«برادران نجات»؛ گروهی که مسیر روابط آمریکا و کوبا را تغییر داد
«برادران نجات» (Brothers to the Rescue) که توسط تبعیدی‌های کوبایی در آمریکا تأسیس شد، اکنون بار دیگر در کانون تنش میان واشنگتن و هاوانا قرار گرفته است؛ آن هم پس از آنکه وزارت دادگستری آمریکا اتهاماتی را علیه رائول کاسترو، رئیس‌جمهور پیشین کوبا مطرح کرد.
این پرونده به یکی از جنجالی‌ترین حوادث در روابط پرتنش آمریکا و کوبا بازمی‌گردد؛ حادثه‌ای که در سال ۱۹۹۶ و پس از سرنگونی دو هواپیمای متعلق به این گروه توسط جنگنده‌های کوبایی رخ داد.
در زمان وقوع این حادثه، رائول کاسترو، وزیر دفاع کوبا و نفر دوم حاکمیت این کشور پس از فیدل کاسترو بود و اکنون واشنگتن مدعی شده او در تصمیم‌گیری مربوط به این عملیات نقش داشته است.
«برادران نجات» چه گروهی بود؟
این گروه در دهه ۱۹۸۰ و هم‌زمان با موج گسترده مهاجرت کوبایی‌ها به آمریکا شکل گرفت. مؤسس آن خوزه باسولتو از مهاجران کوبایی مقیم آمریکا بود که هدف اولیه گروه را کمک به پناهجویان کوبایی در آب‌های میان کوبا و فلوریدا عنوان می‌کرد.
اعضای این گروه با هواپیماهای سبک بر فراز تنگه فلوریدا پرواز می‌کردند، برای مهاجران تجهیزات و کمک‌های اولیه می‌ریختند و موقعیت قایق‌ها را به گارد ساحلی آمریکا اطلاع می‌دادند.
با این حال، به مرور فعالیت‌های این گروه ابعاد سیاسی و امنیتی پیدا کرد و پروازهای آن‌ها به نزدیکی حریم هوایی کوبا، خشم دولت هاوانا را برانگیخت.
ماجرای سرنگونی هواپیماها
در ۲۴ فوریه ۱۹۹۶ سه هواپیمای سبک متعلق به این گروه به نزدیکی حریم هوایی کوبا رسیدند. در ادامه، جنگنده‌های کوبایی دو فروند هواپیمای غیرمسلح «سسنا» را سرنگون کردند که در نتیجه آن چهار نفر کشته شدند.
هواپیمای سوم که خوزه باسولتو هدایت آن را برعهده داشت، موفق به فرار شد.
دولت کوبا در آن زمان اعلام کرد هواپیماها هشدارها را نادیده گرفته و به‌صورت خطرناک به سواحل این کشور نزدیک شده بودند. مقام‌های کوبایی مدعی شدند این اقدام در چارچوب دفاع از حریم هوایی کشور انجام شده است.
در مقابل، آمریکا این اقدام را محکوم کرد و آن را حمله به هواپیماهای غیرنظامی خواند.
نفوذ اطلاعاتی و پرونده قضایی
پس از این حادثه، دستگاه‌های اطلاعاتی آمریکا موفق شدند چند مأمور اطلاعاتی کوبا را که در این گروه نفوذ کرده بودند، بازداشت کنند؛ پرونده‌ای که بعدها سوژه فیلم سینمایی «شبکه زنبورها» نیز شد.
برخی از این مأموران سال‌ها در زندان‌های آمریکا نگهداری شدند و تعدادی نیز بعدها در چارچوب تبادل زندانیان میان دو کشور آزاد شدند.
در همین حال، آمریکا چند خلبان و فرمانده نظامی کوبایی را نیز در ارتباط با سرنگونی هواپیماها تحت پیگرد قرار داد، اما آن‌ها خارج از دسترس دستگاه قضایی آمریکا باقی ماندند.
بازگشت تنش‌ها میان واشنگتن و هاوانا
این پرونده اکنون هم‌زمان با افزایش تنش‌ها میان آمریکا و کوبا بار دیگر به جریان افتاده است؛ تنش‌هایی که با اعزام ناو هواپیمابر آمریکایی «یواس‌اس نیمیتز» به منطقه کارائیب وارد مرحله تازه‌ای شده است.
هم‌زمان، دونالد ترامپ نیز در هفته‌های اخیر مواضع تندی علیه دولت کوبا اتخاذ کرده و حتی پیش‌تر از ایده آنچه «تصرف دوستانه» کوبا خوانده بود سخن گفته بود.
در چنین فضایی، پرونده قدیمی «برادران نجات» بار دیگر به ابزاری برای تشدید فشارهای سیاسی واشنگتن علیه هاوانا تبدیل شده است.
