زنان وجهاد سیاسی علیه ظلم واستبداد

مقدمه  از دید قرآن کریم وسنت نبوی ، زنان دارای شآن…

خیزش زنان هرات؛ آزمون مردانگی فراقومی  و تجلی همبستگی ملی

نویسنده: مهرالدین مشید هتک حرمت به زنان هرات؛ پرده از سیمای…

         چه باید کرد 

چه  با ید  کرد  ها  بسیا  ر گشته  از ینکه  راه …

باسط محمد غریب

آقای "باسط محمد غریب" (به کُردی: باست حەمە غەریب) شاعر…

طالبان نماد خشونت، تبعیض و سرکوب علیه زنان و دختران

شباهنگ راد یکی از مهم‌ترین روایت‌ها در تبیین پدیدهٔ طالبان این…

دیار حلبچه‌ای

شاعر کُرد زبان "دیار حلبچه‌ای" (به کُردی: دیار هه‌له‌بجه‌یی) با…

ایدئولوژی ستیزان؛ خود ایدئولوژی گرایند

ideologie . آرام بختیاری ایدئولوژی انسانی؛ ضروری، مفید و رهایی بخش است.  ایدئولوژی؛…

 پری قره‌داغی

بانو "پری قره‌داغی" (به کُردی: پەری قەرەداخی) شاعر معاصر کُرد،…

از صنف درس تا پشت فرمان؛ روایت یک نسل

نویسنده: مهرالدین مشید آینه غربت؛ روایت زندگی یک نسل در یک…

جبار صابر

استاد "جبار صابر" (به کُردی: جەبار سابیر) شاعر معاصر کُردزبان…

بیاد دنیای امن و آزاد

رسول پویان نفت و گاز اول فروغ منزل و کاشانه شد بعد…

اهمیت ژئوپولتیک و ژیواکونومیک دهلیز واخان؛

پاکستان در اندیشه کنترول کامل این دهلیزحیاتی: کریدور واخان (Wakhan Corridor)،…

ډرونونه، سیم‌کارتونه او ټکنالوژیک جنګ

ليکنه: حميدالله بسيا په اوسنۍ نړۍ کې د جګړو بڼه تر…

طالبان و بازی‌های پنهان؛ از فرافکنی سیاسی تا مهندسی استخباراتی

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان و نبرد روایت ها؛ بازی های سیاسی…

مپیندارید یاران!

امین الله مفکرامینی  2026-02-06! مپنــــدارید یـاران که من دیوانــــــه ام زخودغافل وبــا خلق…

دورنمای پایان نزاع‌های گروهی و قومی در افغانستان؛ فرصت‌ها و…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در بیش از دو سدهٔ اخیر، افزون…

توافقنامه همکاری نظامی روسیه و افغانستان

ضرورت دوجانبه و برمبنای منافع طرفین : منافع روسیه ؛ افغانستان با…

بازخوانی تحولات افغانستان؛ از بن بست سیاسی تا تحول اجتماعی

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان در آستانهٔ دگرگونی؛ از متن استبداد تا…

چگونگی آبیاری  زمین های زراعتی

نوشته کریم پوپل مورخ ۲۲ می ۲۰۲۶ آبیاری عملیه رساندن مقادیر کنترل…

پیاوړی لیکوال، تکړه شاعر

له ښاغلي ډاکټر طارق رشاد سره چې د علم، ادب…

«
»

  درناوی که سپکاوی؟

محمدآصف خواتي

خبره دخپلواکۍ دګټلو د۹۷ کالیزې په  مناسبت  په پلازمیینه  کې په یوه پرتمینه غونډه !؟ کې دیوشمیر پخوانیو دولتي مشرانودانځورونو په کتارکې دامیرحبیب الله کلکاني انځور هم ځړول شوی و. خوپدې انځورونو کې دافغان مشرانو دسترسالاراعلیحضرت غازي امان الله خان انځور نه لیدل کیده. که خبره داستقلال د کالیزې دلمانځنې څخه کیږي اودخپلواکۍ دلارې داتلانو درناوی کیږي  دشاه امان الله  د انځور پرته  ، دهغه دتلپاتوکارنامو ، دانګریزي ښکیلاکګرو دوحشتونواوداماني غورځنګ خلاف د انګریزانو دګوډاګیانو اوپه هغوکې دحبیب الله کلکاني دکرغیړنوفعالیتونو دیادونو پرته دالمانځنه هیڅ مفهوم نه لري. خوکه چیرې دخپلواکۍ دلمانځنې په غونډه کې داستقلال دلارښوداواتل دتبعیدکونکي ځای ناستي ( په هیواد کې دوحشت او بربریت دواکمنولودعامل اودعلم اومعرفت ددښمن) کوم چې په حکومت کې یې عدلي اوپوهنیزو بنسټونو شتون نه درلود انځور وځړول شي دانو بیا دخپلواکۍ درناوی نه بلکې سپکاوی دۍ.

