغانستان پیشگفتار این کتاب برای چند منظور…

اسلام گرایان از نفی سیطره ی غرب تا نفی فرهنگ…

نویسنده: مهرالدین مشید نفی سیطره ی غرب را نباید با نفی…

انبیق یادها

رسول پویان صـدای بلـبـل آبـی و شـالـیــزارانم دوباره زنـده کند خاطـرات دورانم ز…

هیچ انسانی غیر مجاز نیست!

سیامک بهاری «اتباع غیر مجاز حق اجاره کردن خانه و ملک…

نزدیک به ۶۰ اجماع سازمان برای افغانستان – نشست دوحه…

که ۶۰ هزار اجماع هم برگزار شود – تا عنصر…

واهمه

از شكستن غرور واژه‌های تو  عطر باغچه هم شكست و قنارهای سركش…

نشست های جهانی و نبود اجماع سیاسی و بی پایانی…

نویسنده: مهرالدین مشید اجماع سیاسی در سطح ملی و بین المللی…

از بلند پروازی تا سقوط

عبدالصمد ازهر                 …

وحدت ضامن پیروزی وحافظ بقای ماست

پيشگفتار: مردم آزاده افغانستان در درازنای تاریخ هر زمانیکه خاک آبایی…

کدام دانه های تلخ را خلیلزاد در افغانستان کاشته است؟

      نوشته ی : اسماعیل فروغی       زلمی خلیلزاد نماینده…

اسلام گرایان از نفی سیطره ی غرب تا نفی فرهنگ…

نویسنده: مهرالدین مشید نفی سیطره ی غرب را نباید با نفی…

حکایت خورشید

رسول پویان چـو بـال مـلۀ صـیـاد از پـرِ خـام است تـمــام پـرّش…

«
»

ټاکنې کولای شي ستونزې حل کړي؛ نو خلک باید څه وکړي!

ليکنه: امین الله حقپال

دې ورځو کې ټاکنیز کمپاینونه ښه په درځ روان دي او ټاکل شوې د ولسي جرګې د دوه سوه نهه څلویښت څوکیو لپاره څه باندې دوه زره کسان زور آزموینه وکړي.

دا چې څوک به دې څوکیو ته لار پیدا کوي لا نه ده معلومه خو څه چې معلوم دي هغه د افغانستان ترینګلي حالات دي.

د دې لپاره چې له دې حالته ووځو، باید، څه وشي؟

خلک په دموکراتیکو ټولنو کې د واک او قدرت اساسي محور دی، خو شرط دا دی چې دغه قدرت څه ډول استعمال شي. د خلکو عامه پوهاوی په کار دی، د هغوي ظرفیت باید لوړ شي، له هغوي باید دا مفکوره لرې شي چې وایي، یوه رایه به کوم ځای ونیسي! د ولسي جرګې ټاکنې د حکومت د مشروعیت لپاره اړینې دي، خلک باید په ډېرې علاقې سره دې ټاکنو کې ونډه واخلي او داسې کسانو ته رایې ورکړي چې حساب پرې کیږي. هېواد دا مهال له سختو حالاتو سره مخامخ دی، یواځې د ولس سمه پرېکړه کولی شي، حالات کابو کړي.

په افغانستان غوندې بېرته پاتې هېواد کې چې له څلورو لسیزو راهیسې یې جګړو او تاوتریخوالي په بې باکانه ډول هر څه ترې اخیستي، ټاکنې یو مهم اصل دی، خلک باید د کاندیدانو په تشو ژمنو ونه غولیږي، خلکو ته په کار ده چې د هر کاندید پروګرامونه دقیق وارزوي. زیاترو یې داسې ژمنې ورکړي، چې د دوي له توان او ځواک لوړې دي، ولسي جرګه یو قانون جوړونکی او قانون څارونکی بنسټ دی، دا بنسټ نه شي کولی اجرایي کارونه تر سره کړي، که هر  کاندید وایي چې ژمنه یې خلکو ته خدمت او بیا رغاونه ده، دروغ وايي، ځکه بیا رغاونه د وکیل کار نه دی.

د تلې اته ویشتمې ټاکنې ډېرې مهمې دي، د دې ټاکنو د بریالیتوب لپاره د خلکو مشارکت مهم دی. خلک باید د دموکراتیک بهیر د بریالیتوب لپاره په ډېرې علاقې سره را ووځي او د خپل برخلیک ټاکلو لپاره رایې وکاروي. د مشروع حکومت لپاره په کار ده چې مشروع ولسي جرګه ولرو، اوسنۍ ولسي جرګه د دې لپاره چې ټاکنې ونه شوې، درې کاله له خپل وخت زیات په کار اخته ده.

د ولسي جرګې ټاکنې ډېرې اړینې دي. که چېرې دا ټاکنې ښې تر سره شي، داسې نښې به ولیدل شي چې هېواد د ټیکاو په لور وخوځوي.

