در محکومیت محاکم صحرایی اعدام‌های  فرا قانونی، فراقضایی و محاکمه…

بنام خداوند حق و عدالت هیأت اجرائیه انجمن سراسری حقوقدانان افغانستان…

هبت‌الله در موضع ایستادگی؛ مردم در محاصره فقر، انحصار و…

 نویسنده: مهرالدین مشید از وحدت در سایه امیر تا انحصار قدرت؛…

سیاست آلمان در قبال طالبان؛ واقع‌گرایی سیاسی یا ریاکاری دیپلوماتیک؟

نور محمد غفوری چرا تعامل محدود با طالبان را باید در…

۶.۴.د اقتصادي، ټولنیز او کلتوري سیستمونو متقابل اغېز

نور محمد غفوری (اتمه برخه) که څه هم پورته درې اړیکې (د…

انسان؛ در جست‌وجوی خویشتن (5)

تهیه و تدوین : فرشید یاسائی "...انسان باید با یکی از…

افغانستان؛ از رؤیای دولت-ملت تا واقعیتِ گسست ملی

 نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان؛ فاصله‌ای به درازای تاریخ تا دولت-ملت تأملی بر…

در غیبت ما چه گذشت؛ ادبیات مدرن غرب

Impressionism.  آرام بختیاری ایمپرسیونیسم ادبی؛ زشتی کلان شهر، زیبایی طبیعت. ایمپرسیونیست های ادبی…

ماتریالیسم دیالکتیکی و ماتریالیسم تاریخی

(بخش۳ و پایانی) ماتریالیسم تاریخی نوشته: جوزف استالین برگردان: آمادور نویدی ۳) ماتریالیسم تاریخی اکنون…

۶. د سیاسي سیستم اړیکې له اقتصادي، ټولنیز او کلتوري…

نور محمد غفوری (اوومه برخه)  سیاسي سیستم (یا سیاسي نظام) د ټولنې…

انعکاس هستی در هستی

رسول پویان هست وخواهدبودوژرفای شدن عریان کنید دانـش و انـدیـشـه و تحـقـیـق…

افغانستان؛ جایی که خطاهای راهبردی از مرزها عبور می‌کنند

ناهم‌زمانی تصمیم‌های سیاسی، رقابت قدرت‌ها و پیامدهای امنیتی در نظم…

فریتس هابر؛ دانشمندی میان نجات زندگی و صنعتی‌کردن مرگ

بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  مقدمه تاریخ علم، تاریخ پیشرفت‌های بزرگ انسانی است؛ اما در…

که سیاست نه کوئ، سیاست به درباندې کېږي!

نور محمد غفوري یادونه: دا مقاله د لومړي ځل لپاره د…

 تونل‌های زیرزمینی، دکترین دفاعی یا گسترش زیرساخت‌های پنهان؟

 نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و گسترش شبکه‌های زیرزمینی؛ پیامدهای منطقه‌ای و…

پوهاند محمد بشیر دودیال

د نړېوال او پښتو داستاني ادبیاتو په تړاو له پوهاند…

      اسرار هوش طبیعی یا خالق طبیعت

نوشته : کریم پوپل مورخ ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ مقالهٔ علمی ـ فلسفی…

۵. د سیاسي سیستم د غبرګون او اصلاح بهیر

نور محمد غفوری  (د لومړي څپرکي، سیاسي سیستم- شپږمه برخه) سیاسي سیستم…

انسان؛ در جست‌وجوی خویشتن (4)

تهیه و تدوین : فرشید یاسائی ...عشق و نفرت گاهی به…

د سیاسي سیستم د فعالیت څرنګوالی

نور محمد غفوری (پنځمه برخه) ۴.  د سیاسي سیستم (د سیاسي نظام)…

جهان در آستانهٔ سرنوشت ساز ترین و بی ثباتی بزرگ

 نویسنده: مهرالدین مشید  آیندهٔ انسان در گرو رقابت قدرت‌ها و بحران…

«
»

له طالب مه ډاريږئ

په داسې حال کې چې له يوې خوا د امريکا او طالبانو تر منځ د سولې روانو خبرو ته د خلکو هيله مندي زياته شوې؛ بل لور ته يو شمېر خلک د سولې له روانو خبرو اندېښمن دي. خلک دوه ډوله اندېښنې لري. يوه اندېښنه د سولې د روانو خبرو د جريان په اړه او بله يې يې بيا له سولې وروسته په حکومتي او سياسي نظام کې د طالبانو د راڅرګندېدو په اړه ده.

