بعد از ضربه چه می‌ماند؟

افغانستان و منطقه در عصر جنگ‌های فرسایشی Wahidullah Noorzai — Former…

دل دادن و دل بردن!

امین الله مفکر  امینی                2026-25-09 دلـــــدادن ودل بردن ودل بستن نباشد…

ایدئولوژی سایه ای سنگین برفراز اندیشه ها

 نویسنده: مهرالدین مشید              زنجیر های ناپیدای ایدئولوژی  انسان موجودی معناجو است. او…

علم ګل سحر

له ګران علم ګل سحر سره، چې د علم او…

فاصله میان قدرت و اثر

Wahidullah Noorzai — Former Senior ANP/ANCOP Officer | Field Strategist…

چند شعر کوردی با ترجمه 

چوون خەم و پەژارە  وڵاتمی داگیرکرد دەسوری داکوو دڵخۆشیان خەسان. ◇ در این سرزمین  غم حاکم…

نورستان؛ از خاطره یک جنگ تا آغاز یک دوره تاریخ

 نویسنده: مهرالدین مشید آغاز دوباره درگیری‌ها در منطقه کامدیش نورستان، خاطره…

افغانستان میان مهندسی قدرت و بازی امنیتی طالبان و پاکستان

 نویسنده: مهرالدین مشید درگیری طالبان  با مردم؛ فرار از حل بحران…

اتهامات جرایم جنگی توسط بریتانیا

طرح دوسیه ۹۷ ملیونی اتهامات جرایم جنگی توسط بریتانیا شامل…

ابو نواس اهوازی؛ نمایندۀ شادخواری های عصر ساسانی

(بخش 1)، علی میرفطروس ۳۱٫ شهریور ۲۵۸۵ شاهنشاهی هم باده، گوارا وُ هم…

نگاهی هنری و زیبایی‌شناختی

به آثار آیبک (موسی تاش‌محمدوف)  نویسنده بزرگ ازبکستان دوران شوروی برگردان. رحیم…

افغانستان؛ وقتی دخالت خارجی سرنوشت یک انقلاب را تغییر داد؛…

https://www.youtube.com/watch?v=cX5Rlj8weaA از ورود شوروی تا فاجعه نجیب‌الله؛ چه بر سر افغانستان…

دیوانگان نفت و ثروت

رسول پویان از خواب بخیز که دشمنان بیدار اند غافل منشین که…

میان مبارزه طبقاتی- و هنر عشق ورزیدن

Erich Fromm (1900- 1980 ). آرام بختیاری اریش فروم؛ التقاط مکاتب جهت…

  تاریخ در آینهٔ نویسنده؛ از حقیقتِ روایت تا روایتِ حقیقت

 نویسنده: مهرالدین مشید باور بر این بوده است که نویسندگان داستان‌ها…

وقتی بحران دیگر در مرز متوقف نمی‌ماند

Wahidullah Noorzai | NIDA Former Senior ANCOP/ANP Officer | Field-Based Strategic…

از فارسی‌ستیزی استعمار بریتانوی در هند تا دگرگونی نام‌های فارسی…

سلیمان کبیر نوری دوست ای ویدیویی برایم فرستاد که از جهات…

                       کام بلا 

جهان در معرض نابودی و کام  بلا  تاکی همیشه مردمان در…

میان چشمه‌های شعر

مجموعه اشعاری از روناک آلتون برگردان به فارسی:زانا کوردستانی بانو "روناک توفیق…

افغانستان؛ میدان رقابت قدرت‌ها پس از خروج آمریکا

 نویسنده: مهرالدین مشید جایگاه مردم افغانستان در میدان رقابت های کشور…

«
»

دوی شنونکي دي که د طالب او داعش لوډسپيکرونه؟

کلونه کيږي چې په افغانستان کې پليته جګړه روانه ده او هره ورځ مو ولس قرباني ورکوي. دا جګړه ډيره پېچلې ده، له لسيزو وروسته يې هم تر اوسه ګټونکی او بايلونکی معلوم نه دی، هغه څه چې معلوم دي هغه يواځې د افغان ولس قربانۍ دي. هر څوک وايې جګړه پردۍ ده او د نورو د اهدافو لپاره افغانان قرباني ورکوي، هر څوک وايې چې جګړه پر افغانانو تپل شوې ده او هر څوک وايې چې د پرديو لپاره وژل کيږو، خو له بده مرغه هيڅوک نه وايې چې جګړه بس ده او نور نو د بل په خوښه خپل مسلمان ورور نه وژنم.

دغو جګړو که څه هم ويرانۍ، ويجاړۍ او تباهۍ راکړلې خو د ولس په ژوند کې يې په لوړه کچه دا بدلون راوست چې اوس هر څوک د تحليل او پر حکومت د نقد څښتن شو. دغه جګړه که د ډيرو لپاره د بربادۍ زيږدنده شوه نو له ډيرو لپاره د عايد، شهرت او سياسي موقف ترلاسه کولو لنګه غوا هم جوړه شوه. ځينې يې مدني فعالان کړل، ځينې يې د بشر حقونو مدافعين کړل، ځينې يې د ګوندو او ټولنو رهبران کړل او  ځينې يې د سټيچ پر سر د خبرو کولو لايقین کړل.

