اخلاق و تمدن

رسول پویان مگـر جـزیـرۀ اپـسـتـیـن دام شـیـطان بود که مرگ ارزش واخلاق…

مشروعیت‌زدایی قومی طالبان؛ خلع سلاح قومی این گروه

 نویسنده: مهرالدین مشید یکی از مهم‌ترین موانع در مسیر حل بحران…

آن کارسون، برنده نوبل ادبیات ۲۰۲۶؛ از ادبیات کلاسیک تا…

      بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  آکادمی سوئد روز پنج‌شنبه ۸ اکتبر ۲۰۲۶، جایزه نوبل…

رمانتیسم؛ عطر شانل آیدا، یا سیگار اشنو شهلا ؟

Romantik . آرام بختیاری رمانتیک، مکتبی چند وجهی؛ خردگریز، اتوپیستی، هومانیستی. رمانتیک واژه…

رساله‌ای در باب تخیل (3)

« آزادی و هراس انسان از خلوت خویش » تهیه و…

جنگ ایران، محاسبات ترامپ و بازتعریف آسیب‌پذیری در جغرافیای منطقه

وحیدالله نورزی جنگ‌ها را نمی‌توان تنها با شمار حملات، میزان خسارات…

دو یاداشت !

1-- افغانستان و اثرات موقعیت جغرفیایی ان . 2-- چاره اساسی…

تعلق بر انسانیت بجا است !

امین الله مفکر امینی              2026-08-10! بــه هر طرف مینگرم بوی تعلقات…

از قهرمان‌سازی تا نقد تاریخی؛ بازخوانی کارنامه رهبران در شش…

 نویسنده: مهرالدین مشید بزرگ‌نمایی رهبران؛ ناسپاسی به آرزو های مردم افغانستان رخدادهای…

ابونواس اهوازی؛نمایندۀ شادخواری های عصر ساسانی(بخش۲)

علی میرفطروس -« عربِ بادیه نشین را رها کن و او…

پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب

له ښاغلي پروفیسور استاد  نصیب الله سیماب سره، چې د…

پیام هستی

رسول پویان ز قلب هستی پیامی بـه گوش دل گفتند چه خوش…

افغانستان در آستانه بحران چند لایه؛ ابتکار خروج از جنگ

 نویسنده: مهرالدین مشید چه کسی باید ابتکار خروج از جنگ را…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت دوم: از هویت تا قدرت؛ چگونه یک سازمان خود…

نیهلیسم؛ محصول شکست سیاسی یا فردی؟

Nihilism. آرام بختیاری نیهلیسم یعنی پوچی، انفعال، زوال، بطالت، و فاقد هدف.  نیهلیسم…

گزیده‌ی اشعار شرمین ولی

اشعار کتاب اندوه ارغوانی یک سیب گزیده‌ی اشعار شرمین ولی مترجم: زانا کوردستانی (۱) پاییز…

فراتر از امیر؛ درون معماری قدرت طالبان

قسمت اول: مسئله فقط امیر نیست وقتی درباره طالبان صحبت می‌کنیم،…

بعد از ضربه چه می‌ماند؟

افغانستان و منطقه در عصر جنگ‌های فرسایشی Wahidullah Noorzai — Former…

دل دادن و دل بردن!

امین الله مفکر  امینی                2026-25-09 دلـــــدادن ودل بردن ودل بستن نباشد…

ایدئولوژی سایه ای سنگین برفراز اندیشه ها

 نویسنده: مهرالدین مشید              زنجیر های ناپیدای ایدئولوژی  انسان موجودی معناجو است. او…

«
»

زموږ عالمان چاته عالمان نه ښکاري!

زمریال 

زموږ درنو دیني عالمانو په دې وروستیو کې د سولې په اړه یوه جامع فتوا صادره کړه چې په کې راغلي، په هېواد کې روانه جګړه په هېڅ توګه مشروعیت نه لري او په جګړه کې له ټولو ښکېلو اړخونو په کې غوښتل شوي چې جګړه ودروي او د سولې خبرو ته کېني.

د یادې فتوا یو څه بشپړ خبر داسې و:

