مهاجرت سیاسی ایرانیان به افغانستان؛ روایت ورود، اسکان، زندگی و همبستگی
گفت‌وگوی سیزدهم رسانه ما با اسدالله کشمند، از رهبران حزب دموکراتیک خلق افغانستان چهارشنبه ۴ نوامبر ۲۰۲۶، برابر با ۱۳ آبان ۱۴۰۵ در سیزدهمین بخش از سلسله گفت‌وگوهای «رسانه ما» با رفیق اسدالله کشمند، از رهبران حزب دموکراتیک خلق افغانستان، به یکی از فصل‌های مهم و کمتر بازگو‌شده تاریخ روابط سیاسی و انسانی میان مردم ایران و افغانستان می‌پردازیم؛ مهاجرت سیاسی اعضا و هواداران حزب توده ایران، سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) و دیگر ایرانیانی که در دهه ۱۳۶۰، در پی تشدید سرکوب‌ها، دستگیری‌ها و فشارهای سیاسی در ایران، ناگزیر به ترک میهن خود شدند و به افغانستان پناه بردند. در این برنامه، با بهره‌گیری از خاطرات و تجربیات مستقیم رفیق کشمند، تلاش می‌کنیم تصویری روشن‌تر از شرایط آن روزگار، چگونگی ورود مهاجران ایرانی به افغانستان، سیاست‌های دولت وقت افغانستان در قبال آنان و نقش رفقای افغان در پذیرش، اسکان و حمایت از مهاجران سیاسی ایرانی ارائه دهیم. در این گفت‌وگو به پرسش‌های مهمی می‌پردازیم: مهاجرت گسترده فعالان سیاسی ایرانی به افغانستان چگونه و در چه شرایطی آغاز شد؟ دولت افغانستان و رهبری حزب دموکراتیک خلق چه تصمیماتی برای پذیرش و حمایت از مهاجران ایرانی اتخاذ کردند؟ مهاجران ایرانی چگونه وارد افغانستان می‌شدند و چه امکاناتی برای اسکان و زندگی آنان فراهم می‌شد؟ وضعیت مسکن، معیشت، اشتغال، تحصیل، درمان و زندگی خانوادگی مهاجران چگونه بود؟ روابط میان مهاجران ایرانی، جامعه افغانستان و مسئولان دولتی بر چه اساسی شکل گرفته بود؟ حزب توده ایران و سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) چه نقشی در سازمان‌دهی زندگی مهاجران داشتند؟ مهاجران ایرانی در زندگی روزمره خود با چه محدودیت‌ها، دشواری‌ها و امکاناتی روبه‌رو بودند؟ تجربه میزبانی افغانستان چه تأثیری بر مناسبات انسانی و سیاسی میان رفقای ایرانی و افغان بر جای گذاشت؟ این گفت‌وگو فرصتی است برای بازخوانی بخشی از تاریخ مهاجرت سیاسی ایرانیان از زبان یکی از شخصیت‌هایی که در آن دوران در مسئولیت‌های مهم سیاسی و دولتی افغانستان حضور داشت. در کنار دشواری‌های مهاجرت، دوری از وطن، نگرانی برای خانواده‌ها و آینده‌ای نامعلوم، خاطره مهمان‌نوازی، دوستی و همبستگی رفقای افغان با مهاجران ایرانی نیز بخش مهمی از تاریخ آن سال‌هاست؛ خاطره‌ای که شایسته ثبت و بازگویی برای نسل‌های امروز و آینده است. در «رسانه ما» تلاش دارم این بخش از تاریخ را با دقت، انصاف و با توجه به تجربه‌های گوناگون کسانی که آن روزگار را زیسته‌اند، ثبت کنم؛ تاریخی که نه تنها از مناسبات احزاب و دولت‌ها، بلکه از سرنوشت انسان‌ها، خانواده‌ها، دوستی‌ها و امیدهای مشترک سخن می‌گوید. از همه دوستان و بینندگانی که خود تجربه زندگی و مهاجرت به افغانستان در آن سال‌ها را داشته‌اند، دعوت می‌کنم خاطرات، مشاهدات، پرسش‌ها و نقدهای خود را در بخش نظرات با ما در میان بگذارند تا در ادامه این سلسله گفت‌وگوها به آنها نیز بپردازیم. رسانه ما؛ برای ثبت تاریخ، گفت‌وگو و شنیدن روایت‌های گوناگون.