په افغانستان کې له لسيزو جګړو وروسته هر څوک په خپل ذات کې يو سياسمتدار شو او هر څوک کولی شي چې د نورو په کړنو نيوکه او نقد وکړي. خو د دوی په منځ کې هغه څوک هم په پراخه کچه شتون لري چې د سياسمتدار، مدني فعال، د ګوند رهبر، ديني عالم، د حکومت منتقد، د پوهنتون استاد او د قومي مخور په نوم د بېچاره، خوار و زار افغان ولس پر سر معاملې کوي او له افغان دښمنه بادرانو څخه د افغانانو د وينې توېدو په مقابل کې امتياز ترلاسه کوي.

د افغانستان جګړه د ډيری همدغه ډول شنونکو، د پوهنتون استادانو او مدني فعالانو لپاره لنګه غوا جوړه شوه او د افغان وژونکې ډلې (طالب، داعش او القاعده) په طرفدارۍ کولو سره د موټرو او آسوده زندګۍ څښتان شول. دوی په رسنيو کې د شنونکو، پوهنتون استادانو او يا مدني فعالانو په نوم د عامو افغانانو پر سره معاملې وکړې او په ايران، مسکو، پاکستان او نورو هيوادونو کې يې د افغانانو د وژنې لپاره په غونډو کې يا پټ او يا ښکاره ګډون وکړ.

دغه ډله شنونکي او د پوهنتون استادان چې کله له بهرنيو بادارانو د افغان وژنې پروژې واخلي دله بيا په افغانستان کې په يوې عادې بهانې د حکومت منتقد په نوم په رسنيو کې د طالب او داعش ته د کمپاين لپاره ملا وتړي. دوی بيا د تحليل کوونکي او شنونکي په نوم د طالب او داعش وحشت توجيه کوي او پړه يې ټوله پر حکومت وراچوي. سمه ده چې حکومت هم د خلکو په ساتلو کې ناکامه شوی دی. مونږ يو کمزوری او بې کفايته نظام لرو، سمه ده چې هره ورځ په لسګونو افغانان وژل کيږي او حکومت ورته لاس تر زنې ناست دی خو دا په دې مانا نه ده چې د طالب او داعش وحشت دې توجيه شي او هر څه دې د حکومت پر اوږو واچول شي. ګناه ګناه ده که هر څوک يې کوي بايد ګناهګار وبلل شي خو له بده مرغه چې دغه ډله شنونکي بيا د طالب او داعش وحشت د هغوی حق بولي او يواځې د پړې ګوته د نظام پر لور اوږدوي.

د دغې ډلې شنونکو يوه ښه بېلګه د پخواني طالب چارواکي نظر مطمین د بندي کولو په غبرګون کې هغه فيسبوکي کمپاين کوونکي دي چې له مطمين يې د سولې پرښته جوړه کړې وه او حکومت يې په دې د سولې په نيت او ارادې نه لرلو تورنولو چې مطمین يې بندي کړی دی. دا مطمين خو کلونه کيږي چې آزاد ګرځېدو او په رسنيو کې به يې په ښکاره د طالب لپاره کمپاين کولو؛ د سولې لپاره يې څه وکړل؟ مطمين خو کلونه کيږي چې ښکاره د طالب وحشت د طالب حق بولي او ننګه يې کوي، ولې يې تر اوسه يو طالب ته هم دا قناعت ورنه کړ چې دلته ستا په مرمۍ بې ګناه افغانان وژل کيږي؟ څنګه په يوځل د حکومت لخوا په بندي کولو سره مطمین د سولې پرښته شوله؟

د دغو طالب پلوه ترهګرو شنونکو تر ټولو بد خاصیت لا دا دی چې په وروستيو کې د طالب او داعش په خونړيو بريدونو کې په سلګونو شهيدو افغان سرتيرو او عامو افغانانو په وژنو يې بيخي سترګې پټي کړي دي او غوږونه کاڼه کړي دي. هيڅ يو يې ونه ويل چې طالبه خدای دې کور وران کړه چې بې ګناه افغانان دې شهيدان کړل، هيچا ونه ويل چې دلته خلک وژل شوي، ميندې بورې شوي، ښځې کونډې شوي او اولادونه يتيمان شوي دي. دوی شنونکي او د پوهنتون استادان نه بلکې په حقيقت کې د طالب او داعش لوډسپيکرونه دي چې د پردي بادار په لارښوونه غږيږي. خدای دې ټول افغان ولس د دغو پليتو انسانانو له شره خلاص کړي. که دوی مهار نه شي د روانې جګړې مهار ډير ستونزمن دی.

لیکنه : خوشحال آصفي