جوردانو برونو (بخش نخست)

« اندیشه‌ای فراتر از مرزهای زمانه »  تهیه و تدوین :…

حضرت دوست

نوشته نذیر ظفر  شدم خراب إزا و خوب‌تر نمیگردم نهال خشک   شدم با…

 پس از پنج سال؛ آغاز شمارش معکوس برای پایان یک…

نویسنده: مهرالدین مشید پنج سال پس از بازگشت طالبان به قدرت،…

جوهر عشق

رسول پویان دلی از جـوهـر عشق آفریدند سری در پیکـر عشق آفریدند سفر…

۱۵ اگستروزی که نه‌تنها جمهوریت؛ بلکه رویاهای یک ملت فرو…

نویسنده: مهرالدین مشید ۱۵ اگست ۲۰۲۱ را نباید صرف به‌عنوان روز…

آیازبان پارسی گویشی مردم کابل و تهران  ویا گویش هزارگی …

نوشته: دکتر حمیدالله مفید در این پسین روز ها برخی ماجراجویان…

آسیب شناسی  استقلال افغانستان آن در بعد های سیاسی، اقتصادی،…

نوشته از بصیر دهزاد   روابط بین المللی و تکنالوژی معاصر…

کمدی الاهی یا کمدی انسانی؟ بالزاک و دانته

Balzak, Honore de (1799- 1850) آرام بختیاری بلبشو و شهر فرنگ جامعه…

         پنجساله گی چیره گی تاریکی درافغانستان       

    نوشته ی :اسماعیل فروغی                                                            پنجسال ازفاجعه ی تسلیم دادن…

میرزا تورسون‌زاده شاعر صلح و دوستی تاجیکستان

 برگردان. رحیم کاکایی زویا عثمانووا میهن‌دوستی پرشور که هرگز چیزی را بر…

 افغانستان ؛ در چنبره افراطیت دینی و تندروی قومی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در طول تاریخ معاصر خود، به‌ویژه در…

از دیدگاه علم سیاست !

تلاش و سعی چه به شکل مسلحانه باشد یا غیر…

افغانستان در بن‌بست؛ راه‌های برون‌رفت و چشم‌انداز آیند

نویسنده: مهرالدین مشید فردای افغانستان و چگونگی عبور از وضعیت موجود در…

فرانس مهرینگ؛ تئوریسین ژورنالیست، ژورنالیست صاحبنظر

France Mehring (1846- 1919 ) آرام بختیاری مهرینگ؛ کوشش در راه روشنگری…

افغانستان در آستانه یکخطر وبحران جدید ( تداوم بحران نیم قرنه) 

نوشته از بصیر دهزاد  آغاز جنگ ها و حملات پراگنده گروه…

قرائت های تاریخی و فراتاریخی دینی؛ از بن بست تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در دو سده اخیر، یکی از مهم‌ترین رویکردها…

تضاد دین و حقیقت...!

توهم خدای دین، حقیقتِ بشر را در آزادی او به…

نقدواره پژوهشیِ بر  مفاهیم جمهوری و جمهوریت 

1میرعبدالواحد سادات     از منظر  حقوق اساسی و علوم سیاسی  در راستای :  …

روح و نَفْس چیست؟

برهان الدین « سعیدی»  بادِ نفس مر سینه را ز اندوه…

طبع  شکسته

نوشته نذیر ظفر  2/8/26 ورجینیا  كوچهِ ما پر از گلِ است ،…

«
»

دوی شنونکي دي که د طالب او داعش لوډسپيکرونه؟

کلونه کيږي چې په افغانستان کې پليته جګړه روانه ده او هره ورځ مو ولس قرباني ورکوي. دا جګړه ډيره پېچلې ده، له لسيزو وروسته يې هم تر اوسه ګټونکی او بايلونکی معلوم نه دی، هغه څه چې معلوم دي هغه يواځې د افغان ولس قربانۍ دي. هر څوک وايې جګړه پردۍ ده او د نورو د اهدافو لپاره افغانان قرباني ورکوي، هر څوک وايې چې جګړه پر افغانانو تپل شوې ده او هر څوک وايې چې د پرديو لپاره وژل کيږو، خو له بده مرغه هيڅوک نه وايې چې جګړه بس ده او نور نو د بل په خوښه خپل مسلمان ورور نه وژنم.

دغو جګړو که څه هم ويرانۍ، ويجاړۍ او تباهۍ راکړلې خو د ولس په ژوند کې يې په لوړه کچه دا بدلون راوست چې اوس هر څوک د تحليل او پر حکومت د نقد څښتن شو. دغه جګړه که د ډيرو لپاره د بربادۍ زيږدنده شوه نو له ډيرو لپاره د عايد، شهرت او سياسي موقف ترلاسه کولو لنګه غوا هم جوړه شوه. ځينې يې مدني فعالان کړل، ځينې يې د بشر حقونو مدافعين کړل، ځينې يې د ګوندو او ټولنو رهبران کړل او  ځينې يې د سټيچ پر سر د خبرو کولو لايقین کړل.

