افغانستان؛ از رؤیای دولت-ملت تا واقعیتِ گسست ملی

 نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان؛ فاصله‌ای به درازای تاریخ تا دولت-ملت تأملی بر…

در غیبت ما چه گذشت؛ ادبیات مدرن غرب

Impressionism.  آرام بختیاری ایمپرسیونیسم ادبی؛ زشتی کلان شهر، زیبایی طبیعت. ایمپرسیونیست های ادبی…

ماتریالیسم دیالکتیکی و ماتریالیسم تاریخی

(بخش۳ و پایانی) ماتریالیسم تاریخی نوشته: جوزف استالین برگردان: آمادور نویدی ۳) ماتریالیسم تاریخی اکنون…

۶. د سیاسي سیستم اړیکې له اقتصادي، ټولنیز او کلتوري…

نور محمد غفوری (اوومه برخه)  سیاسي سیستم (یا سیاسي نظام) د ټولنې…

انعکاس هستی در هستی

رسول پویان هست وخواهدبودوژرفای شدن عریان کنید دانـش و انـدیـشـه و تحـقـیـق…

افغانستان؛ جایی که خطاهای راهبردی از مرزها عبور می‌کنند

ناهم‌زمانی تصمیم‌های سیاسی، رقابت قدرت‌ها و پیامدهای امنیتی در نظم…

فریتس هابر؛ دانشمندی میان نجات زندگی و صنعتی‌کردن مرگ

بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  مقدمه تاریخ علم، تاریخ پیشرفت‌های بزرگ انسانی است؛ اما در…

که سیاست نه کوئ، سیاست به درباندې کېږي!

نور محمد غفوري یادونه: دا مقاله د لومړي ځل لپاره د…

 تونل‌های زیرزمینی، دکترین دفاعی یا گسترش زیرساخت‌های پنهان؟

 نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و گسترش شبکه‌های زیرزمینی؛ پیامدهای منطقه‌ای و…

پوهاند محمد بشیر دودیال

د نړېوال او پښتو داستاني ادبیاتو په تړاو له پوهاند…

      اسرار هوش طبیعی یا خالق طبیعت

نوشته : کریم پوپل مورخ ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ مقالهٔ علمی ـ فلسفی…

۵. د سیاسي سیستم د غبرګون او اصلاح بهیر

نور محمد غفوری  (د لومړي څپرکي، سیاسي سیستم- شپږمه برخه) سیاسي سیستم…

انسان؛ در جست‌وجوی خویشتن (4)

تهیه و تدوین : فرشید یاسائی ...عشق و نفرت گاهی به…

د سیاسي سیستم د فعالیت څرنګوالی

نور محمد غفوری (پنځمه برخه) ۴.  د سیاسي سیستم (د سیاسي نظام)…

جهان در آستانهٔ سرنوشت ساز ترین و بی ثباتی بزرگ

 نویسنده: مهرالدین مشید  آیندهٔ انسان در گرو رقابت قدرت‌ها و بحران…

پَسیخانیان؛صدای «اصالت انسان»

علی میرفطروس اَسْتَعِنْ بِنَفْسِكَ الَّذِي لَا إِلٰه إِلَّا هُوَ از خویشتن یاری…

د سیاسي سیستم سرچينې او اداري وړتیا

نور محمد غفوری (د سیاسي سیستم په تیر پسې- څلورمه برخه) ۳.۴.…

!  (   K   ) چگونگی اتخاذ سیاست جنایی…

چکیده : استفاده از مواد مخدر تحت نام تابلیت (k )…

محمد اقبال محمدی

استاد "محمد اقبال محمدی" شاعر، ترانه‌سرا، هایکویست، دبیر بازنشسته و…

افغانستان؛ چهارراه قدرت و معادلات پنهان منطقه‌ای

از جغرافیای راهبردی تا کنترل حرکت، کریدورها و شبکه‌های نفوذ Wahidullah…

«
»

د سولې خبرې؛ طالبان ولې له امريکا سره توافق ته نه رسيږي؟

په داسې حال کې چې د افغانستان د سولې لپاره د امريکا د بهرنيو چارو وزارت ځانګړي استازي په شپږو مياشتو کې د سولې د راوستلو هيله څرګنده کړې ده؛ خو په وروستيو کې د امریکا سيالو هيوادونو ته د طالبانو د سفرونو په نتيجه کې د امریکا او طالبانو تر منځ د سولې په روانو خبرو کې سستي رامنځته شوه. تېره اونۍ وسله والو طالبانو وويل چې که د امریکا حکومت په افغانستان کې د سولې په تړاو خپله تګلاره سمه نه کړي او بېرته هغې اجنډا ته رانه شي چې د دوی په خبره په اړه یې هوکړه شوې وه، دوی به له امریکایانو سره د سولې هر ډول خبرې وځنډوي. د طالبانو هدف له افغانستانه د امريکايې قواوو وتلو په اړه خبرې وې.