څرنګه چې په لیکنه کې دهیواد ددولتي مشرانو خبره شوې پدې هکله  په خواشینۍ سره ویلای شو چې زموږپه مشرانو کې دغوره مشرانوکچه خوراټیټه ده . پرزیاترویې د عیاشۍ ، بې کفایتۍ ، ځانغوښتنې ، زورزیاتۍ ،ظلم اواستبداد ، نه وړتیااوپه یوشمیردپردیود عمالواوګوډاګیانونه انکاریدونکي تورونه شتون لري. البته دې هیواددلوړبصیرت اووجاهت څخه برخمن  مشران لکه میرویس نیکه ، احمدشاه بابا اوغازي امان الله خان هم لرل چې دانسانیت ، اسلامیت ، افغانیت ، رښتینولۍ ، میړانې او وطندوستۍ  سمبولونه وو. دهیواد پخواني  مشران که ښه وو یابد، زموږخوښیږي یا نه خوښیږي هغوی دهیوادمشران تیرشوي دي  نشي کیدای هغوی دهیواددمشرانوله کتاره اویا دهغوی  د واکمنۍ حالات اوبهیرونه دپوهنیز نصاب څخه وباسو. له بده مرغه لیدل کیږي چې د طالبانو داسلامي امارت وروسته  د۱۹۷۸ څخه تر۲۰۰۱ زماني پړاوسیاسي پیښې چې خورا زړه بوګنونکي اودپوره پام اوغور وړهم دي  پدې پلمه په پوهنیزوبنسټونو کې دتدریسۍ نصاب څخه ایستل شوې دي  چې ګواکې دښمنیوته لمن وهي . دایوماشومانه دلیل دۍ چې هڅه شوې ده دهغو سیاسي ډلو اوځواکمنوڅیرو کومې چې دطالبانو وروسته نظام دملاتیر جوړوي ، دهیواد دروان ناورین اوکړکیچ اصلي لوبغاړي دي اوددې کړکیچ په ترڅ کې یې دپردیود ارادې پربنسټ  دخپلو خلکو خلاف بیساره  نارواوې کړي ، په څرګندو بشري جنایتونو لاس پورې کړی او دشراوفسادنوم یې ګټلی دۍ څه ونه ویل شي اوپدې ډول ځوان نسل ته ددوي  اصلي هویت اوڅیره بربنډه نشي .

یو دهغومشرانو څخه چې غوڅ اکثریت څیړونکي  اوپه هغوکې دوخت تاریخپوهان ( کاتب هزاره او میرغلام محمدغبار) نوموړی دانګریزانو ګوډاګۍ ، لوټمار ،لارې وهونکی اودعلم اوپوهې دښمن ګڼي   امیرحبیب الله کلکاني دۍ. دنوموړي پلویانو پدې وروستیو کې تبلیغاتي کمپاین اوهڅې پیل کړې دي چې ولسمشر دکلکاني دبیا خاورو سپارلوپه موخه فرمان صادرکړي اوهغه په پرتمینورسمي مراسمو سره  خاوروته وسپارل شي. دخپلواکۍ د۹۷ کالیزې د مراسموپه یوه غونډه  کې دکلکاني دانځور راڅرګندیدل ښيي چې دکلکاني دبیا خاوروسپارلو پرتمین مراسم کیدونکي دي . که چیرې د کلکاني کوم چې مشکوکوحضراتو اوپیرانوورته دخادم دین رسول الله لقب ورکړی و شخصیت ،کارنامو، دنوموړې دواکمنۍ بشري ضدکړنو او د افغانستان په تاریخ کې دهغه خو را منفي رول ته وکتل شي دهیواد دبدو مشرانو سرسالارګڼل کیږي . دافغانستان په معاصرتاریخ کې کلکاني یوازینۍ افغان دولتي مشرتیرشوی دۍ چې دغلا اولوتمارۍ ویاړ لري. دنوموړي پورتنیومنفي ځانګړتیاوو اوپه تاریخ کې څرګند منفي رول ته په کتنې سره که  ولسمشر دهغه دبیا خاورو سپارلوفرمان صادروي چې دهغه په صادرولوکې شک اوتردیدپاتې نه دۍ  ولسمشرته  ددې قلم خاوندوړاندیز دا دۍ چې داسې یوفرمان صادرکړي چې دتیروهغو دولتي مشرانو کومو چې قبرونه یې څرګندنه دي اویا په نامناسبو ځایونو کې ښخ شوي دي دبیا خاوروسپارلوتدبیرونه ونیول شي. پدې ډول به دپخوانیو مشرانوپه اړه دسکه اوناسکه توپیر له منځه تللی وي  اوضمنآ به یوې ځانګړې ډلې ته امتیازنه وي ورکړل شوی. که یوازې دامیرحبیب الله کلکاني په اړه پریکړه کیږي دا بیا دلوټمارانو ، غلو، توکمپالو، پردی پالو او دشر او فساد د عاملانوڅخه څرګندملاتړاود افغانستان آزادخیاله ولس اولرغوني تاریخ ته سپکاوۍ دۍ .

پای