از صنف درس تا پشت فرمان؛ روایت یک نسل

نویسنده: مهرالدین مشید آینه غربت؛ روایت زندگی یک نسل در یک…

جبار صابر

استاد "جبار صابر" (به کُردی: جەبار سابیر) شاعر معاصر کُردزبان…

بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

دستاوردهای خلاق چخوف، نویسنده برجسته رئالیست روسی 

برگردان. رحیم کاکایی پیشگفتار مترجم : رئالیسم بی‌رحمانه‌ی یک راوی غمگین  نویسنده ای…

لحاف مهربان کودکی

ساجده میلاد من به گذشته می اندیشم  من شب ها  در آغوش سبز…

نقش زنان مسلمان در جامعه اسلامی !

مقدمه . بی گمان یکی از مهم ترین مباحث در تبیین…

بدخشان؛ گره کور و پاشنه آشیل حاکمیت طالبان

نویسنده: مهرالدین مشید بدخشان؛ جرقه های بحران و احتمال خیزش تازه…

شیرۀ جان

رسول پویان شیرۀ جان ازدو چشم خون چکانم می چکد لـؤلــؤی لالا…

            و حدت خواهی 

در عاشقی ،  عشق   نمایی   نمیکنم گنج  ی  محبتیم…

«
»

مشورتي لویه جرګه، د غني نوې ډرامه

یو ځل بیا نوې ډرامه، نندارې ته وړاندې کېږي او دا ځل د پاتې ۴۰۰ طالب زندانیانو د خوشې کولو په نوم د عامه اذهانو د اغفال غولوونکی حرکت، چې د دې ترڅنګ بله موخه یې له بهره د څو راغلیو ټامیانو د جېبونو له ډکولو بل څه نشي کېدای.

ډېره عجیبه ده، چې د ۴۶۰۰ طالب زندانیانو د خوشې کېدو په پار، چې ځینې رپوټونه یې له ۴۰۰ مطلوبو بندیانو پرته، شمېر۵۱۰۰ تنه ښيي، ولې له خلکو سره سلا مشوره ونشوه؟

آیا هغوی هم ستاسو د سرې کرښې یوه برخه نه جوړوله؟

ټول پوهېږو، چې جرم، جرم دی زیات او کم یا ښه او بد نلري.

تاسې وایاست، چې د ۴۰۰ طالب بندیانو د خوشې کولو واک نلرئ او دا پرېکړه باید “مشورتي لویه جرګه” وکړي.

دا ډېره خندوونکي نده، چې مشورتي جرګه دې د پرېکړې صلاحیت ولري؟

ټول پوهېږو، چې په هېواد کې درې قوې لرو او یوه یې قضاییه قوه ده؛ آیا تاسو په خپل دې کار سره د خپلې وعدې خلاف، د عدلي او قضايي بنسټونو په کار کې لاسوهنه نه کوئ؟

که هره پرېکړه پر مشورتي لویې جرګې کوئ، نو بیا د “سترې محکمې” او “لویې څارنوالۍ” شتون ته څه اړتیا ده؟

 په دې کې هېڅ شک نشته، چې ولس په رښتیا هم سوله غواړي، خو د خلکو استازیتوب همداسې کېږي؟

آیا په پلمو، بې ځایه او تش په نوم لویو جرګو کولای شو د خلکو دې رښتینې هیلې ته مثبت ځواب ووایو او معقوله لاره ورته پیدا کړو؟

دا او دېته ورته نورې مهمې پوښتنې هم مطرح کېږي، چې:

تاسو ولې د ډېرو نورو مهمو مسئلو پر سر ولې لویه جرګه را و نه عوښته؟

 ټول شاهدان یو، چې د خلکو پر رایو معامله وشوه، واک مو یو ځل بیا وویشلو؛ ولې مو هفه وخت د خلکو نظر وا نه ورېد او لویه جرګه مو را و نه بلله؟

بل مهمه مسئله د “حق العبد” موضوع ده، آیا “مشورتي لویه جرګه” کولای شي د خلکو د حق استازیتوب وکړي او ویې بخښي؟

ولې باید هسې وخت تېر کړو او د ۴۰۰ پاتې بندیانو لپاره پلمې او لوې جرګې جوړې او لور په لوټه تېره کړو؟

 هېڅ د شک ځای نه پاتې کېږي، چې تاسې غواړئ په دا ډول غولوونکیو حرکتونو او د پیسو او یوې مړۍ غوړې ډوډۍ ورکولو پر مټ، د ټولو طالب بندیانو د خوشې کېدو مسوولیت د ولس تش په نامه استازو په غاړه واچوئ او بیا وروسته که د دوی خوشې کېدل د بلې جګړې لامل شي، پلمه مو جوړه وي او ووایئ، چې ما خو دا کار نه کاوه، خو لویې جرګې وکړ، په داسې حال کې، چې عام ولس اصلاً نپوهېږي، چې د دوی پر سر څه معاملې روانې دي؟

وروستۍ مسئله دا، چې:

په یاد ولرئ، که لویه جرګه دایره شي که نه، پاتې طالب بندیان به نن یا سبا خوشې کېږي او هېڅ سره کرښه به یې مخه و نه نیسي، ځکه دا مسئله د امریکا او طالبانو د هوکړې یوه برخه ده، چې باید بشپړه شي او همداسې به کېږي.پخوا هم تاسو ولیدل، چې څنګه سرې کرښې په نارنجي او نورو رنګونو واوښتې.

ټولو چلونو او غولوونکیو کړنو ته مو په کتو ویلای شم، چې په اوسنیو شرایطو کې هر ډول لویه جرګه، یوازې د پلمو لټولو او ستونزو جوړولو په مانا دي او بس.

درنښت 

خوشحال آصفي