مرگ چیست؟
برهان الدین « سعیدی »
به روز مرگ چو تابوت من روان باشد ــ گمان مبر که مرا درد این جهان باشد جنازهام چو ببینی مگو فراق، فراق ــ مرا وصال و ملاقات آن زمان باشد
مولانا جلال الدین « بلخی »
مرگ درادبیات زبان: « قطع حیات ، مردن ، موت ، فنا و نیستی » را گویند ؛ مترادف مرگ: « وفات، درگذشت ، اجل ، فوت ، رحلت ، ممات ،هَلاکت و خواب ابدی » است؛ متضاد مرگ: « زندگی، هستی، حیات » و جمع مرگ: « مرگها » میباشد.
ــ علم طب : تحقیقات علم طب ثابت ساخته که مرگ « توقف کامل ، قطعی و پایان فعالیت حیات بیولوژیک بدن » است و معیار تشخیص سه گانه آن از لحاظ: « مرگ مغزی و عصبی، توقف قلبی و توقف تنفسی » با تفکیک: « مرگ طبیعی و مرگ غیر طبیعی » میباشد.
ــ علم فیزیک و شیمی « تحفظ کتله و جدول مندلیف » : بیان مینمایند که: پس از مرگ ؛ اتمهای بدن نابود نمی شوند، فقط بازگشت به طبیعت است. همچنان علم زیست شناسی اظهار مینماید که: مرگ پایان ماده نیست ، بلکه تغیر شکل در پنج مرحله اصلی ذیل : « مرحله تازه ، مرحله تورم ، مرحله پوسیدگی فعال، مرحله پوسیدگی پیشرفته و مرحله اسکلیت شدن » صورت میگیرد.
ــ مصریان قدیم « کتاب مردگان، طلسم ۱۲۵»: باورداشتند که مرگ پایان زندگی نیست؛ بلکه انتقال و تغیر شکل « گذر به حیات ابدی » است. بناً بخاطر بقای روح، جسد متوفی را به طریقه خاص مومیایی میکردند و همراه با او: جواهرات، لوازم ، خوراکیها و حتی « کتاب مردگان » را میگذاشتند تا روح « نابود » نشده و همیشه به آن مراجعه کند تا به سعادت آبدی برسد.
ــ آیین یونان قدیم ؛ کتابهای هومر « ایلیاد و اودیسه »: معتقد بودند که روح به شکل یک سایه یا شبح بی رمق از بدن جدا شده و به مسیر فعالیت خود آدامه میدهد. البته طریقه و روش دوره تاریخی « هومری » این بود که: جسد متوفی را میسوختاندند و خاکستر آن را در کوزه و یا ظرف گلی می انداختند و به خاک می سپردند. بعداً در عصر « کلاسیک » این روش تغیر یافت و مرده را بشکل کامل با اشیاء قیمتی در خاک دفن میکردند.
ــ آیین قدیم هندوئیسم « کتاب بهاگاواد ــ گیتا »: اعتقاد داشت که مرگ « کالبد فانی » پایان حیات نیست، بلکه تعویض لباس روح ازلی « تناسخ ارواح » و آغاز حیات جدید « سامسارا» در جسم دیگری بخاطر طی تکامل روح میباشد. بناً؛ جسد متوفی را میسوختاندند تا پنج عنصر اصلی طبیعت: « خاک، آب، آتش، باد و فضا » از آن خارج شده و روح بتواند « تولد دوباره » را در بدن جدید آغاز کند.
ــ آیین زرتشت « کتاب گاتها »: بر خلاف روش و طریقه « مصریان ، یونان و هند »؛ یقین داشت که روح پس از مرگ؛ سه روز را در جهان مادی سپری کرده و صبح روز چهارم، سفر خود را برای عبور از پل چینوَت « پل جداکننده یا تفکیک کننده » به سوی حساب وحیات ابدې آغاز میکند.