طالبانو ته په غبرګون زلمي خليلزاد ويلي و چې که طالبان جنګ ته ادامه ورکوي متحده ایالتونه به د افغان حکومت ترڅنګ له طالبانو سره وجنګېږي. د خليلزاد او طالبانو اختلاف دومره تند شو چې طالبان زلمی خليلزاد د امريکا د حکومت پر ځای د افغان حکومت استازی وباله. طالبانو په خلیلزاد تور لګولی و چې د افغان حکومت په استازولۍ خبرې کوي. د همدغې اختلاف په نتيجه کې په دوحه او اسلام آباد کې د طالبانو او خليلزاد تر منځ ليده کاته هم لغوه شول. اوس په وروستيو کې له ډېرو ګنګوسو، ګواښونو او جنجالونو وروسته بلاخره تېره دوشنبه او نن سه شنبه په قطر کې طالبانو له زلمي خليلزاد سره وکتل.

اوس اساسي پوښتنه دا ده چې د طالبانو او امريکا تر منځ د اختلاف اصلي ټکی څه دی او دواړه لوري ولې توافق ته نه رسیږي؟

د طالبانو او امریکا تر منځ د اختلاف ټکي ممکن ډېر اوسیږي خو په ټوله کې دوه عمده لوی ټکي شته چې پر سر يې طالبان له امریکا سره توافق ته نه رسيږي.

لومړی؛ له افغانستانه د بهرنيو ځواکونو وتلو مهالوېش

د افغان سولې په تړاو د امريکا او طالبانو تر منځ د اختلاف لوی ټکی له افغانستانه دامريکايې سرتېرو يا بهرنيو قواوو وتل دي. طالبان امريکا ته وايې چې له افغانستانه وځئ او که نه؟ که وځئ نو کله؟

خو امریکا ترې له افغانستانه د وتلو په صورت کې د امريکا پر ضد د طالبانو نه کارولو يا د امريکا پر ضد د افغان خاورې نه کارولو ضمانت غواړي. امريکا طالبانو ته وايې بهرنۍ قواوې به هغه وخت له افغانستانه ووځي چې طالبان ورته د دوی پر ضد افغان خاورې او د طالبانو د نه کارېدلو ضمانت ورکړي.

ځکه امریکا اندېښنه لري که چيري له افغانستانه ووځي نو ممکن لکه د 2001 کال په څېر چې اسامه بن لادن د امريکا په دووه سوداګريزو برجونو بريد وکړ؛ بيا هم طالبان د ورته بريد تابیا ونيسي. د امريکا دا اندېښنه په دې پيدا شوې چې په وروستيو کې طالبانو له روسيې او ايران سره اړيکې ډيرې نيږدې کړي او امريکا ډار لري که چيري له افغانستانه يې ځواکونه ووځي نو ممکن روسيه او ايران طالبان يو ځل بيا د امریکا پر ضد ولمسوي او امکان لري چې د 2001 کال پېښه يو ځل بيا تکرار شي.

دلته د مسالې پيچلی اړخ دا دی چې طالبان امريکا ته دا ضمانت نشي ورکولی چې له افغانستانه د امريکايې قواوو د وتلو په صورت کې به طالبان د امريکايې ګټو پر ضد نه کاريږي. ځکه طالبانو چې په وروستيو کې مسکو او ايران ته سفرونه درلودل له ايراني او روسي چارواکو سره يې تړونونه کړي چې په افغانستان کې به د امريکا ګټې ننګوي.

دویم؛ له افغان حکومت سره مخامخ خبرې

د امريکا او طالبانو تر منځ په روانو خبرو کې زلمي خليلزاد تر ډېره هڅه کړې چې طالبانو دې ته قانع کړي چې له افغان حکومت سره مستقيماً د سولې خبرې پر مخ یوسي. په دې لړ کې امریکا د پاکستان له لارې هم په طالبانو فشار راوستلی چې له افغان حکومت سره خبرو ته حاضر شي. د همدې فشارونو په نتيجه کې تېره اونۍ طالبانو په زلمي خليلزاد تور پورې کړ چې ګويا د امریکا د حکومت نه بلکې د افغان حکومت په استازولۍ ورسره زلمی خليلزاد خبرې کوي.

اوس د امريکاي او طالب چارواکو تر منځ د دواړو لورو د اختلاف ټکی له افغان حکومت سره د طالبانو مخامخ خبرو پيلول هم دي. ځکه افغان حکومت له امریکا غوښتي چې پر طالبانو فشار راوړي څو له افغان حکومت سره خبرو ته خاضر شي اما طالبان لا هم يواځې له امريکا سره په خبرو تاکيد کوي. تمه ده چې د امريکا او طالبانو تر منځ په راتلونکو خبرو کې د يادو دواړو اختلافي مسايلو پر سر هوکړه وشي او طالبان له افغان حکومت سره خبرو ته حاضر شي.

لیکنه : خوشحال آصفي