آن کارسون، برنده نوبل ادبیات ۲۰۲۶؛ از ادبیات کلاسیک تا…

      بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  آکادمی سوئد روز پنج‌شنبه ۸ اکتبر ۲۰۲۶، جایزه نوبل…

رمانتیسم؛ عطر شانل آیدا، یا سیگار اشنو شهلا ؟

Romantik . آرام بختیاری رمانتیک، مکتبی چند وجهی؛ خردگریز، اتوپیستی، هومانیستی. رمانتیک واژه…

رساله‌ای در باب تخیل (3)

« آزادی و هراس انسان از خلوت خویش » تهیه و…

جنگ ایران، محاسبات ترامپ و بازتعریف آسیب‌پذیری در جغرافیای منطقه

وحیدالله نورزی جنگ‌ها را نمی‌توان تنها با شمار حملات، میزان خسارات…

دو یاداشت !

1-- افغانستان و اثرات موقعیت جغرفیایی ان . 2-- چاره اساسی…

تعلق بر انسانیت بجا است !

امین الله مفکر امینی              2026-08-10! بــه هر طرف مینگرم بوی تعلقات…

از قهرمان‌سازی تا نقد تاریخی؛ بازخوانی کارنامه رهبران در شش…

 نویسنده: مهرالدین مشید بزرگ‌نمایی رهبران؛ ناسپاسی به آرزو های مردم افغانستان رخدادهای…

ابونواس اهوازی؛نمایندۀ شادخواری های عصر ساسانی(بخش۲)

علی میرفطروس -« عربِ بادیه نشین را رها کن و او…

پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب

له ښاغلي پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب سره، چې د…

پیام هستی

رسول پویان ز قلب هستی پیامی بـه گوش دل گفتند چه خوش…

افغانستان در آستانه بحران چند لایه؛ ابتکار خروج از جنگ

 نویسنده: مهرالدین مشید چه کسی باید ابتکار خروج از جنگ را…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت دوم: از هویت تا قدرت؛ چگونه یک سازمان خود…

نیهلیسم؛ محصول شکست سیاسی یا فردی؟

Nihilism. آرام بختیاری نیهلیسم یعنی پوچی، انفعال، زوال، بطالت، و فاقد هدف.  نیهلیسم…

گزیده‌ی اشعار شرمین ولی

اشعار کتاب اندوه ارغوانی یک سیب گزیده‌ی اشعار شرمین ولی مترجم: زانا کوردستانی (۱) پاییز…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت اول: مسئله فقط امیر نیست وقتی درباره طالبان صحبت می‌کنیم،…

بعد از ضربه چه می‌ماند؟

افغانستان و منطقه در عصر جنگ‌های فرسایشی Wahidullah Noorzai — Former…

دل دادن و دل بردن!

امین الله مفکر  امینی                2026-25-09 دلـــــدادن ودل بردن ودل بستن نباشد…

ایدئولوژی سایه ای سنگین برفراز اندیشه ها

 نویسنده: مهرالدین مشید              زنجیر های ناپیدای ایدئولوژی  انسان موجودی معناجو است. او…

علم ګل سحر

له ګران علم ګل سحر سره، چې د علم او…

فاصله میان قدرت و اثر

Wahidullah Noorzai — Former Senior ANP/ANCOP Officer | Field Strategist…

«
»

ولې مقدس او عام المنفعه ځايونه نښه کیږي؟

لیکنه: زمریال

کلونه کيږي چې افغانان د يوې کرغيړنې جګړې په لمبو کې سوځي. دغې جګړې افغانانو ته نه یواځې د سر او مال زيان اړولی دی؛ بلکې معنويات، مذهب او د خلکو احساسات يې هم زيانمن کړي دي.

 په هغه جګړې کې چې د ميليونو افغانانو د شهادت او ټپي کېدو تر څنګ مو ديني، مذهبي، کلتوري او علمي مقدسات هم ويجاړ شوي دي. ښه بېلګې يې په وروستيو کلونو کې پر مسجد، تکيه خانه، مکتب، پوهنتون، کلينیک او زیارتونو باندې د طالب او داعش بريدونه يادولی شو.

