چه باید کرد 

چه  با ید  کرد  ها  بسیا  ر گشته  از ینکه  راه …

باسط محمد غریب

آقای "باسط محمد غریب" (به کُردی: باست حەمە غەریب) شاعر…

طالبان نماد خشونت، تبعیض و سرکوب علیه زنان و دختران

شباهنگ راد یکی از مهم‌ترین روایت‌ها در تبیین پدیدهٔ طالبان این…

دیار حلبچه‌ای

شاعر کُرد زبان "دیار حلبچه‌ای" (به کُردی: دیار هه‌له‌بجه‌یی) با…

ایدئولوژی ستیزان؛ خود ایدئولوژی گرایند

ideologie . آرام بختیاری ایدئولوژی انسانی؛ ضروری، مفید و رهایی بخش است.  ایدئولوژی؛…

 پری قره‌داغی

بانو "پری قره‌داغی" (به کُردی: پەری قەرەداخی) شاعر معاصر کُرد،…

از صنف درس تا پشت فرمان؛ روایت یک نسل

نویسنده: مهرالدین مشید آینه غربت؛ روایت زندگی یک نسل در یک…

جبار صابر

استاد "جبار صابر" (به کُردی: جەبار سابیر) شاعر معاصر کُردزبان…

بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

«
»

نقش و تأثیر دانشمندان در تحولات جامعه

دردمند

دشمن دانا که توانا بود به از آن دوست که نادان بود

دشمن دانا بلندت میکند بر زمینت میزند نادان دوست

مولانای بلخ

اشرف غنی در مراسم سوگند سناتوران جدید که به تاریخ 20 جدی 1393 در داخل مشرانوجرگه صورت گرفت اشتراک در بعضی از سخنانش گفت.

“هیچ فساد پیشه در حکومت وحدت ملی جای نخواهد داشت. وی تأکید کرد که دوران تفنگ گذشته و از این به بعد چالش های سیاسی را از راه سیاست از میان خواهد برداشت و هشدار داد که به هیچ کسی و هیچ گروهی اجازه نمیدهد که افغانستان را بی ثبات سازند. وی از گزارش دادن کار قوه اجرائیه به پارلمان در هر شش ماه یادآوری نمود. افزود اگر وزراء نتوانند طور درست و شفاف از کار خویش حساب دهند برایشان میگویم خداحافظ. در ادامه از باز شدن راه های ترانزیتی لاجورد، با بحیره کسپین، واخان با چین، پانزده نقطه تازه سرحدی در امتداد خط دیورند و چابها که مورد تصویب کابینه هندوستان قرار گرفته یادآوری نمود. از استخراج معادن در دراز مدت مهار کردن آبهای سرگردان و تبدیل نمودن کشور به یک مرکز بازرگانی برق در منطقه یادآوری نمود تأکید نمود که وزارت های دفاع و داخله از جمله وزارت های اقتصادی ما بوده و ظرفیت قوی خریداری وجود دارد که میتواند چندین تصدی دولتی را بکار اندازد. و در اخیر در خطاب به مردم افغانستان گفت آرزوهایشان که آوردن اصلاحات و تحول بنیادی است برآورده خواهد شد.”

مردم و آگاهان امور در مورد اظهارات فوق و رسیدن به آرزوها دیرینه خویش  که آوردن اصلاحات و تحولات بنیادی است چنین بیان داشته میافزایند کشورهای پیشرفته و رو به انکشاف منطقه و جهان زمانی توانستند به بزرگترین پیشرفت های علمی، تخنیکی در زمین و سیاره ها دستیاب شوند که در اتخاذ تصامیم ها در همه عرصه ها به نقش دانشمندان و متخصصان ارج گذاشته، کارنامه های حیاتی آنها را سرنوشت کاری خویش ساخته و یک بخش عمده عاید خویش را صرف تحقیقات در این رابطه نموده اند. در حال حاضر برعلاوه سایر بخش ها نقش دانشمندان اقتصادی از مهم ترین عوامل تعیین کننده سیاست گذاری های داخلی و خارجی کشورهای منطقه و جهان بوده و اهمیت روز افزون پیدا کرده است. از همین لحاظ است که در کشورهای رو به توسعه دانشمندان و متخصصان صرف به مشاوریت بسنده نکرده خواستار احراز خویش در پست های کلیدی میباشند.

