شورا در اسلام!
مقدمه
شورا ومشاوره واژه عربی است به معنی ابراز رای ، نظر خواهی ، مشوره ورایزنی بایکدیگر .
شورا از دید گاه اسلام عبارت از تبادل آرا ونظریات غرض تشخیص رآی مفید وسازنده در موردی از موارد ، ومشورت ورایزنی با دانشمندان ، ومتخصصان امور در مسائلی که دلیل صریح وجود ندارد.
متن !
فواید شورا.
۱_
نجات از لغزش واشتباه .
شورا زمینه ساز جلوه ، حق وحقیقت ، ورشد استعداد ها است زیرا مردمی که کار های مهم خود را با مشوره وصلاح اندیشی یکدیگر انجام می دهند وصاحب نظران آنها به مشورت می نشینند کمتر گرفتار لغزش می شوند به عکس افرادیکه . گرفتار استبداد رای هستند وخود رابی نیاز از افکار دیگران می دانند هر چند از نظر فکری فوق العاده باشند . غالبآ گرفتار اشتباهات خطرناک ودرد ناکی می شوند از این گذشته استبداد رآی شخصیت را در توده ء مردم می کشد وافکار را متوقف می سازد واستبداد های آماده را نابود می کند وبه این ترتیب بزرگترین سرمایه های انسانی یک ملت از دست می رود .
۲ _ پاسداری از منزلت فکری افراد.
اصل شورا در حقیقت پاسداری از منزلت فکری افراد ، وحق طبیعی جامعه در اداره ء امور ومبارزه با استبداد وخود کامگی است .
۳ _ احساس مسئولیت افراد در مقابل جامعه .
در صورت تطبيق قانون شورای اسلامی ، هرفردی از افراد جامعه خود را عنصر موثر جامعه پنداشته ودر برابر آن احساس مسئولیت می نماید ، وحمایت آنرا وجیبه ء دینی واجتماعی خود می داند .
۴ توزیع مسئولیت بر عهده همه افراد .
کسی که در انجام کار های خود با دیگران مشورت می کند اگر مواجه با پیروزی شود کمتر مورد حسد واقع می گردد . زیرا دیگران پیروزی وی را از خودشان می دانند ومعمولا انسان نسبت به کاری که خودش انجام داده حسد نمی ورزد واگر احیانا مواجه با شکست گردد ، زبان اعتراض وسلامت و شماتت مردم بر او بسته است زیرا کسی به نتیجه ء کار خودش اعتراض نمی کند نه تنها اعتراض نخواهد کرد بلکه دلسوزی وغمخواری نیز می کند .
۵ _ تشخیص اشخاص مخلص .
یکی دیگر از فواید مشورت این است که انسان ارزش شخصیت افراد ومیزان دوستی ودشمنی آنها را با خود درک خواهد کرد . واین شناسایی راه را برای پیروزی او هموار می کند .
اهمیت شورا در اسلام .
شورا یکی از برنامه های مءوکد اسلام در امور اجتماعی و حکومتی است که اسلام آنرا در امور اجتماعی وآنچه به سر نوشت جامعه مربوط است وجننبه ء اجرایی قوانین الهی ومصالح جامعه ء اسلامی را دارد نه جنبهء قانونگزاری در همچو مسایل اصل شورا را با دقت واهمیت خاصی مطرح کرده حتی درقرآن یکی از سوره ها به عنوان سوره الشوری نامگذاری گردیده است ، زیرا تنها سوره ای است که شورا ومشورت را به عنوان یکی از خصوصیات مؤمنان حقیقی قرار داده است .
پیامبر اسلام صلی الله علیه وسلم با آنکه از وحی آسمانی الهام میگرفت واز سوی دیگر فکر نیرومند ی داشت که نیاز آن به مشوره کمتر احساس می شد ، با وصف این برای آنکه مسلمانان را به اهمیت شورا متوجه ساخته ونیروی فکری واندیشه ء شان را پرورش داده باشد مجلس شورا تشکیل میداد وبه نظر اصحاب ویاران خود ارزش خاصی قایل بود.
الله سبحان در آیه ۱۵۹ سوره آل عمران چنین فرموده است ( لَهُمْ وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ )
ودر کار ها با آنان مشورت ورایزنی کن.
این نص قطعی وجزمی اصل شورارا در کار های اجتماعی ونظام حکومت بنیان می گذارد، حتی درآن زمانی که نظام حکومت به دست پیامبر صلی الله علیه وسلم هم باشد ، چنین اصلی باید رعایت شود .
ودر سوره شورا هنگام بیان اوصاف برجسته ء مؤمنان راستین اصل شورارا در ردیف ایمان به خدا ونماز قرارداده میفرماید. ( وَ الَّذِينَ اسْتَجابُوا لِرَبِّهِمْ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ أَمْرُهُمْ شُوری بَيْنَهُمْ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ (۳۸)
مؤمنان راستین کسانی اند که دعوت پروردگار شان را پاسخ میگویند ونماز را چنانکه باید میخوانند وکار شان به شیوه رایزنی وبرپایه مشورت با یکدیگر است .
از این آیه به خوبی استفاده میشود که کار شورا در زندگی مسلمانان ژرف تر ومهم تر از این است که سیستم اسلامی فقط یک نظام سیاسی باشد وبس چه شورا قالب اساسی پیکره ء اصلی جملگی گروه مسلمانان است کار وبار گروهی ایشان بر شورا استوار وپایدار می گردد آن گاه از گروه به دولت سرایت می کند یعنی مسلمانان هم گروه وهم دولت ایشان به پایه ء شورا استوار وبرقرار میگردد .
وهمچنان در سنت نبوی به خصوص سیرت عملی پیامبر صلی الله علیه وسلم وخلفای راشدین اصل شورا با آدمیت خاصی تلقی شده است .
با احترام
جمشید کوهستانی
نظامی سابق جمهوریت
فرستنده!
محمد عثمان نجیب