په افغانستان کې له لسيزو جګړو وروسته هر څوک په خپل ذات کې يو سياسمتدار شو او هر څوک کولی شي چې د نورو په کړنو نيوکه او نقد وکړي. خو د دوی په منځ کې هغه څوک هم په پراخه کچه شتون لري چې د سياسمتدار، مدني فعال، د ګوند رهبر، ديني عالم، د حکومت منتقد، د پوهنتون استاد او د قومي مخور په نوم د بېچاره، خوار و زار افغان ولس پر سر معاملې کوي او له افغان دښمنه بادرانو څخه د افغانانو د وينې توېدو په مقابل کې امتياز ترلاسه کوي.

د افغانستان جګړه د ډيری همدغه ډول شنونکو، د پوهنتون استادانو او مدني فعالانو لپاره لنګه غوا جوړه شوه او د افغان وژونکې ډلې (طالب، داعش او القاعده) په طرفدارۍ کولو سره د موټرو او آسوده زندګۍ څښتان شول. دوی په رسنيو کې د شنونکو، پوهنتون استادانو او يا مدني فعالانو په نوم د عامو افغانانو پر سره معاملې وکړې او په ايران، مسکو، پاکستان او نورو هيوادونو کې يې د افغانانو د وژنې لپاره په غونډو کې يا پټ او يا ښکاره ګډون وکړ.

دغه ډله شنونکي او د پوهنتون استادان چې کله له بهرنيو بادارانو د افغان وژنې پروژې واخلي دله بيا په افغانستان کې په يوې عادې بهانې د حکومت منتقد په نوم په رسنيو کې د طالب او داعش ته د کمپاين لپاره ملا وتړي. دوی بيا د تحليل کوونکي او شنونکي په نوم د طالب او داعش وحشت توجيه کوي او پړه يې ټوله پر حکومت وراچوي. سمه ده چې حکومت هم د خلکو په ساتلو کې ناکامه شوی دی. مونږ يو کمزوری او بې کفايته نظام لرو، سمه ده چې هره ورځ په لسګونو افغانان وژل کيږي او حکومت ورته لاس تر زنې ناست دی خو دا په دې مانا نه ده چې د طالب او داعش وحشت دې توجيه شي او هر څه دې د حکومت پر اوږو واچول شي. ګناه ګناه ده که هر څوک يې کوي بايد ګناهګار وبلل شي خو له بده مرغه چې دغه ډله شنونکي بيا د طالب او داعش وحشت د هغوی حق بولي او يواځې د پړې ګوته د نظام پر لور اوږدوي.

د دغې ډلې شنونکو يوه ښه بېلګه د پخواني طالب چارواکي نظر مطمین د بندي کولو په غبرګون کې هغه فيسبوکي کمپاين کوونکي دي چې له مطمين يې د سولې پرښته جوړه کړې وه او حکومت يې په دې د سولې په نيت او ارادې نه لرلو تورنولو چې مطمین يې بندي کړی دی. دا مطمين خو کلونه کيږي چې آزاد ګرځېدو او په رسنيو کې به يې په ښکاره د طالب لپاره کمپاين کولو؛ د سولې لپاره يې څه وکړل؟ مطمين خو کلونه کيږي چې ښکاره د طالب وحشت د طالب حق بولي او ننګه يې کوي، ولې يې تر اوسه يو طالب ته هم دا قناعت ورنه کړ چې دلته ستا په مرمۍ بې ګناه افغانان وژل کيږي؟ څنګه په يوځل د حکومت لخوا په بندي کولو سره مطمین د سولې پرښته شوله؟

د دغو طالب پلوه ترهګرو شنونکو تر ټولو بد خاصیت لا دا دی چې په وروستيو کې د طالب او داعش په خونړيو بريدونو کې په سلګونو شهيدو افغان سرتيرو او عامو افغانانو په وژنو يې بيخي سترګې پټي کړي دي او غوږونه کاڼه کړي دي. هيڅ يو يې ونه ويل چې طالبه خدای دې کور وران کړه چې بې ګناه افغانان دې شهيدان کړل، هيچا ونه ويل چې دلته خلک وژل شوي، ميندې بورې شوي، ښځې کونډې شوي او اولادونه يتيمان شوي دي. دوی شنونکي او د پوهنتون استادان نه بلکې په حقيقت کې د طالب او داعش لوډسپيکرونه دي چې د پردي بادار په لارښوونه غږيږي. خدای دې ټول افغان ولس د دغو پليتو انسانانو له شره خلاص کړي. که دوی مهار نه شي د روانې جګړې مهار ډير ستونزمن دی.

لیکنه : خوشحال آصفي