نظر به شهادت تاریخ مردم افغانستان در طول تاریخ در جنگ های مسلحانه توانسته اند بزرگترین قدرت های جهان را به زانو درآورند اما در اتخاذ تصامیم ها به نسبت اعتماد بیجا به افراد غیرماهر، آلوده، وابسته، کودن بزرگترین شکست های جبران ناپذیر و خونین را متقبل شده اند. از به شهادت رسانیدن ابومسلم خراسانی توسط خانواده عباسی ها تا الحال صدها مثال ثبت تاریخ کشور ما گردیده است. چیزی که مایه نگرانی مردم ما میباشد هنوز هم بازیگران و سیاست گران ما از گذشته چندین دهه خونین درس عبرت نگرفته در زمان اتخاذ تصامیم ها و طرح استراتیژی ها و برنامه کاری کوتاه و دراز مدت خویش از نظریات متخصصان و دانشمندان استفاده کمتر نموده. یک مثال زنده آن طرح و امضاء تفاهم نامه امنیتی بین سران کشورهای امریکا، افغانستان، ناتو، مسئله و امضاء ایجاد حکومت وحدت ملی میباشد اگر در طرح و تصویب متذکره نظریات دانشمندان، متخصصان غیرجانبدار شریک ساخته میشد امروز چنین سروصدا در پارلمان و خارج از پارلمان زیرنام حکومت غیرمشروع تحمیلی و غیره بلند نمیشد و نظامیان پاکستانی نیز در اتخاذ تصامیم ها سه جانبه دست بالا پیدا نمیکردند و بدنام ترین افراد را که در کشتار مردم بیگناه سهیم بوده زیر بهانه های مختلف به کشور ما اعزام نمیکردند. نظر به ادعای  مسوولین اتاق تجارت و صنایع افغانستان امضاء فیصله ترانزیتی که در این اواخر بین دو کشور تفاهم شده به نفع پاکستان میباشد.

رئیس ارتش و اداره آی. اس. آی با سفرهای متعدد مغرورانه در ارگ ریاست جمهوری ابراز نظر نمیکردند از جنایات خویش با بی شرمی انکار و مردم ما را نیز شریک جرم خویش در کشتار یک صد و چهل تن شاگردان نظامی پشاور متهم نمی نمودند و سیل خون با انجام حملات انتحاری در کشورما جاری نمیگردید. ده ها میلیون مردم در فضای ترس و وحشت، فقر، بیکاری، بیماری، ناامنی، گرسنگی در این سرمای  زمستان به مرگ تدریجی روبرو نمیگردیدند.

از این لحاظ بخاطر رسیدن به تأمین صلح و ثبات واقعی برای آنهایی که هنوز هم به نسبت فشار ادارات استخباراتی از جمله آی. اس. آی، قطر، ایران، امارات عربی سعودی حاضر نیستند به خواستهای ده ها میلیون تن در دهند و لجوحانه بالای جنگ و خونریزی پافشاری می نمایند نباید گزینه نظامی را نیز از نظر دور داشت. از جانب دیگر عمده ترین عوامل دشواریهای خونین موجود در کشور ما برعلاوه موجودیت ده ها هزار لانه های تروریزم در آنطرف خط دیورند و سایر شهرهای پاکستان، مداخله صریح ادارات استخباراتی کشورهای منطقه و جهان در امور داخلی ما میباشد، کنار زدن افراد مسلکی، تحصیل کرده، وطن دوست، ترقی پسند، متخصص، دانشمند از نقاط کلیدی را نیز عوامل دشورایهای فوق دانسته خواهان استفاده لازم از ظرفیت های علمی و تجارب آنها از مقامات ذیصلاح در عرصه ها نظامی و ملکی بخاطر عملی شدن گفته های اشرف غنی میباشند. زیرا که دانشمندان و متخصصان در هر جامعه و کشور بخصوص کشور ما حیثیت چراغ روشن را داشته بدون موجودیت آنها در عرصه های علمی، اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، نظامی کشور و جامعه را از این وضع نجات داد و به سوی شاه راهای ترقی و تعالی سوق .