بناً ؛ جسد متوفی را « بدون پوشش » بالای کوه بلند « دخمه » یا « برج خاموشان » می گذاشتند تا پرندگان و حیوانات گوشت ان را بخورند و افتاب استخوان را خشک کند. متعاقبآ استخوانها را در چاه می انداختد و یا در صندوقچه های سنگی بالای کوه می گذاشتند تا حفاظت از عناصر چهارگانه طبیعت « آب، آتش، خاک و هوا » صورت گیرد.
ــ ادیان ابراهیمی « یهودیت، مسیحیت و اسلام »: مرگ را سفر از زندگی دنیا « فانی » به دنیا آخرت « آبدی » میدانند و باور دارند که روح پس از مرگ به مبدآ اصلی برمیگردد.
خاصتاً دین مبین اسلام و کتاب الله « قران کریم » گواهی میدهد که: مرگ پایان زندگی و حیات نیست، بلکه اجل همه مخلوقات به اساس حکمت و تقدیر الهی ؛ در موقع معین فرا میرسد و با قبض روح ، علایق با بدن ختم شده و روح تا روز قیامت « نفخ صور»؛ درعالم « برزخ » میباشد.
قابل تذکر است که : دین مقدس اسلام بر خلاف روش آیین باستانی « مومیایی کردن ، دفن کردن با لوازم ، سوختاندن و یا گذاشتن به خوراک پرندگان و حیوانات » ؛ در تکریم و تدفین متوفی « میت » با در نظرداشت شریعت و آداب اسلامی، عمل مینمایند تا بازگشت به خاک صورت بگیرد.
همچنان خواجه عبدالله « انصاری » مرگ را به چهار نوع : مرگ اهانت و لعنت: « مرگِ کافران »، مرگ حسرت و معصیت : « مرگ عاصیان »، مرگ تحفه و کرامت: « مرگ مؤمنان » و مرگ خلعت و مشاهدت :« مرگ پیغمبران » ؛ تقسیم کرده است.
باید خاطر نشان ساخت که: الله تعالی مرگ و زندگی را به این آفريده تا امتحان کند كه کی با تقوا « نیکوکارتر» است. بناً؛ وقتیکه انسان به حق میرسد، پرونده اعمال او بسته شده متعاقیاً « نه مال و نه هم منال » برایش کمک و یاری میکند. بلکه فقط پاداش اجر و ثواب سه چیز: « صدقه جاریه، علم و دانش نافع و فرزند صالح » به او میرسد.
چنانچه مولانا داکتر محمد سعید « سعید افغاني » در مورد مرگ چنین فرموده است: « اکثر خلک د مرګ څخه ډاریـږي، مګر زه د ژونـد څخه زیات ډاریـږم ، ډاریږم چه خطا نشم بی ځایه قدم کیږ نه ږدم ، د چا د بی موجبه تکلیف موجب و نه ګرځم ، د ژوند رسالت را څخه خطا نشي او د بی عدالتي او بی انصافي مرتکب نشم ».
آی الله تعالی حکیم و با حکمت! باوردارم که با حکمت خویش مرگ و زندگی را آفريدی تا آزمایش کنی كه کی با تقوا است! بناً؛ با لطف خویش روح من را در این دنیای فانی از بند اعمال « رذیله و خبیثه » نجات ده و به راه صراط المستقیم توام با « خیر، سعادت و رستگاری »، هدایت و رهنمائی کن.
آی الله تعالی بخشاینده و مهربان! یقین دارم که هر نفسى چشنده مرگ است و به سوی تو باز میگردد! فلهذا؛ مرحمت کن تا از « مرگ اهانت و لعنت و مرگ حسرت و معصیت » نجات یابم.
آی الله تعالی عادل ، الرحمن و الرحیم! نمیدانم که تقدیرم چیست ؟ ولی ؛ از ذات حق و حقیقت تو طلب مغفرت و آمرزش مینمایم تا در روز حشر و رستاخیز؛ اعمال نامه ام را بدست راستم « سمت راست » بدهید ، تا به دیدار نور مقدس تو مشرف شده و به سعادت آبدی برسم.
