از صنف درس تا پشت فرمان؛ روایت یک نسل

نویسنده: مهرالدین مشید آینه غربت؛ روایت زندگی یک نسل در یک…

جبار صابر

استاد "جبار صابر" (به کُردی: جەبار سابیر) شاعر معاصر کُردزبان…

بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

آیینۀ تاریخ

رسول پویان چه خـوش گفت توسیدیـد فیلسوف که بُد جنگ اسپارت وآتن…

زمزمه های بازگشت اشرف غنی به کابل از شایعه تا…

نویسنده: مهرالدین مشید در این روزها زمزمه‌های بازگشت اشرف غنی به…

دستاوردهای خلاق چخوف، نویسنده برجسته رئالیست روسی 

برگردان. رحیم کاکایی پیشگفتار مترجم : رئالیسم بی‌رحمانه‌ی یک راوی غمگین  نویسنده ای…

لحاف مهربان کودکی

ساجده میلاد من به گذشته می اندیشم  من شب ها  در آغوش سبز…

نقش زنان مسلمان در جامعه اسلامی !

مقدمه . بی گمان یکی از مهم ترین مباحث در تبیین…

بدخشان؛ گره کور و پاشنه آشیل حاکمیت طالبان

نویسنده: مهرالدین مشید بدخشان؛ جرقه های بحران و احتمال خیزش تازه…

شیرۀ جان

رسول پویان شیرۀ جان ازدو چشم خون چکانم می چکد لـؤلــؤی لالا…

            و حدت خواهی 

در عاشقی ،  عشق   نمایی   نمیکنم گنج  ی  محبتیم…

«
»

قضاوت زیرشعاع قدرت

کشور ما درطول چهار دهه داخل جنگ خانمان سوز ویران کننده میباشد. دراین مدت دست بیگانگان از دریچه دفاع از آزادی وحقوق بشر به گونه های مختلف داخل شده که بعد از حاکمیت طالبان نیز این دست غیبی با قهر قدرت با تمشیت جنگی “دموکراسی”وارداتی را بالای مردم تحمیل نمودند. درحالیکه تاریخ شاهداست که نظامهای دموکراسی خود به خود، دراروپا و سایر نقاط جهان بوجود نیآمده، بلکه با خردمندی ورشد شعورانسانها موازی با تغییر وتکامل انکشاف اقتصادی  اجتماعی شکل گرفته که جزو هویت وقانون زندگی شان شده است.
به اینرو، درکشورما  دموکراسی به زورتفنگ سالاری و  حکومتهای قومی ،مذهبی وگروهی تکامل رنگارنگ کرده که هنوزهم سالها ضرورت دارد تا مردم ما  باهوشمندی خردمندی ورشد به گفته هکل” اگاهی تاریخی” خود رسیده باشد ،  وجزو قوانین ورویکردهای زندگی روزمره خود قبول کنند.  هدف من این نیست که چرا دموکراسی درافغانستان واردشد، بلکه خوش امده ؛ هیچ انسان خردمند وباسواد روشنگر ودگر اندیش برضد ان نیست. بلکه چالش درتحقق ودرک و عملی نمودن درست ارزشهای ان ازطرف هواخوهان وبنیاد گرایان دمکراسی درافغانستان است که انرا به مثابه ابزار غیر علمی استفاده کرده که به ارزشهای ان صدمه وارد نموده و مردم را نگران ساخته است ،  اگر دموکراسی همراه با تقلب ، فساد ،اقتدار گرای ،سمت گرایی قومی ، دینی ومذهبی ادامه یابد ازان متنفرمیشوندوگلمش در افغانستان جمع میشود. درحالیکه ارزشهای دموکراسی برضد مولفه هایکه درفوق تذکاریافت میباشد. همچنان عدم تحقق دقیق ارزشهای دمکراسی باعث شده که فقر وغربت زیاد شود و به لشکر ان اضافه ومردم به خاطریک لقمه نان و کار به خارج مهاجرت نمایند . تا زمانیکه درپهلوی  دمکراسی سیاسی دمکراسی اجتماعی به نفع توده های زحمتکش تحقق نه پذیرد ورفاه عامه را براساس توزیع سرمایه های ملی بوجود نه اورد،در نزد تودها کم رنگ بوده وباورمندبه ان نه خواهندشدند..یکی از نشانه های خردمندی پرهیز از قضاوت ناعادلانه برشالوده احساسات است که  بعضی نظامها آنرا به روش اقتدارگرانه که بر ضد ارزشهای دموکراسی درتناقض قرار میگیرد عمل می نمایند . این نظامها از درون ارزشهای دموکراسی بیرون امده به سوی خود کامکی شخصی قبیلوی میل نموده و اتکا به ارتش با خشم زورگویی به بهانه های مختلف حکومت را رهبری  میکند.دراین نظامها منافع ملی خصوصن در افغانستان ازاهمیت برخودار نیست،بلکه منافع قومی وزبانی گروهی معیار میباشد. این نظامها بعد از رای مردم به طور قانونی ویا قلابی بر بنیاد قهر قدرت با استفاده از زور ومناسبات اتنیکی جامعه به سوی اقتدارگری تمایل پیدا میکند،با قهر خواستهای خودرا بالای مردم تحمیل می نماید. درحالیکه گروهی از مردم با رویکرد مشترک بربنیاد قدرت جمعی وارزشهای مدنی  این حکومت را بوجود میآورند وازان ارزو دارند که برشالوده یی منافع ملی شان عمل نمایدوخواست اکثریت مردم را مد نظر بگیرد که شوربختانه چنین نمی شود!. متأسفانه درکشورما درانتخاب دور چهارم ریاست جمهور چنین شد . وکمیسون انتحابات به تقلب کاری ازجانب مخالفینش متهم و محکوم شد. با انهم اقای اشرف غنی ازجانب کمیسون برگزاری انتخابات رییس جمهور اعلام شد که مورد تایید گروهی مخالفش عبدالله عبدالله که در ردیف دوم جدول قرارداشت قرارنه گرفت. او هم خودرا برنده ورییس جمهور اعلام کردوهردو تحلیف ریاست جمهور ی را به جای آورده و حالا افغانستان دارای دو رییس جمهور میباشد. این امر پدیده شوم مضحک وتراژیدی تاریخیست واگر باهم کنار نه ایند عواقب وخیم داشته وبحران زا و به رنج و نا امنی مردم خواهد افزود . دراین شرایط حساس که مذاکره صلح با طالبان بادولت افغانستان و رهایی 5هزار زندانی مطرح است که قبل از تحلیف هردور رییس جمهوررها ،رهایی انهارا بدون قبولی واجرای بیش شرطهای دولت جمهوری اسلامی افغانستان خط سرخ اعلام داشته بودند، اما اشرف غنی حال بدون اجرای شرط به رهایی انها  تن داده واز خط سرخ عبورکرده وانهارا اززندان درمراحل مختلف رها خواهد نمود. همین حالا هزار تن انها از زندان بگرام درحالی ازاد شده اند.. دراین صورت درنزد مردم افغانستان سوال بوجود می آید که، این همه کشتار بی رحمانه مردم با موجودیت هزارهاتن نیروهای خارجی وداخلی درافغانستان نه توانستند که یک گروهی کوچک تروریستی را ازبین ببرند وانهارا به زور به میز مذاکره وصلح بیاورند؛ وتسلیم دولت جمهوری اسلامی افغانستان سازند! ازادی زندانیان درصورتی اجرا میشد که دولت افغانستان نتایج مثبت به نفع ارزشهای ملی فرهنگی ،تاریخی ،مدنی وحقوق بشر بدست میاورد و طالبان ازخواستهای نامعقول خویش انصراف میکردند. این عمل پیش هنگام خلاف قوانین حقوق بشر وارزشهای حقوق مدنی مردم است . یا طالبان از مردم افغانستان معذرت می خواستند، تا وجدان و قلب بازماند گان شهدا تسکین میشد و خودرا حق به جانب میدانستندو حالا نه خوب معلوم است ونه بد! 