پر مسجدونو، مدرسو او ټولګټو ځايونو بريدونه

څو ورځې وړاندې په ننګرهار کې د رمضان کپ کرکټ سياليو کې په روژې مبارکې مياشت کې په عامو خلکو پرله پسې بريدونه چې په کې ۸ تنه شهيدان او له ۵۰ ‌ډېر ټپيان شول، له دې وړاندې د خوست ولایت مرکز اړوند یعقوبیو اډه کې په یوه مسجد کې چاودنه چې ګڼ شمېره مرګ ژوبله يې لرله، د روان ميلادي کال د اپريل په دېرشمه په کندهار کې په مدرسې بريد چې په کې ۱۱ تنه د مدرسې قاري صاحبان په کې شهيدان شول، له هغې وړاندې د کندز په دشت ارچي کې د طالب لخوا له مدرسې څخه د ترهګريزو کړنو لپاره د وسيلې په توګه استفاده کول او بيا پرې د امنيتي ځواکونو بمباري چې په کې ۵۰ ملکيان شهيدان او له ۲۵ زيات طالبان ووژل شول.

د  ۲۰۱۶ کال د جون په ۱۲ نېټه په جلال آباد ښار کې د جمعې لمانځه په لمونځ کوونکو خونړی بريد چې په کې څلور تنه شهيدان او له ۸۰ زیات نور ټپيان شول. دا هغه څه دي چې لوی دي او يواځې د يو کال په جریان کې ترسره شوي دي. که له لومړي سره حساب وشي نو د شهيدو مسجدونو، منبرونو، قرانونو، مدرسو، کلينکونو او په کې موجودو شهيدان شويو افغانانو شمېر له زرګونو اوړي.

پر مکتبونو او پوهنتونو بريدونه

د روان کال د مې مياشتې په ۲۹ مه وسله والو طالبانو په فراه ولايت فراه ښار پورې د اړوندې سیمې (رېګ کلي) د نجونو ښوونځی وسوځولو، د وران ميلادي کال د اپرېل په ۱۰ مه وسلوالو طالبانو سهار وختي درې بجې د مومندرې د هزارناو لیسې ننوتل او ادارې ته یې اور واچولو، د روان هجري کال د وري په ٢۱مه د شپې نهه بجې وسله والو د محمد اغې ولسوالۍ د مغل خېلو سيمې د نجونو لېسه وسوځوله، يو کال وړاندې دکابل ښار د قرغې پر سړک د حربي پوهنتون د محصلانو د لېږدونې پر موټر خونړی بريد چې په کې ۱۵ ډېر شهیدان او په لسګونو نور ټپيان شول، دوه کاله وړاندې په کابل کې پر افغان امريکايې پوهنتون خونړی بريد چي په پایله کي ۱۳ کسان وژل شوي او نژدي ۳۷ نور ټپیان شول، او دې ته ورته په لسګونو نور بريدونه.

جنګ هم اصول لري خو له بده مرغه د افغانستان جګړه دومره ناولې ده چې هيڅ پوله او سرحد نه پېژني. په دغو جګړه کې افغان شهيد شوی، د افغان مسجد، قرآن او منبر شهيد شوی، د افغان مکتب سوځېدلی، د افغان پوهنتون ويجاړ شوی او استاد يې بې رحمانه شهيد شوی، د افغان کلينيک په بمبارد يا بمونو الوځول شوی او دېته ورته په لسګونو نورې بدبخۍ. خو اوس پوښتنه اساسي دا پيدا کيږي چې دا کرغېړن عمل څوک کوي، د چا په خوښه يې کوي او د څه لپاره يې کوي؟

ځواب ښکاره دی، هغه څوک دا بريدونه کوي چې د افغانانو اساس او بنسټ ته يې پتېلې چې له منځه یې وړي، دوی په دې سره هڅه کوي چې اسلام بدنام کړي او همدا شان مسلمانان بدناموي او هڅه او کوښښ کوي نړۍ ته د اسلام ناوړه انځور وړاندې کړي؛ ځکه دا بريدونه يا طالب کړي او يا داعش کړي چې دواړه د اسلام له نومه په استفادې هغه وحشتونه ترسره کوي چې اسلام ورسره کلک مخالف دی. دوی دا کارونه د خپلو بادارانو په امر او لارښوونه د اسلام نوم بدوالي، د افغان نوم بدوالي او له تعليمه د افغان بچي د پاتې کېدو په خاطر ترسره کوي. دوی ته بادارانو يې لارښوونه کړې چې افغان بچی بايد زده کړې ونه کړي، د افغانانو تر منځ مذهبي نفاق رامنځته کړي او په ټوله کې نړۍ ته د اسلام يو بد انځور وړاندې کړي. دوی او یا هر څوک چې دا ډول بریدونه کوي په ښکاره د اسلام د دفاع خو په حقيقت کې د اسلام د نوم بدۍ او له دغه مبارک دينه د خلکو د زړه بدۍ په خاطر ياد خونړي بريدونه ترسره کوي.