يوه ډله خلک اندېښنه لري چې د حکومت له استازو پرته د امريکا او طالب تر منځ رښتيا هم د سولې لپاره صادقانه خبرې روانې دي او که د د دواړو لورو تر منځ د افغان سولې په نوم معامله روانه ده. د دوی اندېښنه له دې امله ده چې د زلمي خليلزاد او طالبانو تر منځ د ټولو پړاونو د ترسره شويو خبرو پوره جزيات نه رسنيو او نه هم افغان حکومت ته معلوم دي. دغې چارې خلک د سولې په روانو خبرو شکمن کړي چې ګويا خدای مه کړه چې د سولې په نوم کومه معامله ترسره شي.

دويمه ډله خلک بيا له طالب سره له سولې وروسته د افغانستان په سياسي او حکومتي نظام کې د طالبانو له ورګډېدو او د دغې ډلې له حکمرانۍ څخه اندېښنه لري. دوی وايې که چيري له طالبانو سره سوله کيږي نو آیا افغانستان به يو ځل بيا اوولس کاله پخوا وختونو ته ځي او که طالبان به له خپل پخواني شريعيته تېر شوي وي؟

دغه ډله خلک ټول له افغانستانه د امریکا له وتلو او په واک کې د طالبانو له شريکولو سره مخالف دي. دوی وېره لري چې ګويا طالبان به له خپل پخواني دريځه چې د خپلې واکمنۍ پر مهال يې د خلکو پر وړاندې په ځانګړې توګه د ميرمنو پر وړاندې درلود؛ نه وي تېر شوي. که څه هم طالب سرچينو له رسنيو سره په خبرو کې له سولې وروسته د خپل اوسني او پخواني درځ د بدلون خبره کړې خو بيا هم هغوی چې د طالبانو د نظام خونړی انځور يې په ذهن کې دی؛ د طالبانو د مفکورې او ذهنيت په بدلون باوري نه دي.

 

څه بايد وکړو؟

که څه هم پورته دواړه یادې شوې اندېښنې پر ځای دي خو د حل لار هم دا نه ده چې يا د سولې د روانو هڅو په  اړه منفي فکر وکړو او یا هم له سولې وروسته له طالبه وډار شو او اوس له امریکا پورې کلک ونښلو چې له افغانستانه دې نه وځي. ځکه تر څو به مونږ په بل چا باندې متکي اوسو. تر څو له یوې ډلې د ډار له امله بل چا ته محتاج اوسو، تر څو به خپل ځانونه په نورو ساتو؟

راشئ چې نوره په خپل منځونو کې لاس په کار شو. نه بايد له سولې وروسته له طالبه وډار شو او نه له افغانستانه د امریکا په وتلو. نه مو بهرنيان سرنوشت ټاکلی شوي او نه مو طالبانو د سرنوشت په اړه پرېکړه کولی شي. طالبان که ځانونه افغانان بولي نو بايد د تېرو کلونو ترلاسه شوې لاسته راوړنې چې د زده کړې، بيا رغاونې، تجارت، سياست، حکومتولۍ، بيان آزادي، د ښځو حقونو او رسنيو د فعاليت برخه کې ترلاسه کړي؛ وساتي. دوی بايد نور ځانونه د نورو هيوادونو او استخباراتو له کړيو راخلاص کړي. نور بايد خپل افغان په غيږ کې ونيسي او دښمن ته له ولس سره په ګډه ځواب ورکړي چې نور نو د دوی په خبرو نه دوکه کيږي.

ولسونه هم بايد د طالبانو لخوا تېر ترسره شوي کارونه معاف او طالبان وبخښي. مدني بنسټونه او د بشر حقونو کميسيون هم بايد له طالب سره له سولې وروسته د هغه جنګي ډلو پر وړاندې قضيې راونه سپړي چې په تېر کې يې د جهالت او مجبوريت پر مهال له دې ولس سره ترسره کړي دي. ولس دې دوی وبخښي او دوی (طالبان) دې هم ځانونه ثابت کړي چې نور يې د پرديو د غلامۍ ځنځير له غاړې ويستلی دی.

افغانستان بايد له ټولې نړۍ سره د يو آزاد او قوي دولت په توګه خپلې اقتصادي، سياسي او ډيپلوماټيکې اړيکې ولري. هیڅ هيواد ته بايد د افغانستان په کورني سياست کې له حده ډير او کم ځای ورنکړل شي. یعنې له هيوادونو سره دې د افغانستان د ولسونو او ملي ګټو پر اساس دولت په دولت اړيکې جوړې شي څو نورو هيوادونو ته دلته د نيابتي جګړې لپاره بهانه پاتې نه شي. د يو سرتاسري او با وقاره سولې په هيله.

لیکنه : خوشحال آصفي