 امروز  حافظه یی  گورستانِ تاریخی   قربانیانِ وطن ،خاطرات  شهدای راهی روشنگری وعدالت ومساوات را فراموش نمی کند که توسط این  عناصر بنیادگرایی دینی ومذهبی اعم از طالب ، القاعده وداعش  که بازیچه نیروهای ارتجاعی ملی و بین المللی بوده اند جانهای شیرین خویشرا ازدست داده اند. این جانیان آدمکش سیاه دل ، سنگ دین پرستی ر ا به سینه میزنند ،مرتکب هزارها عمال جنایتکارانهء ضد بشری زیر نام تحقق شریعت محمدی شده اند.این گروهکهای تروریستی تحجرگراه طالبان با قضات پرمدعای غیر قانونی  خشک و کهنه خویش هزارها انسان را بنام عدالت به دارکشیده ویا سنگسار ومحکمه صحرایی کرده اند. بانیرنگهای  ظالمانه و شیادانه با امضای قرارداد های صلح و سازش “هم کوزه گروهم کوزه فروش وکوزه خر” به زور  سردارجهانی خود امریکا  با زدوبندهای شیطانی خود را  از چنگ عدالت رها کرده اند و به ریش بازماندگان خانواده های کشتار جمعی  درکابل و سایر ولایت افغانستان خندیده اند، این قضاوت با تصمیم و اعلام فرمان رییس جمهور قلابی اقای اشرف غنی  درمورد رهایی5هزار زندانی طالبان صدق مینماید. بااین امر  بی گناهی  و مظلومی خودرا ثابت ساختند وجانب مقابل دولت جمهوری اسلامی افغانسنان را گناهکار و مقصر معرفی نمودند! اینک درقبال خون ریزی هزاران پیروجوان و اطفال چه بدست خواهد امدوسرنوشت اینده نطام افغانستان چگونه رقم خواهد خورد، کنگ تاریک است!

علی رستمی 

کشور المان