افغانستان؛ از رؤیای دولت-ملت تا واقعیتِ گسست ملی

 نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان؛ فاصله‌ای به درازای تاریخ تا دولت-ملت تأملی بر…

در غیبت ما چه گذشت؛ ادبیات مدرن غرب

Impressionism.  آرام بختیاری ایمپرسیونیسم ادبی؛ زشتی کلان شهر، زیبایی طبیعت. ایمپرسیونیست های ادبی…

ماتریالیسم دیالکتیکی و ماتریالیسم تاریخی

(بخش۳ و پایانی) ماتریالیسم تاریخی نوشته: جوزف استالین برگردان: آمادور نویدی ۳) ماتریالیسم تاریخی اکنون…

۶. د سیاسي سیستم اړیکې له اقتصادي، ټولنیز او کلتوري…

نور محمد غفوری (اوومه برخه)  سیاسي سیستم (یا سیاسي نظام) د ټولنې…

انعکاس هستی در هستی

رسول پویان هست وخواهدبودوژرفای شدن عریان کنید دانـش و انـدیـشـه و تحـقـیـق…

افغانستان؛ جایی که خطاهای راهبردی از مرزها عبور می‌کنند

ناهم‌زمانی تصمیم‌های سیاسی، رقابت قدرت‌ها و پیامدهای امنیتی در نظم…

فریتس هابر؛ دانشمندی میان نجات زندگی و صنعتی‌کردن مرگ

بهرام رحمانی bahram.rehmani@gmail.com  مقدمه تاریخ علم، تاریخ پیشرفت‌های بزرگ انسانی است؛ اما در…

که سیاست نه کوئ، سیاست به درباندې کېږي!

نور محمد غفوري یادونه: دا مقاله د لومړي ځل لپاره د…

 تونل‌های زیرزمینی، دکترین دفاعی یا گسترش زیرساخت‌های پنهان؟

 نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و گسترش شبکه‌های زیرزمینی؛ پیامدهای منطقه‌ای و…

پوهاند محمد بشیر دودیال

د نړېوال او پښتو داستاني ادبیاتو په تړاو له پوهاند…

      اسرار هوش طبیعی یا خالق طبیعت

نوشته : کریم پوپل مورخ ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ مقالهٔ علمی ـ فلسفی…

۵. د سیاسي سیستم د غبرګون او اصلاح بهیر

نور محمد غفوری  (د لومړي څپرکي، سیاسي سیستم- شپږمه برخه) سیاسي سیستم…

انسان؛ در جست‌وجوی خویشتن (4)

تهیه و تدوین : فرشید یاسائی ...عشق و نفرت گاهی به…

د سیاسي سیستم د فعالیت څرنګوالی

نور محمد غفوری (پنځمه برخه) ۴.  د سیاسي سیستم (د سیاسي نظام)…

جهان در آستانهٔ سرنوشت ساز ترین و بی ثباتی بزرگ

 نویسنده: مهرالدین مشید  آیندهٔ انسان در گرو رقابت قدرت‌ها و بحران…

پَسیخانیان؛صدای «اصالت انسان»

علی میرفطروس اَسْتَعِنْ بِنَفْسِكَ الَّذِي لَا إِلٰه إِلَّا هُوَ از خویشتن یاری…

د سیاسي سیستم سرچينې او اداري وړتیا

نور محمد غفوری (د سیاسي سیستم په تیر پسې- څلورمه برخه) ۳.۴.…

!  (   K   ) چگونگی اتخاذ سیاست جنایی…

چکیده : استفاده از مواد مخدر تحت نام تابلیت (k )…

محمد اقبال محمدی

استاد "محمد اقبال محمدی" شاعر، ترانه‌سرا، هایکویست، دبیر بازنشسته و…

افغانستان؛ چهارراه قدرت و معادلات پنهان منطقه‌ای

از جغرافیای راهبردی تا کنترل حرکت، کریدورها و شبکه‌های نفوذ Wahidullah…

«
»

پټ دښمن ښکاره لاسوهنې

روسيې ټولې ډيپلوماتيکې پولې ونړولې

په داسې حال کې چې کابو دوې مياشتې وړاندې د افغانستان په چارو کې د روسيې د ولسمشر ولاديمير پوتين ځانګړي استازي ضمير کابلوف ويلي و چې روسيه له طالبانو سره د يوه ګډ دښمن پر وړاندې د مبارزې لپاره چې داعش دى، اړيکې لري، او ورپسې يې په کابل کې سفير هم ومنله چې هېواد يې له طالبانو سره اړيکې نيولې دي؛ لا هم دغه هيواد په افغانستان کې لاسوهنو ته دوام ورکوي. اوس د کندوز ولايت د ارچي ولسوال ادعا کوي چې د کندوز لپاره د وسله والو طالبانو ځانبولی والي له ټپي کېدو وروسته د روسانو له لوري د درملنې لپاره تاجکستان ته بېول شوی دی. د ارچي ولسوال نه دي ویلي چې د طالبانو ځانبولی والي کله او یا په کوم ځای کې ټپي شو. ارچي د امو سین په غاړه پرته ولسوالي ده. امو سین د افغانستان او تاجکستان ترمنځ بهېږي.