“په افغانستان کې روانه جګړه ناروا ده دلته جهاد جواز نه لري

نن په کابل کې څه باندې ۲۵۰۰ دیني علماوو په افغانستان کې روانه جګړه ناروا وبلله. دیني علماوو نن په یوه لویه او بې ساري غونډه کې په افغانستان کې د روانې جګړې په اړه فتوا صادره کړه او دغه جګړه یې ناروا وبلله. دیني علماوو وویل، چې په افغانستان کې د جګړې دواړه ښکېلې خواووې دې جګړه پای ته ورسوی او روانو خونړیو پېښو ته دې د پای ټکی کېږدي. دیني علماوو په ګډه فتوا کې وویل، چې روانې جګړې په هېواد کې د بهرنیانو مداخلې ته زمینه برابره کړې ده او هره ورځ د لسګونه افغانانو ژوند اخلي. دیني علماوو وویل، چې افغانستان یو اسلامي هېواد دی، اسلامي نظام لري او په هېواد کې روانه جګړه ناروا ده. ددوی په خبره ځانمرګي بریدونه، په جګړه کې ستر بمونه کارول او د عامو وګړو وژل هېڅ ډول توجیه نه لري. دوی افغانستان یو لرغونی اسلامي هېواد وباله او د اسلام په نامه روانه جګړه یې غیر اسلامي وبلله. دیني علماوو پر حکومت او وسله والو مخالفینو غږ وکړ، چې له جګړې لاس واخلي او سولې ته د رسېدو لپاره خبرې پيل کړي. دیني علماوو همدا راز وویل، چې د افغانستان نظام اسلامي دی او اساسي قانون یې د اسلامي قوانینو په رڼا کې جوړ شوی دی. ددوی په خبره په افغانستان کې ټول نافذه قوانین د اسلامي ارشاداتو په رڼا کې جوړ شوي دي او ټول اسلامي جنبه لري.”

همدې فتوا ته د درناوي په ترڅ کې ولسمشر د روژې له ۲۷ د اختر تر درېیمې یو اړخیزه اوربند اعلان کړ او له طالبانو یې هم وغوښتل چې د ولس غوښتنې ته غاړه کېږدي او اوربند وکړي. طالبانو هم د اختر دریو ورځو ته اوربند وکړ او په دې ورځو کې په زرګونو طالبان ښارونو ته راغلل او له حکومتي چارواکو او امنیتي ځواکونو سره یې په ګډه مارشونه جوړ کړل.

د دې مارشونه په اړه هغو پاکستانیو ملایانو چې په افغانستان کې د جګړې د پرمخ بیولو دنده پرغاړه لري، توند غبرګون وښود او په افغانستان کې د سولې د شنډولو لپاره یې سخت تبلیغات پیل کړل.

په دې لړ کې یوشمېر طالب چارواکو هم د دغو پاکستانیو ملایانو په اشاره څرګندونې درلودې او خپل اوربند یې پای ته رسېدلی وباله او ويې ویل چې خپل عملیات به له سره پیل کړي. دغو کسانو په یوشمېر ولایتونو کې طالبان په زور سره راټول کړل او جګړې ته یې واستول؛ خو جګړې د پخوا په څېر توندوالی نه درلود او له ورایه ښکارېده چې تحمیلي ده.

په ننګرهار، کونړ، لغمان، میدان وردګ، لوګر او ځینو نورو ولایتونو کې طالبانو خپلو قوماندانانو ته؛ خو رډ-بډ ځواب ورکړی چې نور له افغان امنیتي ځواکونو سره جګړه نه کوي او جګړه کول ورسره حرام دي.

دوی د افغان دیني عالمانو د سولې فتوا سند ګرځولې او د خپلو قوماندانانو د پوښتنو په ځواب کې یې ویلي چې تاسو د پاکستانیو ګمراه او مفسدو ملایانو فتوا او خبرو ته اهمیت ورکوئ او د خپلو دیني عالمانو فتوا او خبرو ته اهمیت نه ورکوئ، ولې زموږ دیني عالمان چاته عالمان نه ښکاري.

له اوربند وروسته د طالبانو او د هغوی د قوماندانانو ترمنځ لوی درز رامنځته شوی او پاکستاني جنرالان او ملایان د طالبانو له دې وضعیته سخت په وېره کې دي.

اوس پاکستاني جنرالان او ملایان کوښښ کوي چې د طالبانو سیمو ته د داعش جنګیالي واستوي او هغه طالبان چې جګړه نه کوي او له جګړې یې لاس اخیستی، هغوی بې وسلې کړي او ويې وژني.

پاکستانیو ملایانو له افغان دولت سره سوله کوونکي طالبان منافقان او دیوثان بللي او ګواښ یې کړی چې په سزا به یې ورسوي.

اوس افغان دولت او ولس ته په کار دي، چې د دغو طالبانو مرستې ته ودانګي او پرې نږدي چې د پاکستان او د داعش د چړو لاندې راشي.

افغان دولت باید ډېر ژر یو پلان جوړ کړي چې څنګه کولای شي د اړتیا په وخت کې له داسې طالبانو سره اړیکې ونیسي او مرستې ته يې ودانګي.

پر دې سربېره افغان ولس او حکومت باید داسې غونډې او مارشونه پر لاره واچوي چې په لړ کې یې په طالبانو او خلکو کې د سولې غوښتنې احساس پیاوړی شي او هم افغاني رسنۍ د پاکستان او نورو مغرضو هېوادونو، ډلو او اشخاصو په وړاندې د خپلو خلکو د دفاع سنګر ته ودانګي او په کلکه د خپلو هېوادوالو د سولې غوښتنې له دریځه دفاع وکړي.

نور موږ په زغرده ویلی شو او په افغان چارواکو، رسنیو او هېواوالو غږ کوو، چې وخت نور له موږ سره دی، زموږ د سولې مخه نور څوک نه شي نیولای او موږ ته په کار ده چې له دې فرصته پوره ګټه واخلو.