آشتی کردن طالبان با مردم افغانستان، راهی برای پایان جنگ…

نویسنده: مهرالدین مشید زهر پاشی های قومی و زبانی و توطیۀ…

 ترجمه‌ی شعرهایی از سردار قادر 

استاد "سردار قادر" (به کُردی: سه‌ردار قادر)، شاعر کُرد زبان،…

خموشی

 نوشته نذیر ظفر شــــــــد مــــدتی که ورد زبانم ترانه نیست آوای مــــن…

چشم براه وحدت

            چشمم براه  وحدت  پیوند وهمد لی جانم فدای وحدت وصد ق…

دوحه سر دوحه، پروسه های پیچیده و آرمانهای خشکیده 

نوشته از بصیر دهزاد  سومین کنفرانس در دوحه  درست سه هفته…

کور و نابینایان خرد

تقدیم به زن ستیز های بدوی و ملا های اجیر، آن…

فضیلت سیاسی و افغانستان

در نخست بدانیم٬ ماکیاولی در شهریار و گفتارها٬ در واقع…

بهای سنگین این خاموشی پیش از توفان را طالبان خواهند…

نویسنده: مهرالدین مشید طالبان بیش از این صبر مردم افغانستان را…

گلایه و سخن چندی با خالق یکتا

خداوندا ببخشایم که از دل با تومیخواهم سخن رانم هراسانم که…

(ملات گاندی در مورد امام حسین

باسم تعالى در نخست ورود ماه محرم و عاشوراء حسينى را…

جهان بی روح پدیداری دولت مستبد

دولت محصولی از روابط مشترك المنافع اعضاء جامعه می باشد٬ که…

ضانوردان ناسا یک سال شبیه‌سازی زندگی در مریخ را به…

چهار فضانورد داوطلب ناسا پس از یک سال تحقیق برای…

پاسخی به نیاز های جدید یا پاسخی به مخالفان

نویسنده: مهرالدین مشید آغاز بحث بر سر اینکه قرآن حادث است و…

طالبان، پناهگاه امن تروریسم اسلامی

سیامک بهاری شورای امنیت سازمان ملل: ”افغانستان به پناهگاه امن القاعده و…

  نور خرد

 ازآن آقای دنیا بر سر ما سنگ باریده عدوی جان ما…

عرفان با 3 حوزه شناخت/ ذهن، منطق، غیب

دکتر بیژن باران با سلطه علم در سده 21،…

شکست مارکسیسم و ناپاسخگویی لیبرالیسم و آینده ی ناپیدای بشر

نویسنده: مهرالدین مشید حرکت جهان به سوی ناکجا آباد فروپاشی اتحاد جماهیر…

سوفیسم،- از روشنگری باستان، تا سفسطه گری در ایران.

sophism. آرام بختیاری دو معنی و دو مرحله متضاد سوفیسم یونانی در…

آموزگار خود در عصر دیجیتال و هوش مصنوعی را دریابید!

محمد عالم افتخار اگر عزیزانی از این عنوان و پیام گرفتار…

مردم ما در دو راهۀ  استبداد طالبانی و بی اعتمادی…

نویسنده: مهرالدین مشید افغانستان سرزمینی در پرتگاۀ ناکجاآباد تاریخ مردم افغانستان مخالف…

«
»

بل ته مسلې کوم خپله پرې حملې کوم

د قانون ساتونکي او جوړونکي قانون ماتوي

په داسې حال کې چې د ملي يووالي حکومت بنسټ د اساسي قانون خلاف ايښودل شوی ؛ تيره ورځ په ارګ کې د اساسي قانون اونۍ ولمانځل شوه. ولسمشر غني په دغه لمانځغونډه کې وويل په هېواد کې د اساسي قانون عملي کولو ته ژمن دی او په دې برخه کې به هڅه کوي. نوموړي زياته کړه، افغانان به هله سوکاله او آرامه ژوند ولري چې اساسي قانون او نور قوانین په عادلانه او شفافه توګه په هېواد کې تطبیق شي. ده همدا راز وړاندیز وکړ چې د اساسي قانون په نامه دې حکومتي مډال جوړ شي او هغو کسانو ته به ورکړل شي چې د اساسي قانون د ښه تطیبق په برخه کې یې هڅې کړې وي. غني ومنله چې د اساسي قانون د پلي کېدو په برخه کې ستونزې شته دي خو په وینا یې علت یې هغه بحراني حالت دی چې دوی ته په میراث پاتې و. د هغه په وینا د قوانینو د تطیبق لپاره پراخ پلانونه لري.