کابل کې چارواکو ته نور لوی مکلفیتونه هم په مخ کې دي. په  بهرنیو اړیکو کې له سیمې او نړۍ سره د اړیکو پراختیا مهم کار دی، خو یو بیلانس باید موجود ووسي،  مونږ له امریکا او لویدیځ پرته نوره نړۍ هم لرو، دا سمه ده چې امریکا او متحدین یې افغان ځواکونه تمویلوي، خو په نړیوالو اړیکو کې باید منظم تګلوری ولرو.

د یوې خپلواکې بهرنۍ پالیسي جوړولو هڅّه په کار ده. یوه داسې پالیسي چې هم متحدینو ته د منلو وړ وي او هم مو پرې ګاونډیان خوشحاله کړي ووسي.

د افغانانو یو ستر مسوولیت دې کال کې دا دی چې ولسي جرګې ته په کار پوه او په ملي ګټو مین کسان انتخاب کړي، پردي پاله کسان نور باید له حکومت او ملي شورا ووځي، په کار ده چې په ملي ګټو مین کسان انتخاب کړو.

دې برخه کې بیا هم د خلکو ویښ ضمیر اړین دی.

خلک نور باید څه وکړي؟

د یوې ښېرازې، په خپلو پښو ولاړې او پرمختللې ټولنې جوړول په کار دي، ښه نو چې داسې ده، په ۱۳۹۷ کال کې د خلکو په ځانګړې توګه رایو ورکوونکو ستر مسوولیت دا دی چې په کار پوه او په ملي ګټو مین کسان انتخاب کړي، زه ډاډمن یم چې دې څه باندې دوه زره کسیز اوږد نوملړ کې داسې  کسان شته.

په راتلوونکي کال کې هم  افغانان له سترې آزموینې سره مخامخ دي، یو داسې کس باید د ولسمشر په توګه انتخاب کړو، چې د خلکو نبض درک کړي، د خلکو په اقتصادي حالت وپوهیږي، د ژمنو او تشو خبرو پر ځای عملي کار وکړای شي، یو داسې کس باید د ولسمشر په توګه غوره کړو، چې له نړیوالو په ځانګړې توګه امریکا سره اړیکو کې خپلو ګټو ته ژمن وي. خپلې ګټې د هېواد ګټې  دي نه د خپل جیب او کورنۍ ګټې.

له امریکا سره امنیتي تړون لاسلیک شوی، خو ‌ډېرې مادې یې ځکه نه دي تطبیق شوي، چې د ملي یووالي حکومت یې په زغرده ور سره مطرح کولی نه شي دا هم په دې خاطر چې پیاوړی حکومت جوړ شوی نه دی. د ملي یووالي حکومت د سر سړی خود منمه او مغرور شخص دی. هغه له ځان پرته نور کسان او ملګري نه ویني، د هغوي مشورو ته غوږ نه ږدي او څه چې کوي فکر کوي، سم دي حال دا چې داسې نه ده، او هر څه باید په ډله کې تر سره او تنظیم شي. د بهرنۍ پالیسي لپاره  باید د متخصیصانو یوه ډله وګمارل شي، د اقتصادي ودې لپاره باید بله ډله کار وکړي، کړنې باید عملي وي، نه د ټاکنیزو شعارونو په څېر سمبولیکې او نمایشي.

د وسلوال پوځ سراعلی قومندان باید هر اړخیز اصلاحات راولي، اصلاحات دا نه دي چې تجربه لرونکي جنرالان د لوړ عمر په پلمه تقاعد او په کور کینول شي ویل کېږي چې د دولت د دې کړنې ډېر سرسخت مخالف پخوانی سلاکار محمد حنیف اتمر و چې هغه دا درک کړې وه چې د با تجربه کسانو لرې کول به د امنیت په راوستولو د ګټې پر ځای زیان وکړي چې همداسې وشول د حنیف اتمر د نظریې خلاف چې کوم عمل وشو او پر ځای یې بې تجربې ځوانان وګمارل شي، دا سمه ده چې ځوان کهول د ډېر کار توان لري؛ خو پخواني منسوبین او چارواکي هم د کار خلک دي، له تجربو یې باید هره برخه کې کار واخیستل شي.

د دې لپاره چې ولس او هېواد د پرمختګ په لور ګامونه پورته کړي، خلک باید چټک خو مسوولانه ګامونه پورته کړي.

که ووایو چې په یوه ګل نه پسرلی کیږي، تېروتي یو او باید په دې هکله اساسي کتنه وکړو، د خپل هېواد راتلوونکي مونږ او تاسو جوړولی شو؛ خو شرط دا دی چې رایې سمې استعمال کړو او چارواکي دې ته متوجه وي چې د نظر خاوندان باید وستایل شي نه دا چې د حنیف اتمر په سرنوشت اخته شي او دومره کړۍ پرې راتنګه شي چې استعفا ته اړ شي.