دا لومړی ځل نه دی چې روسيه ټولې ډيپلوماټيکې پولې نړوي او په ښکاره د افغانستان په چارو کې لاسوهنه کوي بلکې تر دې وړاندې د کندوز پخواني والي عمر ساپي هم ادعا کړې وه چې روسان د تاجکستان په خاوره کې د طالبانو پوځي وسلې او زغرګاډي ترمیموي. همداراز څه موده وړاندې روسيې د پاکستان او چين په ملتيا په مسکو کې د وسله والو طالبانو مشران ميلمانه کړل او ورسره يې د هر راز مرستو ټټر وډبولو.

بل لور ته ځينې لويديځې رسنۍ د افغانستان پخوانی ولسمشر حامد کرزی په افغانستان کې د روسيې د رول پلوی بولي او زياتوي چې حامد کرزی روسیه په افغانستان کې رول لوبولو ته هڅوي. والسټریټ ژورنال ورځپاڼه وايي چې ولسمشر محمد اشرف غني په ډاګه د طالبانو هر ډول ملاتړ غندلی، خو پخوانی ولسمشر حامد کرزی چې په افغانستان کې د ثبات په تړاو د امریکا هڅې ناکامې بولي، په افغانستان کې د روسیې د رول لوبولو ستر ملاتړی دی.

خو پوښتنه دا ده چې وروسته له ډيرې مودې روسيې څنګه د افغانستان په چارو کې ښکاره لاسوهنې شروع کړې او پخوانی ولسمشر حامد کرزی ولې په افغانستان کې د روس د رول ملاتړی دی؟

دوه دليلونه لري. يو دا چې افغانستان د ډيپلوماټيکو اصولو له مخې په خپل بهرني سياست کې تعادل ونه ساتو. دويم دا چې په افغانستان کې په ځانګړي توګه د هيواد په شمال کې ناامنيو روسيه دېته اړ کړه چې د خپل امنيت په خاطر د افغانستان په چارو کې لاسوهنه وکړي. د هيواد په شمال کې جګړه روسیې ته هم ګواښ دی. روسیه د منځنۍ اسیا امنیت مهم بولی نوځکه خو دلته هرګواښ ځان ته ګواښ بولی. دوی پر همدغه دلیل د افغانستان د مخالفو وسله والو د ملاتړ په ذريعه د افغانستان په چارو کې لاسوهنې ته ملا وتړله. اصلاً که د موضوع تل ته ښکته شو څرګنديږي چې د روسيې لخوا یو لوی پلان په سیمه کې د پلي کیدو په حال کی دی، چې موخه یې د ناټو له سیاست والو او په سیمه کې یې د متحدینو سره مقابله ده. حقيتق دا دی چې اوس روسیه په سیمه کې د داعش ډلې فعالیت د روسيې پر خلاف د لويديځ دسیسه بولي او د دهمدې لپاره پر هر راز اقدام کولو لاس پورې کوي.

که څه هم پخواني ولسمشر حامد کرزي هم د خپلې واکمنۍ پر مهال په افغانستان کې د روس او امریکا تر منځ په اړیکو کې تعادل نه و ساتلی خو دا چې په سیمه کې د لويديځ په ځانګړې توګه د امريکا د پاليسيو مخالف او په افغانستان کې د پراخ نفوذ لرونکی سياستوال دی نو روسيه اوس په دې باور ده چې د کرزي په ملاتړ سره به، وکولی شي چې هم په افغانستان کې د امریکا شتون وننګوي  او هم هغه د داعش دسيسه چې د دروسانو په باور د لويديځ لخوا د روسيې د ناامنه کولو لپاره جوړه شوې ډله ده؛ مخه ډپ کړي.

په هر صورت مداخله که د هر چا او هر هيواد وي باید حکومت يې مخنيوی وکړي. اوس افغان حکومت بايد د سيمې هېوادونو د لاسوهنې مخه ونيسي، دغو هېوادونو افغان حکومت په رسميت پېژندلى دى او د دولت وسله والو ډلو سره بايد تخنيکي او استخباراتي اړيکې ونه نيسي.

لیکنه : خوشحال آصفي