امین یا رب العالمین
برهان الدین « سعیدی »
منابع و مآخذ:
ــ سوره الملك ، ایه مبارکه « ۲ »: الله تعالی مرگ و زندگی را به این آفريده تا امتحان کند …
ــ سوره بقره، آیه مبارکه « ۱۵۶ » : ما از آن خداییم و به سوی او بازمی گردیم.
ــ سوره العنكبوت، ایه مبارکه « ۵۷ »: هر نفسى چشنده مرگ است به اصل خود برمیگردد …
ــ سوره الزمر، ایه مبارکه « ۴۲ »: روح در موقع خواب و موقع مرگ گرفته میشود و…
ــ سوره ق ، ایه مبارکه « ۱۹ »: در مورد رسیدن سكرات مرگ.
ــ سوره الأعراف ، ایه مبارکه « ۳۴ » : در مورد رسیدن اجل و قبض روح…
ــ سوره المؤمنون ، ایه مبارکه « ۱۰۰» : در مورد نگهداری روح درعالم برزخ…
ــ سوره النحل ، ایه مبارکه « ۳۲ » : در مورد مرگ پاکان و مؤمنان…
ــ سوره الأنفال ، ایه مبارکه « ۵۰ »: در مورد مرگ کافران توام با عذاب.
ــ سوره إبراهيم ، ایه مبارکه « ۴۱»: در روزى حساب بر من، پدر، مادرم و مؤمنان، مرحمت کن.
ــ سوره الحج ، ایه مبارکه « ۷ »: محشر یا رستاخيز آمدنى است و مردگان از گور زنده میشوند.
ــ سوره الحاقة، ایات مبارکه « ۱۹ تا ۲۴ » : در مورد اعمال نامه بدست راست و …
ــ سوره الزمر، ایه مبارکه « ۶۸ » : در مورد دمیدن نفخ صور در زمین و اسمان .
ــ سوره طه، ایه مبارکه « ۵۵ »: از خاک آفریده شدید، به آن باز میگردید و از ان زنده میشوید…
ــ کشفالاسرار و عدةالابرار « تفسیر خواجه عبدالله انصاری »: ابوالفضل رشیدالدین میبدی، صفحه « ۱۱۸۱ »، تفسیر سوره الأنفال، ایه« ۵۰ »: در مورد اقسام مرگ.
ــ د نجات او کامیابي لیار د علم او فلسفی له نگاه : مولانا دکتور محمد سعید « سعید افغانی »، صفحات « ۶۸ ــ ۷۶ » در مورد : د مرگ د ویری علاج و مضمون تحت عنوان مرگ.
ــ صحیح مسلم « کتاب الوصیة، حدیث شماره ۱۶۳۱ » سنن ابیداوود ؛ در مورد سه چیز: « صدقه جاریه، علم و دانش نافع و فرزند صالح » که برای مرده ثواب دارد.
ــ تحقیقات علم طب از: سازمان بهداشت جهانی ، کمیته مشورتی دانشگاه هاروارد ، انجمن های پزشکی و حقوقی آمریکا و پوهنتون های سلطنتی پزشکی در انگلستان : و همچنان علم شیمی و دو قانون « تحفظ کتله و جدول مندلیف » در مورد مرگ.
ــ کتاب بهاگاواد ــ گیتا : فصل دوم، چکیده مطالب گیتا ؛ ایه« ۱۱ تا ۲۵ » صفحه « ۷۱ تا ۸۶ »: در مورد مرگ، کالبد فانی ، روح ازلی و…
ــ کتاب گات ها « اوستا »: تالیف و ترجمه ابراهیم پور داود ؛ یسنا «۵۰ و ۵۱ » درمورد روح و روز قیامت و صفحات « ۴۲۸ ــ ۴۳۳» : در مورد پل چینوت و پل آخرت.
ــ فرهنگ زبان فارسی: صفحه « ۹۸۶ » و فرهنگ عمید : صفحه « ۸۵۴ » در مورد مرگ.