دا لومړی ځل نه دی چې د ولسمشر غني او اجرايه رييس عبدالله په ګډون لوړپوړي حکومتي چارواکي د اساسي قانون د تطبيق او او عملي کيدو ژمنه کوي بلکې له دې وړاندې په ځلونو د هيواد قانون جوړونکو (ملي شورا) غړو هم په خپلو غونډو کې پر ځان او پر ولس د اساسي قانون د تطبيق ټټر ډبولی دی. خو بل لور ته په افغانستان کې د اساسي قانون د عملي کيدو د کچي معلومولو په اړه څيړنه وايې چې په اساسي قانون کې یواځې دغه ماده چې وايي، کابل د هېواد پلازمینه ده، د چا له خوا نه ده نقض شوې. کابو اووه مياشتې وړاندې د آزاد افغانستان په نوم بنسټ د دوی لخوا ترسره شوې څيړنې پر بنسټ ويلي و «د قانون ټولې ۱۶۲ مادې نقض شوې دي، يوازې يوه ماده چې د هېڅ ارګان له لوري نه ده نقض شوې هغه د اساي قانون ۲۱مه ماده چې ښيي کابل د افغانستان پلازمېنه ده.»

اوس اساسي پوښتنه دا پيدا کيږي چې په داسې حال کې چې ولسمشر، اجرايه رييس، د ملي شورا غړي او ټول حکومتي چارواکي د اساسي قانون د تطبيق پلوي دي نو بيا اساسي قانون چا مات کړی دی؟ آيا د ازاد افغانستان په نوم بنسټ لخوا ترسره شوې څيړنه دروغ وايې؟ آیا اساسي قانون د سياسيونو په انحصار ګې راګير ولس مات کړی دی؟

خبره روښانه ده، د هغه متل په مصداق چې «بل ته مسلې کوم او خپله پرې حملې کوم» د هيواد اساسي قانون تر ټولو زيات په خپله قانون جوړونکو، قانون ساتونکو او ډيری دولتي چارواکو تر پښو لاندې کړی دی. ولسي جرګه چې پخپله د قانون جوړوونکې قوه ده؛ د اساسي قانون خلاف خپل کار ته دوام ورکوي. همداراز د ملي يووالي حکومت مشرانو او لوړپوړو چارواکو لخوا د اساسي قانون د ماتونې ډيرې بيلګې شته چې ليکل به يې د قلم رنګ خلاص کړي. په ټوله کې ويلای شو چې د اساسي قانون  څخه سړغړوونکي په خپله دولتي چارواکي دي چې د خپلو شخصي ګټو لپاره قانون تر پښو لاندې کوي او په هېواد کې د روان اداري فساد، ناامنۍ او بې عدالتۍ  سربیره د ګڼو نورو ناخوالو لوی لامل هم د مشرانو لخوا د قانون نه پلي کیدل دي.

پرته له شکه چې د افغانستان اساسي قانون د سيمې يو غوره قانون دى، د دغه قانون په تسويد کې له نړيوالو تجربو کار اخيستل شوى، د هېواد مشهورو ، مجربو کسانو او حقوق دانانو په کې رول لوبولى دى. دا د ټول ولس يوه ملي وثيقه ده او پلي کول، منل، ساتل يې پر حکومت او دولت سربېره، د افغانستان د ټولو خلکو حق او مسولیت دی. دا قانون په رښتوني معنا پلي کيدل غواړي او پلي کيدل يې په دې نه کيږي چې اجرايه قوه يې په ارګ کې، مقننه قوه يې په ملي شورا کې او قضايه قوه يې په خپل چاپيريال کې د لمانځنې نمايشې غونډې وکړي. قانون بايد په عمل کې پلی شي نه دا چې د پلي کولو لپاره يې لکه د ټاکنيزو کمپاينو په څير غولونکې ژمنې وشي. ولس، حکومت او دولت ټول د اساسي قانون په پلي کولو کې يو شان ونډه لري.

لیکنه : خوشحال آصفي